Zarzalejo ye un conceyu d'España perteneciente a la Comunidá de Madrid. Zarzalejo, ye un pequeñu conceyu asitiáu na Sierra Oeste de Madrid. En tiempos pasaos llugar de recréu y descansu del monarca Felipe II, y cantera de la que s'estrayxo'l granitu col que se llevantó'l Monesteriu de San Lorenzo de El Escorial.
Símbolos left|120px|Representación heráldica del blasón L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos oficialmente en 1988. El blasón que define al escudu ye'l siguiente:
La descripción testual de la bandera ye la siguiente:
Xeografía Allugamientu El términu municipal de Zarzalejo llinda al norte col de Santa María de la Alameda y San Lorenzo del Escorial, y al sur y oeste col de Robledo de Chavela. Tien una estensión de 20,2 km², a los que se suelen sumar los 0,4 km² de la Devesa de Navalquejigo, perteneciente históricamente a Zarzalejo, a pesar de ser más cercana a la población de Fresnedillas de la Oliva. left|230px|Estensión del términu municipal na Comunidá de Madrid
La llocalidá ta asitiada a una altitú de 1104 msnm. Esti atopar a los pies de dos montes graníticos: la Machota Alta (1464 m), popularmente llamada'l Picu del Flaire, y la Machota Baxa (1404 m), que formen parte de les estribaciones meridionales de la Sierra de Guadarrama. Falta de Madrid 58 km.
Zarzalejo partir en dos nucleos: enriba, el pueblu antiguu; embaxo, La Estación, nucleu tradicionalmente conocíu como Los Payares. El primeru, estructurado alredor de la Plaza de la Constitución y la ilesia, foi'l primer allugamientu escoyíu por Felipe II pa construyir el Monesteriu d'El Escorial, dada la cercanía a les canteres de piedra de les fasteres de les Machotas. La Estación ye más recién y nos últimos años tuvo una crecedera singular, cola construcción de numberosos chalés.
Na carretera que xune los dos nucleos construyóse un mirador escontra'l valle, d'antiguo ocupáu por güertos y güei cubiertu de praos nos que crecen fresnedas y melojares.
El so términu forma parte del Territoriu Históricu de "El Escorial: Monesteriu, Sitiu y Redolada Natural y Cultural", declaráu Bien d'Interés Cultural pola Comunidá de Madrid, por aciu decretu 52/2006.
Historia thumb|Serranos de Zarzalejo, grabáu publicáu nel El Muséu Universal en 1858. El nome del pueblu derivar de la gran cantidá d'artus que pueblen la redolada.
Los asentamientos humanos más antiguos paecen remontase a la Edá del Bronce, de la que daten restos cerámicos decoraos provenientes de la Machota Alta y les canteres de granitu.
La primer noticia histórica que se tien del pueblu ye del sieglu XII, cuando Zarzalejo foi conquistáu y repobláu por caballeros cristianos provenientes de Segovia, ya incorporáu al sexmo de Casarrubios del Monte. Los sexmos fueron una división alministrativa circunstancial que, nun principiu, equivalíen a la sesta parte d'un territoriu determináu, nesti casu l'acabante crear Comunidá y Tierra de Segovia. Nel sexmo de Casarrubios taben incluyíes otres poblaciones del sur de Segovia, oeste del actual Madrid y norte de Toledo. La cabeza del mesmu yera'l Señoríu de Casarrubios (nucleu asitiáu anguaño en Toledo) y Zarzalejo dependía direutamente de Robledo de Chavela.
El pueblu apaez col so actual nome per primer vegada nel Llibru de Montería, d'Alfonsu XI, nel sieglu XIV.
Zarzalejo collaboró na construcción del Monesteriu d'El Escorial apurriendo materies primes y artesanos, canteros particularmente.
En 1834 nació na localidá'l pintor Vicente Palmaroli, pintor de corte y direutor del Muséu del Prado.
Demografía El conceyu, que tien una superficie de 20,63 km², cuenta según el padrón municipal pa del INE con habitantes y una densidá de hab./km².
Patrimoniu cultural y natural La plaza de la Constitución ye'l centru de xunta del pueblu de riba; nella asítiase'l conceyu y hai dellos chigres con terraza. En tol perímetru de la plaza pueden vese bloques verticales de granitu furaos, llamaos talanqueras, que sirven de suxeción a les travieses de madera que cierren la plaza (d'antiguo cerrada pa la feria de ganáu y anguaño pa celebrar corríes de toros mientres les fiestes).
