thumb|right|300px|Mapa históricu d'Etiopía (llamada entós "Abisinia") en 1771 Etiopía ye l'estáu independiente más antiguu d'África, y unu de los más antiguos del mundu. Xunto con Liberia, ye l'únicu de los estaos africanos que nunca formó parte d'un imperiu colonial (quitando los cinco años d'ocupación italiana, 1936-1941). Na so historia entecruzáronse influencies d'África del Norte, Oriente Mediu y l'África subsaḥariana.
Oríxenes thumb|Lucy, Australopithecus afarensis La ocupación humana n'Etiopía ye más antigua qu'en casi cualesquier otra zona del globu, y ye posible que l'apaición del modernu homo sapiens tuviera llugar en territoriu etíope. Tres cranios de Homo sapiens idaltu, que daten de fai 158 mil años, fueron decubiertos en Herto Bouri, nel añu 1997 pol equipu de paleoantropólogos dirixíu por Tim White.
Esiste ciertu tracamundiu ente l'usu del términu Etiopía na Antigüedá y l'actual. Los antiguos griegos utilizaben la pallabra Aithiopia (Αἰθιοπία), que significa «el país de les cares quemaes» (de αἴθω aithô «quemar» y ὤψ ôps, «cara») pa referise a un área bien estensa, que tomaba Nubia, Sudán, l'actual Etiopía y parte del desiertu de Libia. Nun sentíu ampliu, podía referise a cualquier llugar d'África asitiáu al sur d'Exiptu. Nesti sentíu ye utilizáu'l términu en numberosos testos, incluyendo la Ilíada (I, 423).
Los primeros datos tocantes a l'actual Etiopía vienen de mercaderes exipcios que la visitaron dende l'añu 3000 e.C. , quien dan a esta tierra, al sur de Nubia y de Kush, los nomes de Punt y Yam. Yeren la "tierra de los dioses", onde los exipcios aprovir d'arumes tales como inciensu y mirra, lo mesmo que de ébanu, marfil y esclavos. La espedición de la qu'esisten más datos ye la entamada pola reina Hatshepsut, nel sieglu XV e.C. , pa llograr mirra. Sicasí, los datos son confusos, y nun dexen determinar la verdadera llocalización d'estos países nin les carauterístiques de los sos habitantes.
El Reinu de Saba, mentáu nel Antiguu Testamentu, ye n'ocasiones identificáu como Etiopía, pero ye más frecuente la opinión de que taba asitiáu en Yeme, como afirma la tradición árabe. Según otres teoríes, sería un estáu a caballu ente dambos territorios. Según la lleenda, cuntada nel llibru sagráu Kebra Nagast, Menelik I, fíu del rei Salomón y de la reina de Saba foi'l fundador del Imperiu Etíope.
Antigüedá y Edá Media El reinu d'Aksum
thumb|left|250px|Obeliscu en Aksum. El primer estáu conocíu que puede allugase con certidume na actual Etiopía ye'l reinu d'Aksum, que toma'l so nome de la ciudá d'Aksum, na Etiopía actual. El so orixe, según créese, atópase na llegada alredor del añu 400 e.C. de colonos provenientes del suroeste de Arabia. Dende'l sieglu III d. C., el reinu d'Aksum convertir na principal potencia de la rexón, como lo atestigua'l fechu de que'l profeta persa Esquites citar como unu de los grandes imperios de la dómina, xunto con Roma, China y Persia. Sábese que Aksum comerció cola India y l'Imperiu bizantín al traviés del puertu d'Adulis, nel mar Roxu.
El cristianismu foi introducíu nel país pol monxu siriu Frumencio, quien darréu foi consagráu obispu d'Etiopía por San Atanasio, patriarca d'Alexandría. Frumencio llogró la conversión del rei Ezana, del que se caltienen delles inscripciones, anteriores y posteriores a la so conversión al cristianismu. La Ilesia etíope, por tanto, vien de la Ilesia copta d'Alexandría; como ella, permaneció fiel al creu monofisita, condergáu nel Conceyu de Calcedonia (451). La conversión de los etíopes debió de ser un procesu lentu. De la dómina de Ezana data tamién l'espardimientu de la escritura ge'ez. L'idioma ge'ez terminó sustituyendo al griegu na lliturxa; inda güei ye la llingua llitúrxica de la Ilesia etíope.
El final del reinu d'Aksum ye tan misteriosu como'l so empiezu. Paez ser que, a partir del sieglu VIII, la meyora del Islam foi enzancando cada vez más el so comerciu pol mar Roxu, obligando a los etíopes a replegase escontra'l sur. Nel interior el reinu subsistió, en franca decadencia, tres siglos más.
