El Coríu Donald (Donald Duck nel inglés orixinal) ye un personaxe de Disney, carauterizáu como un coríu blancu antropomórfico de güeyos celestes, picu, piernes y pies anaranxaos. Xeneralmente visti una camisa d'estilu marineru y un sombreru, ensin pantalones, sacante cuando va nadar. Al respeutive de la so personalidá, Donald suel intentar ver les coses con positivismu y allegría (anque munches vegaes acaba montando en roxura cuando se -y tuercen les coses). Unu de los sos movimientos más carauterísticos ye la so singular manera de saltar sobre unu de los sos pies cuando s'enoxar, al empar que glaya de manera incoerente.
Donald protagonizó ensame de dibuxos animaos ya historietes. Ente que les animaciones de Donald tienen amplia popularidá nos Estaos Xuníos y el restu del mundu, los llibros d'historietes selmanales y mensuales tienen la so mayor popularidá en gran parte de los países europeos, especialmente en Noruega y Finlandia, anque tamién ye un personaxe bien aceptáu n'otros países como Alemaña, Dinamarca, España, Italia, Países Baxos y Suiza. La mayoría de les publicaciones son feches pola filial italiana de Disney, y por Egmont en Dinamarca, Noruega, Finlandia y Suiza.
Dibuxos animaos La primer apaición de Donald foi na animación Sinfoníes tontes y La gallinita sabia, el 9 de xunu de 1934 (anque ye mentáu nun llibru d'histories de Disney del añu 1931). L'apariencia que tenía Donald nesta animación, creada por Dick Lundy, ye similar a l'actual. Los colores son los mesmos, al igual que la camisa marinera y la gorra, pero'l so aspeutu físicu yera más espurríu, más gordu y los sos pies mayores. La so personalidá nun taba desenvuelta inda, nel curtiu solo faía d'amigu pocu servicial. La voz interpertada por Clarence Nash, sicasí yá taba configurada y caltendríase igual mientres cincuenta y un años, hasta'l so fallecimientu. La so forma de falar cuasi inintelixible enferronar na mente de l'audiencia y ayudar nel so ascensu al estrellalgu.
Ben Gillett, el direutor de La gallinita sabia, traxo al personaxe de Donald nuevamente nel dibuxu animáu de Mickey Mouse The Orphan's Benefite el 11 d'agostu de 1934.
Donald siguió siendo un ésitu ente l'audiencia. El personaxe empezó a apaecer na mayoría de les animaciones de Mickey Mouse como una figura habitual del so grupu con Minnie, Goofy y Pluto. Los dibuxos animaos d'esti periodu, tales como The Band Concert de 1935 son aclamaos polos espertos como películes exemplares ente los clásicos de l'animación.
Donald foi rediseñáu nel añu 1937 pasando a ser un pocu más rellenu, arrondáu y baxu. Tamién empezó a apaecer n'animaciones como'l protagonista principal, el primeru de los cualos foi'l 9 de xineru de 1937, na animación 'Don Donald' del animador Ben Sharpstenn. Nesti curtiu apaez el personaxe de Daisy (nesi momentu llamada Donna), novia de Donald. Los sos sobrinos Hugo, Paco y Luis (Jaimito, Juanito y Jorgito) fixeron la so apaición animada un añu más tarde, el 15 d'abril de 1938 na película Los sobrinos de Donald, dirixida por Jack King.
Mientres la Segunda Guerra Mundial, l'audiencia esperaba personaxes más avasalladores. Nun ye una coincidencia que la mesma dómina que vio la nacencia y crecedera de Bugs Bunny tamién foi testigu del ascensu de popularidá del Coríu Donald. Pal añu 1949 Donald superara en popularidá a Mickey Mouse, convirtiéndose na estrella de Disney. Antes de 1941 yá apaeciera en 50 animaciones aproximadamente. Ente 1941 y 1965 Donald protagonizaría más de 100.
