thumb|Ed Norton Shankbone Metropolitan Opera 2009.

Edward Harrison Norton ye un actor, guionista, productor y direutor de cine d'Estaos Xuníos.

Biografía Edward nació y creció en Columbia, Maryland, cerca de Baltimore. La so madre Lydia Robinson Rouse, profesora de llingua inglesa, morrió d'un tumor cerebral en 1997. El so padre, Edward Norton Sr. ye un conocíu abogáu. Tien dos hermanos menores, Molly y James. El so güelu maternu foi'l famosu arquiteutu James Rouse (1914 - 1996).

Dende pequeñu Edward yá s'interesó pel mundu de l'actuación. Graduóse en 1987 en Wilde Lake High School y graduóse na carrera d'historia na Universidá de Yale (1991). Como afirmó nuna entrevista, escoyó esa carrera porque tamién podía sirvi-y de refuerzu nel mundu del cine. N'estudiando en diverses escueles y pasar pol teatru neoyorquín (actuando pa la Signature Theatre Company), llogró un debú nel cine xunto a Richard Gere na película Primal Fear dirixida por Gregory Hoblit. Gracies a esta película ganó'l Globu d'Oru y foi nomáu al Óscar como meyor actor de repartu pola so interpretación, que finalmente s'otorgó a Cuba Gooding Jr.

A partir d'esti momentu, Edward Norton participó en delles películes, lo que lu llevó a ser una de les persones más reconocíes del mundu artísticu. Por American History X volvió ser nomáu al Óscar, entós na categoría de meyor intérprete masculín principal, que finalmente quedó en manes de Roberto Benigni.

Un añu dempués volvía a la pantalla, acompañáu de Brad Pitt y de la mano de David Fincher, cola película Fight Club, basada na novela homónima de Chuck Palahniuk y calificada polos espertos como una de les meyores películes de los 90.

Nel añu 2000 dirixó la película Keeping the Faith, protagonizada por Ben Stiller y Jenna Elfman na que tamién actúa. Onde a éstes na versión orixinal puede apreciase como fala en castellán. Antes de los creitos, Norton dio un curtiu homenaxe a la so madre, Robin Norton, por tener fe en tol mundu.

Tamién participó en películes como The Score, xunto a Robert De Niro; Smoochy, onde compartía una peculiar rivalidá con Robin Williams; un pequeñu papel en Frida cola so ex novia Salma Hayek y películes de más amplitú taquillera como Kingdom of Heaven, interpretando al rei Balduino o The Italian Job y arrodiáu d'un gran repartida. Más tarde atrevióse con una historia independiente 25th Hour de Spike Lee, onde'l so monólogu formaba una parte principal del guión y el cual convirtióse nuna de les actuaciones más queríes polos amantes del so cine.

Norton sigue cola so carrera cinematográfica y dempués d'estrenar películes como The Illusionist, xunto a Jessica Biel o The Painted Veil, basada na adautación de W. Somerset Maughan que co-protagonizó xunto a Naomi Watts.

Vuelve a la gran pantalla con una producción The Incredible Hulk, na que tamién participó como guionista a pesar de los desalcuerdos con Marvel. Edward Norton nun ta dispuestu pa protagonizar la tercer entrega de Hulk.

Norton creó apocayá Class 5 Films n'asociación col so hermanu Jim Norton, l'escritor Stuart Blumberg y el productor Bill Migliore. La división de llongures de Class 5 va producir películes al traviés d'un alcuerdu con Universal Pictures, y la división de documentales va producir películes sobre naturaleza y ciencia. La primer producción de documentales de Class 5 ye una película pa Outdoor Life Network, The Great Rivers Expedition. Class 5 ta coles mesmes collaborando cola Sea Studies Foundation na so multimillonaria serie pa National Geographic sobre'l sistema de les ciencies de la tierra, Strange Days on the Planet Earth, con Norton como presentador y narrador.

Norton apaeció na comedia de televisión ganadora del premiu Emmy Modern Family en 2010, como un miembru ficticiu de la banda real de los años 80 Spandau Ballet.

Vida privada Edward foi noviu de Courtney Love dende 1996 hasta 1999. En 1999 tuvo una curtia rellación cola actriz Drew Barrymore. Ente l'añu 1999 y l'añu 2003 Edward caltuvo una rellación cola actriz mexicana Salma Hayek y, poro, tamién fala daqué d'español. En 2005 caltuvo una rellación cola actriz Evan Rachel Wood quién co-protagonizó xunto a él Down in the Valley.

Activismu social Edward Norton collaboró con tiempu y dineru pa distintes causes sociales: ente elles, la llucha por ameyorar el nivel de vida de coleutividaes afeutaes pola probeza. Ye miembru d'Enterprise Foundation, empresa ensin ánimu d'arriquecimientu dedicada a ameyorar y rehabilitar viviendes destinaes a families de clase baxa en distintes ciudaes del mundu.

Tamién ye conocida la so ayuda en temes rellacionaes col ecoloxismu y les enerxíes anovables, como'l programa "BP Solar Neighbors" que facilita paneles solares que dexen el llogru d'enerxía pa los llares menos favorecíos del este de Los Angeles.BP Solar Neighbors na revista Tunza.

Apocayá foi designáu Embaxador de bona voluntá de les Naciones Xuníes pa la Biodiversidá.