Ilesia de La nuesa Señora de l'Asunción, edificada en 1955.
Mui cerca, el Mirador del Guijo, empobináu escontra'l suroeste, apurre escelentes vistes de les deveses. Na so redoma pueden trate cases rurales d'estructura y construcción tradicionalmente serrana.
Na carretera que va escontra'l Puerto de la Cruz Verde (1251 msnm, a 5 km), atópase la 'ilesia parroquial de San Pedro Apóstol, reedificado en 1619, fecha qu'apaez grabada na clave de la bóveda. Ta fecha en piedra de sillería y destaquen la so formosa torre y los adornos esféricos d'ascendente herreriano qu'afaten el conxuntu. La nave cubrir con bóveda de cañón; a los pies llevanta'l coru, al que se xube por una escaleruca de piedra.
Na mesma carretera atópase'l Cañu Viejo, fonte del sieglu XVIII construyida en granitu; xunto a ella atopamos el Monumentu al Canteru, talláu igualmente en granitu y dedicáu al tradicional gremiu de la cantería del pueblu. El Cañu Nuevu ye un pilón rectangular de dos caños, talláu en piedra granítica en 1850 y asitiáu nel parque del mesmu nome.
A la entrada del pueblu exhíbese un fragmentu del acueductu de Segovia, monumentu qu'apaez coles mesmes nel escudu d'armes del conceyu, como testigu de l'antigua pertenencia de Zarzalejo al sexmo de Casarrubios del Monte (los sexmos, como s'esplicó enantes, fueron una división alministrativa tradicional de l'actual provincia de Segovia, que daten del sieglu XIV).
Calzada romana asitiada na llende oriental col términu d'El Escorial. Namái pueden apreciase dellos tramos d'esta vía. Nos tramos que permanecen, pueden apreciase grandes lloses de piedra sobre'l suelu y bloques puestos de pies pa delimitar el so anchor. Créese qu'ésta podía xunir cola Calzada Romana conocida como Vía Antenina que s'estendía ente Titulcia y Segovia.
Anque menos estructurado, el barriu de La Estación ufierta tamién prestosos paseos y rutes como la que siguiendo la vía del tren va hasta Robledo de Chavela, o la qu'enllaza con Fresnedillas. De mayor valumbu ye la ruta d'Aportar (18 km), que traviesa los dos nucleos, percuerre les tendalaes de la Cruz Verde, la Hinojera y el Chicharrón, y xube al Picu del Flaire, dende'l que se tienen inmeyorables vistes de San Lorenzo de El Escorial y tola redolada.
Fiestes San Pedro (29 de xunu): ye'l patrón y alredor del so día, hai música y actividaes. Virxe del Consuelu (alredor del 8 de setiembre): fiestes mayores de Zarzalejo; celébrense les corríes de toros na plaza precedíes d'un desfile de xarrés coles presidentes de les fiestes. La nuesa Señora de l'Asunción (15 d'agostu)
Intereses: Payares Los Payares, vecinos del barriu de La Estación, son llamaos asina por estensión del usu que d'antiguo teníen (tenaes, corrolades, payares, etc.) les construcciones de la zona baxa.
Educación En Zarzalejo hai: 1 Escuela d'educación infantil Casa De Neños Colorin Colorete (pública) 1 Colexu públicu d'educación infantil y primaria CRA Sierra Oeste
Cultura Teatru L'Antigua Mina Escuela de Cantería Casa de la Cultura Coru Canto Líbero Zarzalejo en Transición
Turismu Zarzalejo ufierta a los visitantes dellos sitios d'agospiamientu y chigres y restoranes.
Asociaciones de vecinos Asociación de Vecinos La Machota (Zarzalejo-Estación) Asociación de Vecinos El Pinar (Zarzalejo-Pueblu)
Medios de tresporte Tren La llocalidá dispón d'estación ferroviaria na llinia de rexonales R1 Madrid-Ávila. Estación: Zarzalejo.
Autobús 666 San Lorenzo de El Escorial-El Escorial-Zarzalejo-Santa María de la Alameda-Navas del Marqués. 669A San Lorenzo de El Escorial-El Escorial-Zarzalejo-Robledo de Chavela-Fresnedillas de la Oliva-Navalagamella.
Partíos Políticos Partíu Popular (P.P.) Agora Zarzalejo (A.Z.) Partíu Socialista Obreru Español (P.S.O.E.) Zaide
Referencies
Enllaces esternos
Categoría:Conceyos de la Comunidá de Madrid Categoría:Llocalidaes de la Comunidá de Madrid Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial