Taxkent (, , transliteráu académicamente como Taškent) ye la capital d'Uzbequistán, lo mesmo que de la provincia homónima.
El so nome actual procedente , que ye lo que significa. Nel pasáu, la ciudá tuvo tamién los nomes de Chach, Shash y Binkent. Foi mientres munchos sieglos un puntu de camín importante na Ruta de la Seda, ruta comercial que xunía Asia con Europa.
A pesar de nun tener el valor históricu d'otres ciudaes uzbeques, como Bukhará, Samarcanda o Jiva, Taxkent ye'l principal centru económicu y cultural d'Uzbequistán. Nella atopen les principales instituciones académiques del país, según les sedes de les empreses transnacionales con actividá en Uzbequistán. Na ciudá publiquen nueve periódicos n'uzbequistanín, otros nueve en rusu, según cuatro publicaciones n'inglés.
Toponimia L'actual ciudá de Taxkent apaez mentada per vegada primera en fontes escrites nel sieglu III e. C., col nome Chach o Shash, al paecer procedente del términu chinu "piedra". Esti nome combinaríase darréu col términu túrquico kent ("ciudá"), dando llugar al nome actual.
Historia Nos sieglos IV y V de nuesa yera, esistía yá un asentamientu urbanu permanente nel allugamientu de la ciudá actual. El territoriu de lo que ye Taxkent anguaño foi colonizáu por pueblos antiguos como un oasis nel ríu Chirchik, cerca de les estribaciones de los montes del oeste de Tian Shan. Na antigüedá nesta área taba Beitian, la "capital" de branu de la confederación Kangju.Pulleyblank, Edwin G. "The Consonantal System of Old Chinese," Asia Major 9 (1963), p. 94.
Historia preislámica Nos tiempos preislámicos y principios de la dómina islámica, la ciudá y la provincia conocíase como Chach. El Shahnameh de Ferdowsi tamién se refier a la ciudá como Chach. Más tarde, la ciudá aportó a conocíu como Chachkand o Chashkand, que significa "Ciudá de Chach".
El principáu de Chach tenía una ciudadela cuadrada construyida en Taxkent en redol al sieglu V y III e. C., a unos ocho quilómetros al sur del ríu Syr Darya. Nel sieglu VII, Chach tenía más de 30 ciudaes y una rede de más de 50 canales, formando un creciente centru de comerciu ente los sogdianos y los nómades turcos. El monxu budista Xuanzang 玄奘 (602 o 603-664 d. C.), quien viaxó dende China a la India al traviés d'Asia central, que se menta'l nome de la ciudá como Zhěshí 赭 时. Les cróniques chines, Suí shū 隋書 (Llibru de Sui), Běi shǐ 北史 (Historia de les Dinastíes del Norte) y Táng shū 唐書 (Llibru de Táng), menten una posesión llamáu Shí 石 o Zhěshí 赭時 con un capital de la mesmu nome dende'l sieglu V dC [Bichurin de 1950. v II].
Historia islámica Na segunda metá del sieglu séptimu, l'Imperiu persa sasánida cayó conquistáu por una ofensiva árabe-islámica. So la dinastía Samánida (819-999), que'l so fundador Saman Khuda convirtiérase al islam por un Zoroastru sasánida persa, la ciudá aportó a conocíu como Binkath. Sicasí, los árabes caltuvieron el nome antiguu de Chach pa la rexón circundante, pronunciando al-Shash.
El nome modernu turcu de Tashkent ("Ciudá de Piedra") provién d'una regla Qarajanida del sieglu X (Tash en llingües turques significa "piedra". Kand, qy, kent, kad, kath, kud —tou significa "ciudá"— derivar del persa/sogdiano کنده o kanda, esto ye, "pueblu" o "ciudá". Esto atópense nos nomes de ciudaes como Samarcanda, Yarkanda, Penjikent, Khujand, etc.) A partir del sieglu XVI, el nome evolucionó dende Chachkanda o Chashkanda a Tashkanda. La ortografía moderna de "Tashkent" reflexa la ortografía rusa del sieglu XX y la influyencia soviética.
Nel sieglu VIII, la rexón viose influyida polos inmigrantes islámicos.
Conquista de los mongoles
En 1219, Gengis Kan conquistó la ciudá, incorporándola al vastu imperiu mongol. Nel sieglu XIV la ciudá foi parte del imperiu de Tamerlán, qu'acabaría conquistáu por otros pueblos d'orixe mongol. So les dinastíes Timúridas y Shaybánidas la ciudá alicó, a pesar de los ataques ocasionales de los uzbecos, cazacos, perses, mongoles y oirates.