Munchos de los curtios de Donald mientres el periodu de guerres fueron películes de propaganda, especialmente notable en Der Fuehrer's Face, llanzada'l 1 de xineru de 1943. Otros curtios notables d'esti periodu inclúin los llamaos 'curtios del ejèrcito' (Army shorts), seis películes que van siguiendo la vida de Donald nel Ejèrcito d'Estaos Xuníos, dende'l so reclutamiento hasta la so vida nun campamentu so les órdenes del sarxentu Pete El Negru, pasando pola so primer misión comandu onde tien que sabotear una base aérea xaponesa. Los títulos d'esta serie inclúin: Donald Gets Drafted (1 de mayu de 1942) The Vanishing Private (25 de setiembre de 1942) Sky Trooper (6 de payares de 1942) Fall Out Fall In (23 d'abril de 1943) The Old Army Game (5 de payares de 1943) Commando Duck (2 de xunu de 1944) Donald Gets Drafted tamién caracteriza al coríu teniendo una reconocencia médica antes de xunise al exércitu. D'alcuerdu a esto, el Coríu Donald tien pie planu y ye incapaz d'estremar ente'l color azul y verde, lo cual ye una especie de daltonismu. Tamién nesti dibuxu animáu'l sarxentu Pete fai un comentariu sobre la falta de disciplina de Donald. Según el dibuxu animáu, el nome completu d'esti personaxe ye Patu Donald Fauntleroy (el nome menos conocíu fai referencia al so sombreru marineru)
Con Der Fuehrer's Face ganó nel añu 1943 el Premiu Óscar na categoría de curtios animaos.
Munches de les animaciones de Donald feches dempués de la guerra facer el blancu d'otros personaxes fastidosos, lo qu'implica un cambéu nel perfil de les películes desenvueltes hasta entós. El probe Donald ye atacáu, acosáu y fechu risión repetidamente polos sos sobrinos Hugo, Paco y Luis, les esguiles Chip y Dale, o por otros personaxes d'apaiciones úniques como un osu o una colonia de formigues. N'efeutu, los artistes de Disney revirtieren el clásicu escenariu iguáu por Walter Lantz y otros nel que'l personaxe principal yera l'instigador d'esta conducta acosadora más que'l blancu d'elles. Sicasí, al xirar los papeles, el agresores de Donald apaecieron como crueles y sádicos, lo que dio resultaos non bien prestaos pa delles animaciones, según les crítiques.
El Donald de posguerra tamién protagonizó animaciones educatives, tales como El Patu Donald na tierra de les matemátiques máxiques (1959) y formó parte de dellos proyeutos de Disney, como por casu El dragón ronciegu (1941) y l'espectáculu de televisión d'Estaos Xuníos Disneylandia del añu 1959.
Dende empiezos del sieglu XXI, la voz de Donald ye interpretada por Tony Anselmo, especialmente pa les series animaes "Mickey Mouse Works", "House of Mouse" y "La Casa de Mickey Mouse".
Datos Interesaos El so nome completu ye Donald Fauntleroy Duck. Ye fíu de Quackmore Duck y Hortense McDuck, hermana de Scrooge McDuck. Tien una hermana melliza llamada Della Duck. El 9 de xunu de 2014 foi'l so 80° Aniversariu dende la so primer apaición en The Wise Little Hen (1934). Protagoniza'l filme de Disney Der Fuehrer's Face (La cara del Führer) de 1943 que ye una crítica a la vida na Alemaña Nazi. Sufre de daltonismu. Tien un títulu de la Universidá d'Oregon, Oregon. Yá que la so mascota son los Coríos de Oregon. A pesar de que Mickey Mouse ye'l personaxe principal de Walt Disney Studios, el coríu Donald apaeció en más curtios y películes qu'él. Superando les 173 de Mickey Mouse con 176.
Historietes
Debú antemanáu (1931) Donald bien podría faer la so primer apaición impresa nel Anuariu de Mickey Mouse de 1931, una publicación qu'incluyó'l poema More HooZoo, que numberaba a tolos amigos de granxa de Mickey (la mayoría d'ellos desenvueltos por Disney fuera de la redolada de la granxa como personaxes importantes). Ente ellos taba un patito llamáu Coríu Donald. A pesar del nome, la semeyanza d'esti personaxe y el que depués apaeció nel curtiu La gallinita sabia de 1934 tienen pocu de mancomún. L'álbum foi dibuxáu por Wilfred Haughton.
Debú en tires risibles (1934-35) L'auténticu Donald fixo la so primer apaición impresa na seición de cómic d'un diariu cola adautación del curtiumetraxe La gallinita sabia, publicada ente'l 16 de setiembre y el 16 d'avientu de 1934 en Sinfoníes tontes por Ted Osborne y Al Taliaferro. El 10 de febreru de 1935 Donald empieza a apaecer na tira diaria de Mickey Mouse de Ted Osborne y Floyd Gottfredson como personaxe de sofitu.