Queden dellos restos arqueolóxicos del reinu d'Aksum, como los obeliscos d'Aksum o de Matara, que son ensin dulda monumentos funerarios de los principales reis.
La dinastía Zagüe
250px|right|Iglesias talles na roca de Lalibela. A partir del sieglu VIII el reinu d'Aksum queda aislláu del Mar Roxu, lo que representa un xiru na historia etíope. La ciudá de Massawa cayó en manes de los musulmanes, y el puertu de Adulis foi destruyíu. Mientres dos sieglos, el reinu etíope viose obligáu a replegase escontra l'interior, escontra los pandos meridionales d'Amhara y del Shoá. Hubo, sicasí, intentos de recuperar los territorios perdíos: Massawa foi reconquistada a principios del sieglu X, y les islles de Dahlák y de Zeila, de población musulmana, convertir en tributaries.
Hacia l'añu 1000, una princesa non cristiana (seique xudía, o quiciabes animista), llamada Judith, Guedit o Esato, venció al postreru de los reis d'Aksum, aniquilando a tola familia real (según la lleenda, salvóse l'herederu, que depués restauraría la dinastía), y escorrió fiero a los cristianos. Judith y los sos descendientes rixeron Etiopía hasta l'añu 1137, en qu'un agau llamáu Mara Takla Haymanot derrocar, estableciendo la dinastía Zagüe.
La dinastía Zagüe reinó n'Etiopía hasta l'añu 1270. La so capital yera la ciudá de Roha (actual Lalibela), en Lasta. El monarca más importante foi Gebra Maskal Lalibela (c.1185-1225), conocíu sobre manera porque mientres el so reináu escaváronse les ilesies rupestres de Lalibela na capital del reinu, que tomó dende entós el nome del monarca. Mientres el reináu de Lalibela fueron unviaes dos embaxaes a El Cairu, en 1200 y 1209.
La restauración de la dinastía salomónica L'últimu rei Zagüe foi destronáu por Yekuno Amlak, supuestu descendiente de los reis d'Aksum, quien restauró la llamada "dinastía salomónica". Dicha dinastía recibe esti nome porque se proclama heredera, al traviés de los reis d'Aksum, de Menelik I, fíu de Salomón y la reina de Saba. Posiblemente foi nesta dómina cuando se redactó'l Kebra Nagast (Llibru de la Gloria de los Reis d'Etiopía, c. 1300), testu qu'axunta diverses tradiciones y que'l so principal propósitu ye encontar la llexitimidá y continuidá de la dinastía. D'estos momentos data tamién el títulu de negus negusti, rei de reis o emperador, qu'estrema al soberanu d'Etiopía. El títulu señalaba'l so preeminencia sobre otros reis (negus), nominalmente los sos tributarios. Tolos esfuercios de los reis d'esta dinastía diben empuestos a llograr la unidá nacional basada na relixón cristiana y na so autoridá por derechu divín.
El reinu etíope tomaba na dómina tres provincies principales: Tigré, nel norte, Amhara, nel centru, y Shoá nel sur. La sede del negus negusti atópase na rexón central de Amhara. Los reis más importantes d'esta dómina fueron Amdé Tsion (la columna de Sion), quien reinó ente 1314 y 1344 y realizó delles conquistes na mariña del Mar Roxu, llegando inclusive a la Península Arábiga, y Zera Yaqob (1434-1468), celosu guardián de la ortodoxa relixosa, qu'escorrió con saña a los musulmanes y redactó el Mets'hafa berhan (Llibru de la Lluz).
Edá Moderna Contactos con Portugal thumb|200px|Imaxe del Preste Xuan según los esploradores portugueses. A finales del sieglu XV, Etiopía foi visitada por esploradores portugueses, como Pedro de Covilham, quien llegó a la rexón en 1490, portador d'una embaxada del rei de Portugal. Covilham creyó atopar n'Etiopía'l reinu del Preste Xuan. A principios del sieglu siguiente, l'emperador etíope unvió a la corte de Portugal a un emisariu armeniu, llamáu Mateo, pa solicitar l'ayuda del monarca contra los musulmanes. Respondiendo a esti pidimientu, en 1520 una flota portuguesa enfusar nel Mar Roxu y llevó una embaxada ante'l negus Lebna Dengel, que permaneció nel país mientres seis años. Unu de los embaxadores foi'l padre Francisco Alvares, autor d'una de les primeres cróniques sobre Etiopía.
