Según diversos pasaxes neotestamentarios pertenecientes al Evanxeliu de Matéu, al Evanxeliu de Lluques y a los Fechos de los Apóstoles, como tamién distintos testos apócrifos tales como'l Protoevangelio de Santiago, María (n'araméu, מרים, 'Mariam'), madre de Xesús de Nazaré, foi una muyer xudía de Nazaré de Galilea, que vivió ente fines del sieglu I e.C. y mediaos del sieglu I d.C. Tamién el Corán (sieglu VII), llibru sagráu del islam, presentar como madre de Xesús (Isa), sol so nome árabe, Maryam o Miriam.
La presencia de María nel cristianismu primitivu nun foi la d'una simple testigu, sinón la d'una personalidá cualificada y en más d'un sentíu única, parte escluyente d'un momentu clave de la Historia de la salvación, la encarnación de Xesucristu (; ), y copartícipe d'otros dos, la crucifixón y muerte de Xesús (), y la conformanza de la primer comunidá cristiana orante darréu enantes de la venida del Espíritu Santu en Pentecostés ().
El Evanxeliu de Matéu () y el Evanxeliu de Lluques () presenten a María como una nueva virxe cuando, na Anunciación, supo que taba encinta por obra del Espíritu Santu, ensin concursu de home. Por esto, de cutiu se la llapada la «Virxe María», o a cencielles «la Virxe», nes Ilesies católica, ortodoxa, copta, na Comunión anglicana y n'otres denominaciones cristianes.
Nes Ilesies católico y ortodoxo atribúyense-y facultaes d'intercesión ante Xesucristu, siguiendo a san Ireneo de Lyon (sieglu II) y lo narrao nel Evanxeliu de Xuan sobre la so intervención nes bodes de Caná (). Nes Ilesies enantes citaes, la devoción a ella manifiéstase al traviés d'espresiones diverses, que van dende declaraciones dogmátiques y doctrinales marianes, hasta oraciones a ella dedicaes, y títulos colos que la identifica, tales como «Madre de Dios», o'l so correspondiente términu en griegu, «Theotokos», esti postreru axudicáu a ella tempranamente nel Conceyu d'Éfesu de 431 y bien utilizáu pola Ilesia ortodoxa. Tamién se la llapada «Bonaventurada Virxe María», en llinia col testu evanxélicu:
El nome de María Pa los hebreos el nome nun yera un simple apellativu; taba íntimamente amestáu a la persona. Por ello usaben nomes que describiríen la personalidá, el calter; asina, yera bien usada la espresión "el so nome va ser tal" cuando quería designase una misión o calter especial al neñu por nacer.
María ye un nome conocíu nel Tanak o Vieyu Testamentu por ser nome de la hermana de Moisés y Aarón,) orixinalmente escritu como Mīryam. La versión de los Setenta mentar a partir de la forma aramea Mariám (Mαριαμ); el cambéu na primer vocal reflexa la pronunciación corriente, la del araméu que se falaba en Palestina enantes de la nacencia de Cristu. Al igual que colos nomes de Moisés y Aarón, que fueron tomaos con sumu respetu, el de María nun s'usó más como nome común, pero l'actitú camudó col tiempu y fueron puestos como señal d'esperanza pola yera mesiánica. Nel testu griegu del Nuevu Testamentu, na versión de los Setenta, el nome usáu yera Mariám., , María sería probablemente la forma helenizada de la pallabra.
Anque na Edá Media buscóse-y significaos más piadosos qu'esactos, so los actuales descubrimientos arqueolóxicos, "Alteza" o "Eponderada" son los significaos más cercanos al nome d'orixe hebréu.
María ye coles mesmes conocida como "Estrella de los Mares" o "Estrella del Mar" (Stella Maris). Dichu nome vien de la interpretación d'un pasaxe del Vieyu Testamentu, del primer Llibru de los Reis 18:41-45.
Vida de María según la tradición cristiana
thumb|250px|María, madre de Xesús. Carlo Dolci. María ye mentada pol so nome per primer vegada, anque de forma tanxencial, al escribise l'evanxeliu más antiguu, el Evanxeliu de Marcos. Nel Evanxeliu de Matéu mentar por cuenta de la narración de la concepción milagrosa de Xesús y de la so nacencia y fuxida a Exiptu.
