thumb|300px|La rasa de la Inagotable Los Picos d'Europa son una formación montañosa engaramada nel norte d'España, magar que non mui estensa, sí ye esbayadora n'accidentes xeográficos de gran afoguín.
Esta formación caliar estiéndese per Asturies, Cantabria y Lleón y nella figuren los sos altores, en munchos casos per enriba los 2.500 metros, polo cerca que s'alcuentren del Mar Cantábricu, pues nel so puntu más septentrional ,malpenes s'alloñen 15 quilómetros de la mar.
Xeográficamente, los Picos d'Europa alcuéntrense na llinia'l Cordal Cantábricu, si bien son coxitaos como una unidá independiente d'ésta pola so formación más frencha.
Los Picos d'Europa tán dixebraos en tres macizos. L'Occidental o Cornión, el Central o de los Urrieles y l' Oriental o d'Ándara.
Les mayores altores alcuéntrense nel Central, que pasa por ser el más bardín de los tres, pues catorce de los sos bisllos superen los 2.600 metros d'altor, col Torrecerréu, de 2.648 metros, como atubiu d'estos montes y de tola Península Ibérica hasta los Pirineos y Sierra Nevada. Nun pue falase d'esti Macizu ensin mentar al Picu Urriellu, indiscutible rei d'estos montes y de toles que postinen la xeografía ibérica, pues amás ye'l bierzu del alpinismu español. Foi conquistáu per primer vegada en 1905 por Pedro Pidal, Marqués de Villaviciosa y el so collaciu de cordada Gregorio Pérez Demaría, El Cainejo, y de magar entós la so lleenda nun fizo más que xorrecer.
Nel Macizu Central o Cornión, nomáu asina pola forma de cuernu qu'ufre la so silueta al endilgalu dende l'oeste, sobresal sobre manera la Peña Santa, que colos sos 2.596 metros d'altor supera en 110 a la siguiente cima d'esti Macizu, la Torre de Santa María o Torre Santa d'Enol. Por estos dos montes, la Peña Santa y la Torre Santa, esti Macizu ye tamién conocíu como'l de les Peñes Santes.
El Macizu Oriental, tamién nomáu d'Ándara por tar n'elli'l circu del mesmu nome, ye'l más modestu los tres, tantu n'altores (so atubiu, la Morra de Llechugales, algama los 2.444 metros d'altor) como n'alces.
Etimoloxía thumb|300px|Los Urrieles, atestaos pel Picu los Cabrones y Torrecerréu dende les rodiaes del Llagu Enol, nel Macizu Occidental Estos montes de gran importancia histórica nun tienen, sicasí, mui definíu l'orixe del so nome, Picos d'Europa. Escenariu de la resistencia d'ástures y cántabros escontra l'Imperiu Romanu y dempués, nos principios del sieglu VIII, bierzu la Reconquista, foron nomaos Mons Vindius polos primeros romanos que s'adientraron n'ellos, pues yera'l santuariu natural dedicáu al dios celta Vindius, marniegu ente ástures y cántabros. Tamién hai denominaciones daes polos historiadores musulmanes y otres cincaes n'Alta Edá Media, como'l Monte Auseva en Cuadonga. Maguer, la denominación d'Europa nun apruz fasta'l sieglu XVI. La primer costancia que se tien del so emplegu ye al tresvel del capellán italianu Lucio Marineo Sículo, cronista la corte de Fernando'l Católicu. Esta denominación, seya yá acompañada de “peñes” o “montes” siguirá emplegándose en sieglos socesivos, siendo dende'l XIX cuando la denominación Picos d'Europa pasa ser comúnmente aceutada.
La teoría más enanchada del por qué estes formaciones caliares recibieron esi nome cíncase en que lo primero que d'Europa víen los navegantes que veníen pel Cantábricu dende'l norte yeren estos montes. Sicasí, munchos estudiosos como Pedro Pidal o'l conde de Saint-Saud enxamás nun sofitaron esta teoría y bancábense en desemeyaes razones, como que dichos marineros podríen ver enantes otros puntos del Cordal Cantábricu o que, por mor de les ñatures climatolóxiques desti periceutu, los Picos d'Europa taben constantemente tapecíos pola borrina, lo que facía imposible apanigualos dende la mar.
Esplicaciones alternatives suxeren que la denominación vien pola sospresa que pa los visitantes de la península camentaba afayar talos resguilos nos rimeros d'Europa, o que foi pinada polos pelegrinos centroeuropeos a Santiago, que denominaren asina a estos montes pol so asemeyu colos Alpes.
Poro, puédese concluyir que la teoría anicialmente despaladinada, la de los navegantes, xúlgase valible a falta d'otra qu'esplique meyor l'orixe del nome de Picos d'Europa.
Valga tamién como apunte indicar que pa les xentes de les tierres u s'alcuentren los Picos d'Europa, éstos son, cenciellamente, Los Picos.
Xeografía thumb|300px|El Cornión Los Picos d'Europa allúguense dientro la llinia que, d'este a oeste, ocupa'l Cordal Cantábricu. Abarquen un tomu más o menos retangular d'unos 20 quilómetros de norte a sur y arrimadamente 35 d'este a oeste, lo que da unos 550 quilómetros cuadraos.
Tan modestos son n'estensión como doyuros en númberu de cumes y picos, cuntándose catorce per enriba los 2.600 metros, cuarenta de más de 2.500 metros, y práuticamente doscientos cincuenta que superen los dos mil metros d'altor.
Los desemeyaos macizos vienen definíos polos ríos que los escolten y treviesen. Asina, el conxuntu de Picos d'Europa ta afinsáu pelos ríos Sella y Dobra pel oeste y pol Deva pel este. Otros dos ríos, el Cares y el Duh.e, foron los empoquinaos de, nun llabor de millones d'años, esculpir los valles pelos que güei arroyen y ansí bozar a los tres macizos. El Cares dixebra El Cornión de los Urrieles y, más al este, el Duh.e redra éstos del Macizu d'Ándara.
Alministrativamente, estos montes tán enclavaos en tres estremaes comunidaes, como son el Principáu d'Asturies, Cantabria y Llión (dientro la comunidá de Castiella y Llión). Coye figurar que la zona central de los Picos, los Urrieles, ta práuticamente equidistante les tres capitales d'estes provincies, Uviéu, Llión y Santander, allugándose siempres a unos 85-90 quilómetros d'éstes. Tamién ye figurable'l Picu Tesoreru, nel Macizu Central, por ser el puntu au llenden les tres provincies enantes abalizaes.
Asturies ye la única de les tres provincies qu'aporta a los tres macizos, pues la presencia de Llión en Picos ta nos macizos Occidental y Central y la de Cantabria, nel Central y l'Oriental.
Xeoloxía thumb|200px|El raspiazu la piedra caliar fai qu'aparezan los calizos Si bien los Picos d'Europa atópense nel cimblu que boza'l Cordal Cantábricu , ye precisu desemeyalos d'ésta pola so formación más frencha. De magar el Cordal ta constituyida por materiales del Paleozoicu (con una antigüedá acuantiada d'ente 300 y 600 millones d'años), los Picos d'Europa esperaron hasta los caberos capítulos d'esti eru, al Paleolíticu Superior y más concretamente a lo que se dio n'apellar Oroxenia Hercínica, pa ser arrincaos de la tierra en forma de monumentales moles calices. Los materiales qu'atolden estos montes pertenecen, dientro la Oroxenia Hercínica, a les edaes Dinantiense, Namuriense y Westfaliense y tienen una antigüedá que tingalexa ente los 250 y los 300 millones d'años. Dempués, los efeutos del raspiazu y la glaciación nel Cuaternariu bozaríen los Picos hasta da-yos el fustaxe qu'angüaño presenten. Esi raspiazu, que tantu efeutu ha na piedra caliar, ye lo que xenera los pecuñares campos de calizos y gaviluetales. El calter kársticu'l paisaxe de Picos ye lo que fai que l'augua procedente les precipitaciones calistre anaina al sosuelu y circule soterrañamente hasta remanecer fuera los macizos.
Magar que demientres el Cuaternariu los glaciares yeren daqué común en Picos d'Europa y aportaben a altores mui baxos (per debaxu los mil metros), güei yá nun se caltienen glaciares nestos montes, sicasí, coye figurar la presencia d'abondos ñeveros, como'l ñeveru'l Ḥou Prietu a los pies de Torrecerréu o Cemba Vieya, en Peña Santa d'Enol.
