Ranunculus sceleratus (apiu sardónico o sardonia) ye una planta de la familia Ranunculaceae natural de toa Europa onde crez en llugares húmedos y arenosos.
Descripción thumb|240px|Flores de Ranunculus sceleratus. Estrémense los sépalos verdes, los pétalos mariellos, los numberosos estames d'anteres intensamente marielles y un conxuntu ordenáu de carpelos formando una como piña verde (el xinecéu). thumb|240px|Ilustración Ye una planta añal col tarmu erecto, buecu y con un altor de 40-50 cm. Les sos fueyes son verde brillante, llobaes y dentaes. Tien les flores de color mariellu maciu.
Intereses Esta planta tien una facultá carauterística: si cómese o se tastia fai torcer la llingua y los llabios hasta llegar a la muerte nun horrible visax. Tradicionalmente consideróse que'l so zusmiu aplicao nos músculos de la cara contraer, provocando un visax qu'asonsaña la risa, "risa sardonia" o "risa sardónica", d'onde deriva l'axetivu "sardónicu".
Propiedaes Ye tóxicu polo que nun s'aconseya'l so usu. En homeopatía utilizar pa tratar enfermedaes de la piel (herpes, eczema, erisipela, pruyiciu).
Estes plantes contienen anemonina, una sustancia bien tóxica pa los animales y los seres humanos. Ello ye que los herbívoros pastien les fueyes d'estes plantes con gran dificultá, y namái dempués d'un bon ensugáu que evapora les sustancies más peligroses. Inclusive les abeyes eviten libar la so néctar. Na piel humano estes plantes pueden crear angüeñes ( dermatitis ), ente que na boca pueden causar dolor intensu y encesu de les membranes mucoses.Giacomo Nicolini, Enciclopedia Botanica Motta. Volume 3, Milano, Federico Motta Editore, 1960, páx. 510.
Según la medicina tradicional, estes plantes son antirreumáticas (amenorga'l dolor por cuenta de la inflamación de les articulaciones), antiespasmódicas ( amenorga los tiemblos musculares, y tamién relaxa'l sistema nerviosu), emenagoga (regula'l fluxu menstrual) y rubefaciente (trai'l sangre a la superficie, solliviando la presión interna).
Taxonomía Ranunculus sceleratus describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 551. 1753. Citoloxía Númberu de cromosomes de Ranunculus sceleratus (Fam. Ranunculaceae) y taxones infraespecíficos: 2n=32Notes cariológicas em algumas Ranunculaceae portugueses. Queirós, M. (1990) Collect. Bot. (Barcelona) 18: 45-57
Etimoloxía Ranunculus: nome xenéricu que provién del llatín tardíu que significa "ranita", de "xaronca" y un diminutivu final. Esto probablemente refierse a munches especies que s'atopen cerca de l'agua, como les xaronques.
sceleratus: epítetu Variedaes Ranunculus sceleratus var. anfrayi Corb. Ranunculus sceleratus var. minimus DC. Ranunculus sceleratus var. umbellatus DC. Sinonimia Adonis palustris Raeusch. Batrachium sceleratum (L.) Th.Fr. ex A.Pihl Hecatonia palustris Lour. Hecatonia scelerata Fourr. Ranunculus holophyllus Hance Ranunculus oryzetorum Bunge en PlantList consultáu'l 23 de mayu de 2011
Ver tamién Terminoloxía descriptiva de les plantes Cronoloxía de la botánica Historia de la botánica Carauterístiques de les ranunculacees
Referencies
Bibliografía AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique. Flora of China Editorial Committee. 2001. Fl. China 6: 1–512. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis. Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi. Zuloaga, F. O., O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las plantas vasculares del Cono Sur (Arxentina, Sur de Brasil, Chile, Paraguay y Uruguái). Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1): i–xcvi, 1–983; 107(2): i–xx, 985–2286; 107(3): i–xxi, 2287–3348. El mundu de les plantes peligroses. 1998, Ultramar Editores S.A. ISBN 86-7386-920-6
Enllaces esternos
sceleratus Categoría:Plantes melecinales Categoría:Plantes venenoses Categoría:TBSpecies Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos