Carolus Clusius o Charles de L'Ecluse foi un médicu, micólogu y botánicu flamencu, quiciabes el científicu y hortalaneru más influyente del sieglu XVI.

Biografía

Foi'l creador d'unu de los primeres xardinos botánicos d'Europa en Leiden y ye consideráu como unu de los fundadores de la horticultura. Tamién foi unu de los primeros en realizar descripciones realmente científiques de plantes.

Realizó los sos estudios en Gante hasta que partió a la universidá de derechu de Lovaina. En 1548 parte a Marburgu y en 1549 a Wittenburg a siguir les enseñances de Melanchthon. Siguiendo los conseyos d'este, abandona'l derechu pa estudiar Medicina y Botánica. En 1551 va a Montpellier pa estudiar botánica so la direición de Guillaume Rondelet. Ellí convirtióse nel so secretariu y vivió tres años na so casa.

thumb|230px|left|Nymphaea lutea major, ilustración estrayida de Rariorum Plantarum Historia (1601).

En 1557, tradució al francés l'herbariu de Rembert Dodoens: Histoire des plantes.

En terminando los sos estudios, ocupó distintos puestos. En 1573 l'emperador Maximiliano II nomó-y médicu de la corte y responsable del xardín imperial. Gracies a esta proteición, pudo viaxar per toa Europa, recoyendo numberoses observaciones y coleccionando especímenes de distintes plantes, dalgunes d'oríxenes alloñaos como por casu el tulipán (qu'introdució n'Holanda) o la pataca. La muerte del so proteutor obligó-y a abandonar Viena dempués de pasar ellí 14 años.

En 1576, publicó una flora d'España (Rariorum aliquot stirpium per Hispanias observatarum historia) siguida en 1583 de la descripción de les plantes d'Austria y de les rexones vecines (Rariorum aliquot stirpium, per Pannoniam, Austriam, & vicinas quasdam provincies observatarum historia).

En 1587, fundó un xardín botánicu (hortus botanicus), distintu del "xardín melecinal" (hortus medicus), na universidá de Leiden. Ellí cultivó plantes rares provenientes del sur d'Europa, España, Portugal y de Hungría. Nesta mesma universidá llogró'l puestu de profesor de botánica en 1593 que va ocupar hasta la so muerte.

En 1601 publicó un importante tratáu de botánica, Rariorum plantarum historia, ilustráu por más de mil grabaos y onde trató d'arrexuntar les especies pola so afinidá. Les sos observaciones son notablemente precises. Clusius foi ensin dulda el primer botánicu en faer descripciones científiques. Tamién foi'l primeru en describir numberoses especies como'l xazmín, el castañu o les aralies. Tamién s'interesó pol xampiñón.

En 1605 publicó Exoticorum libri decem onde intentó describir toles especies exótiques, animales o vexetales, que pudo llograr. Viviendo en Leiden, pudo llograr los especímenes de los barcos que llegaben a Holanda. El so llibru describe numberoses especies nueves como: el casuario (xéneru Casuarius), el pingüín de Magallanes (Spheniscus magellanicus), el quinaquina (Deroptyus accipitrinus), el tricogloso garrulo (Lorius garrulus), el ibis coloráu (Eudocimus ruber) y otros munchos. Describió tamién el alca xigante (Pinguinus impennis) a partir d'un espécime que recibió en 1604 xunto con otres especies de Henrik Højer, qu'esploró les Islles Feroe. Dambes obres entá güei consúltense frecuentemente. La so obra de 1576 sobre la flora española, ye unu de los primeros llibros conocíos de la Flora española. Tamién contribuyó al mapa sobre España d'Abraham Ortelius. Charles de L'Ecluse tradució tamién delles obres contemporánees de Ciencies Naturales.