Mientres los sieglos XVII y XVIII, aumentaríen los contactos comerciales ente Taxkent y Rusiesobremanera mientres el reináu del zar Pedro'l Grande (1682-1725), col que s'establecen rellaciones diplomátiques per primer vegada ente la corte rusa de San Petersburgu y los kanatos centroasiáticos.
En 1809, Taxkent foi anexonada al Kanato de Kokand. Nesi momentu, Taxkent tenía una población d'alredor de 100 000 habitantes y taba considerada como la ciudá más rica d'Asia central. Espolletó en gran midida al traviés del comerciu con Rusia, pero agafar so los altos impuestos de Kokand. El cleru de Tahkent tamién favoreció al cleru de Bukhará sobre'l de Kokand. Sicasí, primero que l'Emir de Bukhará pudiera capitalizar esi descontentu, l'exércitu rusu llegó.
En delles zones de la ciudá permanecen los nomes de les Puertes de Taxkent, antigües fortificaciones que daten del sieglu X, la postrera sumió en 1890.
A mediaos del sieglu XIX caltener na ciudá un mercáu d'esclavos humanos, comúnmente intercambiábense por animales y artículos pal llar.
Dómina zarista En 1839 el zar rusu Nicolás I trató d'evitar la espansión británica n'Asia Central. Los británicos dende India enfusárense n'Afganistán y amosaben ambiciones imperialistes en toa Asia Central. En 1865 Taxkent ye conquistada poles tropes ruses, qu'establecen na ciudá'l Gobiernu Xeneral del Turquestán.
Tres la Revolución d'ochobre de 1917, fúndase la República Autónoma del Turquestán, con Taxkent como capital.
Dómina soviética
En 1924, tres la incorporación de la República Socialista Soviética d'Uzbequistán a la Xunión Soviética, Samarcanda sustitúi a Taxkent como capital, primero del Turquestán, y dempués de dicha república, fundada'l 27 d'ochobre d'esi mesmu añu. Esto caltendríase asina hasta que de nuevu en 1930, Taxkent sustitúi a Samarcanda como capital. La incorporación a la XRSS correspondió col periodu de industralización de la ciudá, nes décades de 1920 y 1930.
La violación del Pactu Ribbentrop-Mólotov, pol que l'Alemaña nazi invadió la Xunión Soviética en xunu de 1941 provocó que'l gobiernu trabayara pa reasitiar les fábriques del oeste de Rusia y Ucraína escontra la zona Taxkent, calteniendo asina la capacidá industrial soviética. Esto traxo un gran aumentu industrial na ciudá mientres la Segunda Guerra Mundial.
Taxkent foi amás el destín de la mayoría de los emigraos comunistes alemanes y la población rusa proveniente de zones afeutaes pol conflictu aumentó de manera drástica hasta algamar más d'un millón.Robert K. Shirer, "Johannes R. Becher 1891–1958", Encyclopedia of German Literature, Chicago and London: Fitzroy Dearborn Publishers, 2000, by permission at Dixital Commons, University of Nebraska, accessed 3 February 2013 Esto traxo que rusos y ucraínos representaren más de la metá del total de residentes de Taxkent.Edward Allworth (1994), Central Asia, 130 years of Russian dominance: a historical overview, Duke University Press, p. 102. ISBN 0-8223-1521-1 Munchos de los ex refuxaos quedar a vivir ellí dempués de la guerra, en llugar de tornar a los sos antiguos llares. Mientres el periodu de la posguerra, la Xunión Soviética estableció numberoses instalaciones científiques y d'inxeniería en Taxkent.
El 26 d'abril de 1966, gran parte de l'antigua ciudá foi destruyida por un gran terremotu de 7,5 graos na escala de Richter. Más de 300 000 habitantes quedaron ensin llar. Unos 78 000 llares fueron destruyíos por cuenta de qu'atopábense mal diseñaos, principalmente nes zones densamente poblaes de la ciudá vieya, onde predominaben viviendes d'adobe tradicional. Les repúbliques soviétiques, y dellos otros países como Finlandia, unviaron "batallones de pueblos hermanos" y planificadores urbanos p'ayudar a reconstruyir l'afarada ciudá. Crearon un modelu de ciudá soviética de cais anches con árboles, parques, places inmenses pa desfiles, fontes, monumentos, y acres de bloques d'apartamentos. Cerca de 100 000 nuevos llares fueron construyíos en 1970, pero munchos fueron ocupaos polos constructores en llugar d'a los residentes ensin llar de Taxkent. El mayor desenvolvimientu nos años siguientes aumentó'l tamañu de la ciudá coles principales novedaes nel área Chilonzar, nel nordeste y sureste de la ciudá.