Equí l'evanxelista Matéu menta que ye María aquella de quien faló'l profeta Isaías al dicir:
El Evanxeliu de Lluques ye'l que más datos da sobre María, al desenvolver con más detalle les temes de la infancia de Xesús, dalgunos de los cualos amplíense más embaxo: l'Anunciación, la Visita a Isabel, la Nacencia de Xesús, la Presentación de Xesús nel Templu (equí'l vieyu Simeón profetíza-y: «a ti mesma una espada te va travesar el corazón», aludiendo al dolor de María mientres la Pasión del so Fíu) y la perda de Xesús y el so afayu nel templu. Tamién ye'l evanxelista Lluques quien diz que María caltenía estes coses y meditar nel so corazón. Nel Evanxeliu de Xuan, Xesús fai'l so primer milagru a pidimientu d'ella, en Caná. Y en la cruz, la entrega como madre al discípulu amáu, y él ye apurríu a María como fíu (por estos fechos, les teoloxíes católico y ortodoxo destaquen la intercesión de María ante'l so Fíu; y la proclamación simbólica de María como «Madre de la Ilesia», esto ye, «de tolos cristianos», figuraos na persona del discípulu amáu). Tamién-y la menta nos Fechos de los Apóstoles como miembru destacáu de la comunidá cristiana primitiva.
Padres y familia La tradición cristiana consideró a Joaquín y Ana como los proxenitores de María. Estos nomes tán tomaos del Protoevangelio de Santiago, unu de los evanxelios apócrifos más famosos y antiguos. Esta asunción foi puntu de referencia pa munchos datos piadosos sobre la vida de la Virxe María.
Nun se tien seguridá de si María tuvo hermanes. Anque dalgunos tomen por ciertos datos del Evanxeliu de Xuan y de Matéu quien menten a una "hermana de la so madre", que sería María de Cleofás, Hegesipo menta a esta María como esposa de Cleofás, hermanu de Xosé y por tanto concuñada de María: un matrimoniu hebréu nun asitiaría'l mesmu nome a dos de les sos fíes carnales.
Nel Nuevu Testamentu, dellos pasaxes menten que Xesús tenía hermanos. En concretu, méntense los hermanos 2 vegaes nel Evanxeliu de Matéu, 2 nel Evanxeliu de Marcos, 1 nel Evanxeliu de Lluques y 2 nel Evanxeliu de Xuan. La Ilesia católica, la Ilesia ortodoxa, la Ilesia copta y la Comunión anglicana, basaes nel usu del llinguaxe hebréu d'aquella dómina y na tradición eclesial, interpreten esti términu como "parientes", y declaren que María permaneció "siempres virxe".
Quien aseguren que María tuvo otros fíos basen la so argumentación na interpretación lliteral de los testos bíblicos nos que se fala espresamente de "hermanos de Xesús". Nel idioma araméu asina tamién nel hebréu nun esiste un términu pa indicar primu o un familiar cercanu.. La Biblia de los Setenta, al traducir la Biblia del hebréu al griegu, cada vegada qu'atopen el términu "hermanu" (בן), usen el términu ἄδελφος, de manera que esti términu indica a parientes inclusive non bien cercanos. Asina s'entiende entós que Asaía tuviera “doscientos venti hermanos” (1ª Cró 15:6 –ver tamién Gén. 11:27; 12:5 y comparar con Gén. 13:8; 14:14,16).
Anque nel idioma griegu, koiné sí esiste'l términu ἀνέψιος pa referise a los primos, nun implica que'l so usu tuviera xeneralizáu ente los hebreos..
Matrimoniu de María Los evanxelios faen apaecer a María cuando narren la concepción de Xesús. Según lo que narren puede vese que María nesi momentu yera prometida de Xosé de Nazaré, quien yera carpinteru. Los rellatos evanxélicos empecípiense dempués de los casamientos de María con San José.