Filmografía Actor Añu Película Papel Notes 1996 Primal Fear Aaron Stampler 1996 The People vs. Larry Flynt Alan Isaacman 1996 Everyone Says I Love You Holden Spence 1998 American History X Derek Vinyard 1998 Rounders Lester 'Worm' Murphy 1999 El club de la llucha Narrador y protagonista 2000 Más qu'amigos Padre Brian Finn Direutor, productor y guionista 2000 The Simpsons Devon Bradley (voz) Serie de TV (1 episodiu) 2001 The Score Jack Teller 2002 25th Hour Monty Brogan Productor 2002 Smoochy Sheldon Mopes / Smoochy el Rino 2002 Frida Nelson Rockefeller Guionista 2002 Red Dragon Will Graham 2003 The Italian Job Steve 2005 Down in the Valley Harlan Productor 2005 Kingdom of Heaven Rei Baldwin 2006 The Painted Veil Walter Fane Productor 2006 L'Illusionniste Eisenheim 2008 Pride and Glory Ray Tierney 2008 The Incredible Hulk Bruce Banner / Hulk Guionista (non acreitáu)http://operacionmandril.wordpress.com/2008/06/05/edward-norton-non-recibira-credito-por-escribir-the-incredible-hulk/#more-1159%201 2009 Leaves of Grass Bill Kincaid / Brady Kincaid 2009 Increíble pero falsu Policía 2009 Modern Family Izzy LaFontaine Serie de TV (1 episodiu) 2010 Stone Gerald 'Stone' Creeson 2012 Moonrise Kingdom Scout Master Ward 2012 The Bourne Legacy Eric ByerAntagonista 2014 The Grand Budapest Hotel Henckels 2014 Birdman Mike Shiner 2014 Motherless Brooklyn Lionel Essrog Direutor, productor y guionista 2016 Sausage Party Sammy Bagel Jr. (voz)

Direutor Motherless Brooklyn (2013) Más qu'amigos (2000)

Guionista Motherless Brooklyn (2013) The Incredible Hulk (2008) [non acreitáu] Frida (2002) Más qu'amigos (2000)

Productor Motherless Brooklyn (2013) Documental sobre Obama (2009) The Painted Veil (2006) Down in the Valley (2005) 25th Hour (2002) (Co-productor) Más qu'amigos (2000)

Narrador Díes estraños nel planeta tierra (4 episodios) Bustin Down The Door (documental)

Creitos musicales Smoochy 2002

My Stepdad's Not Mean (He's Just Adjusting) Smoochy's Methadone Song Smoochy's Magic Jungle Theme The Cookie Chant

Everyone Says I Love You 1996

Just You Just Me My Baby Just Cares for Me I'm Thru With Love

Premios y nomamientos Óscars Añu Categoría Película Resultáu1996Óscar al meyor actor de repartuPrimal FearCandidatu1998Óscar al meyor actorAmerican History XCandidatu2014Óscar al meyor actor de repartuBirdmanNomáu Añu Premiu Categoría Resultáu Película 2006 Independent Spirit Awards Meyor actor secundariu Nomáu The Painted Veil 2005 Satellite Awards Meyor Actor de repartu - Drama Nomáu Kingdom of Heaven 2004 Sant Jordi Awards Meyor actor estranxeru Ganador 25th Hour 2002 Obie Award Meyor funcionamientu por un actor nun off-Broadway play Ganador Burn This 2000 Satellite Awards Meyor Actor - Comedia/Musical Nomáu |rowspan="2" Keeping the Faith Street Film Festival, Milan Meyor película Ganador MTV Movie Awards Meyor llucha Nomáu |rowspan="3" Fight Club Online Film Critics Society Awards Meyor actor Nomáu2001 Blockbuster Entertainment Awards Meyor equipu d'aición (con Brad Pitt) Nomáu 1998 Satellite Awards Meyor Actor - Drama Ganador American History X Southeastern Film Critics Association Awards Meyor actor Ganador Online Film Critics Society Awards Meyor actor Nomáu Chlotrudis Awards Meyor Actor Nomáu Chicago Film Critics Association Awards Meyor actor Nomáu Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films Meyor actor Nomáu 1997 Southeastern Film Critics Association Awards Meyor actor Ganador Primal Fear Kansas City Film Critics Circle Awards Meyor actor Ganador MTV Movie Awards Best Villain Nomáu Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films Meyor actor Nomáu BAFTA Awards Meyor funcionamientu nun actor por papel principal Nomáu Golden Globes Meyor funcionamientu nun actor por papel principal Ganador Chicago Film Critics Association Awards Actor más prometedor Ganador Primal Fear, The People vs. Larry Flynt y Everyone Says I Love You Florida Film Critics Circle Awards Meyor actor Ganador 1996 Boston Society of Film Critics Awards Meyor actor Ganador Los Angeles Film Critics Association Awards Meyor actor Ganador National Board of Review Meyor actor Ganador Everyone Says I Love You Society of Texas Film Critics Awards Meyor actor Ganador Primal Fear y The People vs. Larry Flynt

Salariu The Italian Job (2003): $8,000,000 25th Hour (2002): $500,000 Red Dragon (2002): $8,000,000 Smoochy (2002): $8,000,000 The Score (2001): $6,500,000 Primal Fear (1996): $50,000

Referencies

Enllaces esternos

Entrevista de Larry Flint a Edward Norton (n'inglés)

Categoría:Persones de Massachusetts Categoría:Direutores de cine d'Estaos Xuníos Categoría:Productores de cine d'Estaos Xuníos Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes Categoría:Wikipedia:Artículos con plantía Otros usos a páxines que nun esisten