Los tres macizos
Macizu Occidental o Cornión Cembos del Macizu Occidental Picu AltorPeña Santa2.596 m.Torre Santa d'Enol2.486 m.Torre d'Enmediu2.467 m.Aguya José de Prado2.463 m. Torre de la Forcada2.455 m.Torre'l Torcu2.452 m.Torre de Cebolleda III2.445 m.Aguya Alpino2.438 m.Aguya de Juan Menéndez2.435 m.Aguya Cimadevilla2.432 m.Aguya Xovellanos2.430 m.Torre de les Tres Maríes I2.420 m.Torre de Cebolleda II2.420 m.Torre de les Tres Maríes II2.417 m.Porru'l Torcu2.415 m.Torre Bermeya2.400 m.Torre l'Alba2.393 m.Aguya de Gua2.386 m.Torre de Cebolleda I2.380 m.Aguja d'Enol2.362 m.
Ye'l más estensu los tres macizos y afáyase afinsáu polos ríos Sella y Dobra al oeste y pol Cares al este. Alministrativamente allúgase ente Asturies y Llión, concretamente nos conceyos asturianos d'Amieva, Cabrales, Cangues d'Onís y Onís, y los llïoneses Sayambre y Valdeón.
Ye tamién importante figurar qu'esti conxuntu montes u tamién s'alcuentren los Llagos de Cuadonga, asina como'l santuariu'l mesmu nome, integraron, dende l'añu 1918, el primer Parque Nacional creáu n'España. Daquella foi nomáu Parque Nacional de la Montaña de Cuadonga, renovándose, enanchándose y renomáu en 1995, recibiendo la denominación de Parque Nacional de los Picos d'Europa. Nesti macizu puédense estremar delles zones que se detayarán de norte a sur.
Zona Norte left|thumb|250px|2.200 metros de desnivel dende'l picu'l Torrecerréu fasta'l pueblu de Caín, equí vistos dende'l Cuvicente
La estaya más septentrional del Cornión ta guarnida polos Llagos de Cuadonga, deica u, escontra'l sur, va chotándose n'altor según s'avera a los abellugos de Vegarredonda (1.420 m) y de Vega d'Ariu (1.615 m). A más altor alcuéntrase'l miradoriu d'Ordiales, pecuñar puntu d'esti macizu y llugar au s'afayen los nantes de Pedro Pidal. L'abellugu de Vegarredonda ye un bon puntu pasu p'algamar la zona central y occidental, mientres que'l de Vega d'Ariu, tamién nomáu Marqués de Villaviciosa n'honor al conquistador del Urriellu, ta na zona más oriental del macizu. Dende esti puntu y tamién dende los vecinos cembos del Ḥultayu y el Cuvicente puédense remirar unes curioses vistes de l'antemuria'l Macizu Central. Nestos dos bisllos, d'en tornu a los 2.000 metros d'altor tamién puédense atalayar, 1.500 metros más abaxo nel valle, el pueblu de Caín, puntu entemediu la Ruta'l Cares que, de sur a norte, parte de Posada de Valdeón y aporta a Camarmeña, pero que ye deica Caín onde ufre les sos más ablucantes vistes. Coye figurar, ente l'abellugu de Vega d'Ariu y el picu del Ḥultayu, el Sistema'l Ḥitu, torca de gran importancia qu'algama una polura de 1.135 metros.
Otros bisllos a figurar nesta zona son, na so parte más septentrional, el H.ascal (1.724 m) y Cabezu Llerosos (1.798 m). Escontra'l sur aprucen altores más importantes y dende'l Cuvicente escontra'l suroeste (en sen a l'área les Peñes Santes) aprucen montes como la Peña Canda o la Robliza, dambes superando los 2.200 metros.
Zona Central thumb|250px|Primeres ñeves na Peña Santa La forma natural de pasar na zona central del Cornión, aquella previa a l'área les Peñes Santes, ye per Vegarredonda. La estaya oriental d'esti área ta integrada por montes como'l Cotalba (2.026 m), el Porru Llagu (1.926 m) o la Torre los Tres Poyones (2.092 metros el más empicáu). Mención especial merez el Porru Bolu (2.025 m), una mole granítica que, reblagando les distancies, aseméyase al Picu Urriellu y qu'ufre víes de gran abegu p'algamar el so cembu. Tamién figuren, guetando yá los cordales la Torre de Santa María, los Argaos, un conxuntu cimes con alliñación norte-sur del que'l mayor allevantamientu ye la más meridional (2.152 m).
Área les Peñes Santes