Ente 1528 y 1540 Etiopía foi invadida por un exércitu musulmán, comandado pol famosu xeneral Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi. El negus Lebna Dengel foi derrotáu y convirtióse nun fuxitivu, analayando d'una ciudá a otra. El so nuevu pidimientu d'ayuda a Portugal nun foi desoyida: en 1541 llegó a Etiopía, procedente de la India, una flota portuguesa, que tresportaba una fuercia de 400 mosqueteros, sol mandu de Cristóbal de Gama, fíu del famosu esplorador Vasco da Gama. De primeres, les tropes portugueses, sofitaes por abondoses contingentes etíopes, algamaron dellos ésitos, pero n'agostu de 1542 fueron vencíos por al-Ghazi, nuna batalla que se cobró amás la vida del militar portugués. Sicasí, al-Ghazi terminó per ser derrotáu y muertu na batalla de Wayna-Daga, el 21 de febreru de 1543.
Cola espedición de Cristóbal de Gama llegaron a Etiopía los misioneros xesuites. Unu d'ellos, Pedro Páez (1564-1622) aportó a un personaxe importante na corte del negus, y dirixó la construcción de delles ilesies y otros edificios, munchos de los cualos caltiénense na actualidá. L'actividá misionera de Páez llogró la conversión al catolicismu de numberosos etíopes ya inclusive el negus Susneyos llegó a abrazar la fe romana. Sicasí, dicha conversión produció numberoses sulevaciones populares, casi una guerra civil, que se saldó con numberoses baxes. Susneyos proclamó la llibertá d'eleición ente'l catolicismu y la fe copta, pero cuando aportó al tronu Fasiladas el Grande (1632-1667) decretó la espulsión de los xesuites (1633) y empezó una furiosa persecución del catolicismu.
Periodu de Gondar (1630-1769) thumb|250px|Castiellu de Gondar. L'emperador Fasiladas el Grande (1632-67) treslladó a la ciudá de Gondar, al norte del llagu Tana, la capitalidad del reinu, polo que se fala na historia d'Etiopía d'un "periodu de Gondar", que duraría hasta l'añu 1769. Gondar ye entá na actualidá famosa polos castiellos que nella construyó Fasiladas.
El periodu de Gondar carauterizar pol aislamientu internacional d'Etiopía, motiváu polos incidentes que desaguaron na espulsión de los xesuites.
Iyasu I "el Grande" (1682-1706) rompió cola política aislacionista de los sos predecesores, recibiendo en 1698 al embaxador francés Charles Jacques Poncet, representante de Lluis XIV. Consolidó la so autoridá sobre la Ilesia copta. Asocedió-y el so fíu y asesín Takla Haimanót, que namái reinó dos años y morrió de la mesma asesináu.
Tres l'asesinatu de Takla Haimanót llegó un periodu de caos, nel que l'exércitu intervieno frecuentemente, entronizando y deponiendo gobernantes al so antoxu. Tres el reináu de Iyasu II, moteyáu "el Pequeñu" (1730-1755). thumb|160px|Etiopía mientres la Era de los Príncipes.
Edá contemporánea Era de los Príncipes (1769-1855) La Era de los Príncipes, empecipiar cola muerte d'emperador Iyasus II en 1755, y el consiguiente debilitamientu de la dinastía salomónica. Carauterízase pola esistencia de conflictos relixosos ente les comunidaes musulmanes y cristianes tradicionales, y ente los señores feudales y el gobiernu imperial. Nesti periodu, el poder de la monarquía foi clisáu pol poder de los caudiellos locales o príncipes. La coronación de Lij Kassa como emperador en 1855, punxo fin a la era de los príncipes.
L'Imperiu (1855-1974) Reináu de Menelik II Menelik II modernizó'l reinu etíope: fundó la nueva capital, Adís Abeba, abolió la esclavitú, y proyeutó instaurar la enseñanza obligatoria y un modernu códigu de derechu. Anque nun pudo poner en práutica toles sos reformes. thumb|150px|left|Menelik II
Los europeos apoderárense de los principales puertos del mar Roxu: los italianos de Massawa, los británicos de Zeila y los franceses de Obók y depués de Dchibuti. Menelik robló colos italianos el Tratáu de Uchalli (1889). Sicasí, en 1896, Menelik, ante los intentos italianos de quita-y de la soberanía, denunció'l tratáu y venció al exércitu italianu, comandado pol xeneral Baratieri, na batalla de Adua.