El Evanxeliu de Lluques dedica dos capítulos a la concepción ya infancia de Xesús. Ye en Lluques tamién onde ye llamada "enllena de gracia", "bendita ente toles muyeres", "madre del Señor". L'apellativu κεχαριτωμένη, que se llee kecharito̱méni̱ y que ye participiu perfectu pasivu de χαριτον (chariton), ye traducíu poles versiones protestantes como "bien favorecida", ente que nes católiques suelse traducir como "enllena de gracia" (siguiendo'l "gratia plena" de la Vulgata). La Nueva Biblia de Xerusalén, por casu, detalla nel Evanxeliu de Lluques (1,28) qu'esti saludu en forma lliteral significa: "tu que tuvisti y sigues tando llena del favor divín".AA.VV., Nueva Biblia de Xerusalén, Desclée de Brouwer, Bilbao 1998, p. 1492 Esto debe a qu'en griegu un verbu factitivo como χαριτόω en perfectu indica completamiento del actu qu'indica'l verbu.
Según la tradición xudía d'aquel momentu, los nuevos varones casar ente los dieciocho y venticuatro años, ente que les nueves muyeres a partir de los dolce años yeren consideraes doncelles (na'arah) a partir d'esa edá podíen casase. El matrimoniu xudíu tenía dos momentos, casamientu y matrimoniu puramente dichu: el primeru yera celebráu na casa de la novia y traía consigo alcuerdos y obligaciones, anque la vida de mancomún yera posterior. Si la novia nun había estáu casada enantes esperaba un añu dempués del casamientu pa llegar a la segunda parte, el matrimoniu puramente dichu, onde'l noviu llevaba solemnemente a la novia dende la casa de los sos padres a la d'él.
Anunciación thumb|250px|Imaxe de la Virxe utilizada pa veneración y procesión.
La presencia de María nos rellatos bíblicos empieza cola narración de l'apaición del ángel Gabriel a María, según rellatar l'evanxelista Lluques.
Lluques punxo enfotu n'anotar les reacciones de María ante les revelaciones divines que se van dir asocediendo: el so turbación y la so dificultá, al igual que darréu amosaría'l so plasmu ante l'oráculu de Simeón y la so incomprensión de la pallabra de Xesús nel templu. En presencia d'un misteriu que degola la so intelixencia, cavilga sobre'l mensaxe (Lluques 1:29; Lluques 2:33), piensa darréu nel acontecimientu y guardar nel so corazón.,
Dende'l momentu de l'Anunciación, cuando'l proyeutu inicial de vida de María paez tresmanase, empieza una secuencia de riesgos y d'inseguridaes señalada polos evanxelios de Lluques y de Matéu. La primer inseguridá presentar en rellación al orixe de la so concepción. N'efeutu, la incertidume paez atacar el corazón del so prometíu Xosé, y conducir a la so intención de refugar a María de callao pa nun ponela n'evidencia. Asina lo tien planiáu José cuando Dios fai-y conocer los sos designios por un suañu: «José, fíu de David, non temes tomar contigo a María'l to muyer porque lu niciar nella ye del Espíritu Santu. Va Dar a lluz un fíu, y tu pondrás-y por nome Xesús, porque él va salvar al so pueblu de los sos pecaos.» A partir d'entós, José coparticipa de los riesgos que se presenten na vida de María, como se detalla más palantre.
La visita de María a Isabel
María, yá embarazada, visita depués a la so prima Isabel, una y bones l'ánxel Gabriel anunciáralu que tamién ella, anque yá vieya, taba encinta, señal de que pa Dios nun hai imposibles. Viaxa María a una población del monte de Xudea, qu'anguaño se conoz como la ciudá d'Ain Karim asitiada a seis quilómetros y mediu al oeste de Xerusalén.
Al llegar María, l'evanxeliu narra que'l neñu que tenía Isabel nel so banduyu dio un saltu, que foi interpretáu como d'allegría. Isabel reconoz depués a María como la "Madre del so Señor" y allabar. María respuende a Isabel con un cantar d'allabancia, agora llamáu "Magnificat",{biblia|Lluques|1:46-51}} inspiráu na cantarada d'Ana,{biblia|I Samuel|2:1-10}} en dellos salmos y n'otros pasaxes del Antiguu Testamentu que, de xuru, yeren de la conocencia de María. El "Magnificat" inclúi una profecía: "Toles xeneraciones van llamame bonaventurada". La "Anunciación" y el "Magnificat" son, ensin duldes, los dos pasaxes de los evanxelios canónicos en que María explicita verbalmente con más detalle'l so pensamientu, que nun ye otru qu'un anticipu de la mesma vida y mensaxe de Xesús.
Nacencia de Xesús 200px|thumb|Pierre Mignard, La Virxe de les uves.