Otres obres 1557. Rariorum aliquot stirpium per Hispanias observatarum historia Clus. Amberes. 1557 1561. Antidotarium sive d'esacta componendorum miscendorumque medicamentorum ratione ll. III … nunc ex Ital. sermone Latini facti (Antwerpen. Ex officina Plantiniana) 1570. Galliae Narbonensis ora marittima (Antwerpen. Abraham Ortelius) 1571. Hispania nova descriptio (Antwerpen. Abraham Ortelius). 1582. Aliquot notae in Garciae Aromatum historiam] (Antwerpen. Ex officina Plantiniana) 1583. Rariorum aliquot stirpium, per Pannoniam, Austriam, & vicinas quasdam provincies observatarum historia, IV libris expressa (Antwerpen. Ex officina Plantiniana) 1583. Stirpium nomenclator Pannonicus (Nemetvyawarini: Joannes Manlius) 1601. Rariorum plantarum historia / Fungorum in Pannoniis observatorum brevis historia. Exoticorum libri decem: quibus animalium, plantarum, aromatum, aliorumque peregrinorum fructuum historiæ discribuntur (Antwerpen. Ex officina Plantiniana apud Ioannem Moretum) Clus. Amberes 1605. Exoticorum libri decem: quibus animalium, plantarum, aromatum, aliorumque peregrin. fructuum historiae describuntur / item Pt. Bellonii Observationes, eodem C.C. interprete (Leiden: Ex officina Plantiniana). Clus. Amberes 1611. Curae posteriores, seu plurimarum non antè cognitarum, aut descriptarum stirpium, peregrinorumque aliquot animalium novae descriptiones: quibus & omnia ipsius opera, aliáque ab eo trata augentur, aut illustrantur: accessit seorsim Everardi Vorstii. .. de eiusdem Caroli Clusii Vita & obitu oratio, aliorumque Epicedia]] (Leiden & Antwerpen). Ex officina Plantiniana 1619. Summi Galliae Belgicae corographica descriptio posthuma, ed. Joachim Morsius (Leiden: Jac. Marcus) 1630. Appendix cultori plantarum exoticarum necessaria. in Herbarium Horstianum (Marburg)

Honores Epónimos El botánicu Charles Plumier (1646-1704) dedicó-y el xéneru Clusia (L.) Plum. de la familia Clusiaceae.

Especies (Amaryllidaceae) Amaryllis clusiana Ker Gawl. ex Schult. 1817 (Amaryllidaceae) Galanthus clusii Fisch. ex Steud. 1840 (Gentianaceae) Gentiana clusii Y.P.Perrier & Songeon 1843 (Primulaceae) Primula clusiana Wiest ex Nyman 1881 (Rosaceae) Potentilla clusiana Jacq. 1774 (Rosaceae) Rubus clusii Borbás 1885 (Paeoniaceae) Paeonia clusii Stern & Stearn 1940 (Asteraceae) Achillea clusiana Tausch 1821 (Asteraceae) Doronicum clusii (All.) Tausch 1980 (Liliaceae) Tulipa clusiana Sheph. ex Schult.f. 1830 (Primulaceae) Auricula-ursi clusiana (Tausch) Soják 1840 (Rosaceae) Potentilla clusiana Geners. 1822 (Tiliaceae) Tilia clusiana J.Wagner 1926

Referencies

Enllaces esternos Biographie Le jardin botanique de Leyde

Exoticorum (1605) Naturpark: Carolus Clusius, PDF 448 kB Obra en llinia de L'Ecluse, - SICD Universidá d'Estrasburgu 1.300 Briefe von Clusius online

Categoría:Naturalistes de los Países Baxos Categoría:Botánicos y botániques de los Países Baxos Categoría:Ornitólogos y ornitólogues de los Países Baxos Categoría:Botánicos y botániques de Bélxica Categoría:Médicos y médiques de Bélxica Categoría:Escritores en llatín Categoría:Micólogos y micólogues de Bélxica Categoría:Traductores del neerlandés Categoría:Traductores del portugués Categoría:Traductores del castellanu Categoría:Traductores del francés Categoría:Traductores al francés Categoría:Traductores al llatín