Debíu al terremotu de 1966 y al desenvolvimientu soviéticu, caltúvose pocu del patrimoniu arquiteutónicu de la historia antigua de Taxkent, hai poques estructures que denoten la so antigua importancia como puntu de comerciu na Ruta de la Seda. Nel momentu de la cayida de la Xunión Soviética en 1991, Taxkent yera la cuarta ciudá más grande de la XRSS y un centru de deprendimientu nos campos de la ciencia y la inxeniería.
A principios de setiembre de 1983 la ciudá celebró'l 2000 aniversariu de la so fundación, pero recién descubrimientos arqueolóxicos desmentir al comprobase que teníen una antigüedá de 2200 años.
Capital d'Uzbequistán
El 31 d'agostu de 1991 foi declarada en Taxkent la independencia d'Uzbequistán, momentu nel que yera la cuarta mayor ciudá de la XRSS y un gran centru pal aprendizaxe de ciencies ya inxenieríes.
Dende 1991, la ciudá camudó económica, cultural y arquitectónicamente, el nievo desenvolvimientu reemplazó o sustituyó los iconos de la era soviética. La estatua más grande enxamás construyida n'honor de Lenin foi reemplazada por un globu, qu'ufierta un mapa xeográficu d'Uzbequistán. Los edificios de la era soviética fueron reemplazaos por nuevu edificios modernos. El distritu "central de Taxkent" inclúi l'edificiu 22-story NBU Bank, un hotel Intercontinental, el Centru Internacional de Negocios y l'Edificiu Plaza.
En 2007, Taxkent foi nomada como "capital cultural del mundu islámicu" por Moscow News, una y bones la ciudá cunta con numberoses mezquites históriques ya importantes sitios islámicos, incluyendo la Universidá Islámica. Taxkent cunta col primer manuscritu del Samarkand Kufic Corán o Samarkand Codex que s'atopa en Taxkent dende 1924.
Na actualidá ye la capital y ciudá más cosmopolita d'Uzbequistán, carauterizar poles sos cais arbolaes, múltiples fontes y parques prestosos, o a lo menos facer hasta les campañes de balta d'árboles empecipiaes en 2009 pol gobiernu llocal.
Llugares d'interés
Por cuenta de la destrucción de munchos de los sos edificios históricos tres la Revolución rusa de 1917 y, darréu, mientres el devastador terremotu de 1966, perdióse una gran parte de l'arquiteutura tradicional de Taxkent. Unu de los edificios más importantes qu'entá se caltienen na ciudá ye la madraza de Kukeldash, del sieglu XVI. Na actualidá, l'edificiu alluga una mezquita, y ta siendo tresformáu en muséu. La construcción d'esti edificiu remontar al reináu de Abdullah Xin (1557-1598).
Mientres el sieglu XIX, el Gran Duque Nicolás Constantínovich de Rusia, nietu del zar Nicolás I de Rusia, foi desterráu a Taxkent, onde morrió y foi enterráu. El so palaciu caltiénse entá nel centru de la ciudá, cerca de la plaza Mustaqillik Maidoni.
L'edificiu más emblemáticu del Taxkent actual ye la torre de televisión (Torre de Taxkent), la más alta d'Asia Central, que destacar por integrar elementos arquiteutónicos tradicionales uzbecos. La torre recibe unos 70 000 visitantes añales.
En Taxkent caltiénse unu de los exemplares más antiguos del Corán.
Museos Muséu Amir Timur Foi inauguráu en 2006. L'edificiu ye un exemplu d'arquiteutura oriental: un edificiu redondu ta coronáu por una enorme cúpula azul. Tol perímetru ta decoráu con elegantes columnes les cualos paecen sofitar el techu. Nel Muséu espón sobre la historia antigua de la rexón. Hai pintures, documentos históricos que se rellacionen cola vida y l'actividá de Amir Timur, manuscritos únicos, armes, ropa vieyo, instrumentos y monedes. Caúna de les esposiciones ye un cachu d'historia.www.advantour.com Amir Timur Museum, Tashkent
El muséu d'astronomía Nel