Sinfoníes tontes (1936-1937) Coles mesmes, Donald protagonizó una de les seiciones de Sinfoníes tontes ente'l 30 d'agostu de 1936 y el 12 d'avientu de 1937 de la mano de Ted Osborne (guionista) y Al Taliaferro (dibuxante y colorista). Estudios posteriores sobre'l so trabayu, amuesen que probablemente Taliaferro contribuyó tamién nos argumentos y chistes. El dúu convitió a Donald d'un llabrador a un habitante de ciudá, introduciendo tamién a los primeros miembros de la familia Coríu, más allá de Donald, y bautizaron a los sobrinos trillizos idénticos Hugo, Paco y Luis (llamaos Jaimito, Juanito y Jorgito n'España), quien debutaron el 17 d'ochobre de 1937. Los fíos trillizos de la so hermana Della Duck (hermana nos curtios animaos) fueron unviaos por un tiempu como convidaos a la casa de Donald mientres el so padre reponer nel hospital de les sos últimes travesuras. Sicasí, Donald terminó siendo'l so padre adoptivu.
Debú en Comic-books Para esi entós, la primer historia del Coríu Donald que foi orixinariamente creada pa un llibru fixo la so apaición. Disney autorizara a la editorial italiana Mondadori pa crear histories colos personaxes de Disney como protagonistes. El primeru d'ellos foi protagonizáu por Donald, sol nome italianu de Paolino Paperino, que'l so títulu foi Paolino Paperino e il Mistero di Marte (más tarde reimpreso n'Estaos Xuníos como The Mystery of Mars) por Federico Pedrocchi, publicáu per primer vegada'l 30 d'avientu de 1937. La historia yera de namái 18 páxines y rudimentaria pa los estándares posteriores, pero ye considerada la primera en carauterizar a Donald nuna aventura más que nun rol risible. Tamién ye la primera de munches en representar a Donald como un viaxeru espacial, nesti casu, viaxando a Marte.
Taliaferro (1938-1968) Nuevamente n'Estaos Xuníos, Donald convertir na estrella de la so propia tira cómica, empezándose la tira diaria'l 2 de febreru de 1938, y la páxina dominical el 10 d'avientu de 1939. Dambes fueron dibuxaes por Taliaferro, esta vegada con Bob Carp como guionista. Al igual qu'enantes, Tagliaferro siguió contribuyendo nel argumentu y chistes, y dellos estudios atribúyen-y la mayoría de les idees que convirtieron en clásiques a estes tires risibles. Ente otres coses, Taliaferro fixo munches contribuciones al casting secundariu de Donald: Bolívar, la mascota San Bernardo apaeció per primer vegada na tira diaria del 17 de marzu de 1938, con apaiciones posteriores namái n'animaciones como Alpine Climbers (25 de xunetu de 1936). El primu segundu de Donald, Pascual, fixo'l so debú'l 9 de mayu de 1938. Daisy fixo la so primer apaición na tira del 4 de payares de 1940, siguida pol so debú n'animación el 7 de xunu de 1940 en Mr. Duck Steps Out. La güela paterna de Donald, xeneralmente llamada Güela Patu apaeció per primer vegada nun portarretratos el 11 d'agostu de 1940, y en persona'l 27 de setiembre de 1943. Donna, una almiradora de Donald que anduvo a la tema con Daisy pol so ciñu ente'l 7 y 18 d'agostu de 1951, antes de dexalo por otru coríu. Anque él nun creó a la mayoría d'estos personaxes, Taliaferro ye consideráu como la persona que desenvolvió les sos personalidaes tanto como la mesma personalidá de Donald. Tagliaferro tamién introdució'l automóvil de Donald el 1 de xunetu de 1938. Ye un Belchfire Runabout modelu 1934. Dizse que'l mesmu Donald construyir a partir de pieces sueltes de distintes procedencies. Ye identificable pol so patente númberu 313. Anque Donald remanó esporádicamente otros autos, nes tires de Tagliaferro y histories de les décades siguientes, esti autu permanecería con Donald. Los constantes frayatos del autu y la necesidá de reparalo ye xeneralmente utilizáu como una fonte de chistes. Darréu reconocíu polos llectores, paez convertise tamién nuna marca d'identificación de Donald como la camisa y la gorra. Taliaferro siguió trabayando na tira diaria hasta'l 10 d'ochobre de 1968 y na páxina dominical hasta'l 16 de febreru de 1969. Dizse qu'estableció los puntos principales pa desarrollos posteriores del personaxe, yá col trabayu de Carl Barks y los sos socesores.