Terrassa, l'antigua Égara romana y Egosa íbera, ye un conceyu y ciudá española de la provincia de Barcelona, na comunidá autónoma de Cataluña.
Asítiase na comarca del Vallés Occidental, de la que ye una de les sos llocalidaes más importantes xunto con Sabadell, y falta unos venti quilómetros de la ciudá de Barcelona. El conceyu algamó en 2005 la cifra de doscientos mil habitantes y na actualidá'l so censu ta formáu por habitantes, lo qu'implica que sía la cuarta ciudá más poblada de Cataluña y la vixesimocuarta d'España. Amás, esti conceyu ye un importante nuedu de comunicaciones per carretera, autopista y ferrocarril. Cuenta con delles escueles universitaries y ye sede de la diócesis de Terrassa.
Historia
Primeros pobladores La primer constancia de pobladores pela redolada de Terrassa fechar mientres el periodu Neolíticu, entendíu ente'l 5000 y el 1800 e. C., dómina en que l'home vuélvese sedentariu, dexando de cazar y recoyer puramente, pa faer usu de l'agricultura y la ganadería. El so hábitat asitiar en distintos puntos del macizu de San Llorienzo de Munt.
Dómina romana y visigoda Les primeres noticies históriques de l'actual Terrassa provienen de la dómina de los romanos, que fundaron la ciudá d'Égara cerca de la riega de Vallparadís sobre un antiguu pobláu ibéricu, Egosa, del cual atopáronse dellos restos cerámicos y monedes. Alredor de la riega de Vallparadís tamién s'afayó restos paleolíticos, cerca d'onde ta allugáu'l conxuntu de les ilesies de San Pedro, según una necrópolis de la cultura de los campos d'urnes en Can Misert. Nel términu municipal atópase'l Castiellu cartuxa de Vallparadís, una construcción del sieglu XII.
Mientres la edá media, la villa, cercada, creció alredor de la plaza Mayor y del Castiellu-Palaciu, y foi conquistada por Ludovico Pío ya incorporada al reinu francu en 801 mientres la campaña que llevó a la conquista de Barxiluna, arriendes de la cual el castiellu foi destruyíu polos musulmanes na razia de Musa ibn Musa el 856. Aun así, la mayor parte del terrén fuera de la muralla yera propiedá de Terrassa, que tenía'l castiellu de Vallparadís.
thumb|El castiellu cartuxa vistu dende la riega de Vallparadís.
thumb|Santa María, una de les tres ilesies que conformen el conxuntu monumental de San Pedro del conceyu de Terrassa.
Edá Media y Moderna Nel añu 1384 gracies a un privilexu real dau pol rei Pedru III «el Ceremoniosu» establecióse'l Conseyu de la Universidá de la Villa y el términu de Terrassa, máximu órganu de gobiernu de la ciudá que foi abolíu colos Decretos de Nueva Planta de 1716. En setiembre de 1713 mientres la Guerra de Socesión española, les tropes borbóniques ocuparon la villa, amburar y escalaron mientres tres díes.
Mientres la Tercer Guerra Carlista, el 22 de xunetu de 1872 una partida de quinientos carlistes encabezada por Joan Castells llegó en tren y atacó Terrassa pa recaldar la contribución de la villa al esfuerciu de guerra, pero les autoridaes negar al pagu y nel asaltu al conceyu, nel que llograron un botín de seiscientes pesetes, los asaltantes perdieron siete homes ente que los defensores dos.
Col tiempu, el términu foranu de la villa terminó formando'l conceyu de San Pedro de Terrassa en 1800, cola cabeza nel pequeñu nucleu crecíu alredor de l'antigua Egara. En 1877, Alfonsu XII concedió a la villa'l títulu de ciudá. Pocos años más tarde, en 1891, el Castiellu-Palaciu, que s'atopaba n'estáu d'abandonu, foi baltáu y namái se caltuvo la torre maestra, conocida como la torre del Palaciu.
Revolución industrial La industria primerizo tarrasense algamó los años de mayor producción ente 1796 y 1797. L'arranque industrial asocedió dempués de la posguerra. Ente los industriales que viaxaron a Francia y los prisioneros de les tropes napoleóniques pudieron aplicase en Terrassa les innovaciones teunolóxiques. Poco tiempu dempués, la maquinaria empezó a construyise nel mesmu conceyu, factor qu'ayudó a la crecedera de la industria. Tamién mientres el sieglu XIX Terrassa foi una de les ciudaes españoles onde la revolución industrial tuvo una mayor incidencia, con un gran númberu de fábriques ya industries dedicaes al testil. Ente 1833 y 1870 desenvolvióse puramente la industrialización de la ciudá, que convirtió a Terrassa nuna ciudá industrial. L'aplicación de la enerxía del vapor, la mecanización del procesu granible, les innovaciones teunolóxiques y l'afitamientu del gremiu fueron los atributos d'esta etapa. Ye por ello que la ciudá llueu se convertiría en «la ciudá de les fábriques de vapor».
Anguaño inda perviven munchos edificios modernistes d'aquella dómina, como'l Vapor Aymerich, Amat i Jover (1907), actual Muséu de la Ciencia y de la Téunica de Cataluña, la Masía Freixa (1907), el Mercáu de la Independencia (1908), la Casa Allegre de Sagrera (1911), l'edificiu del Conceyu (1902), la Escuela Industrial (1904), el Gran Casino (1920), el Teatru Principal (1920) y el Parc de Desinfecció (1920). Amás, hasta'l momentu, Terrassa forma parte de la Comunidá de Ciudaes Ariane, rellacionada cola teunoloxía aeroespacial y los llanzadores Ariane.
Sieglu XX El primer gran acontecimientu del sieglu XX que vivió la ciudá foi l'anexón del pueblu de San Pedro —antigua Ègara, que cuntaba con 4404 habitantes en 1900—, en xunetu de 1904, que la so demarcación partir ente los conceyos de Terrassa, Sabadell y Rubí.
Tres la Guerra Civil la oposición antifascista empezaría a ser relevante a finales de los años 1940, enriada polos movimientos obreros . Unu de los cambeos qu'esperimentó la ciudá mientres esta dómina foi'l crecedera poblacional, que derivó en problemes d'infraestructures y vivienda. El ritmu industrial, que dio llugar a una gran necesidá de mano d'obra, asitiaron a Terrassa como una de les principales zones industries testiles d'España.
Desastre ambiental El 25 de setiembre de 1962 sufrió los efeutos de la gran riada que se produció na zona del Vallés, que afectó tamién a otros conceyos como Rubí o Sant Quirze del Vallès.
Barriaes de la ciudá Les feches de la población correspuenden al 2008.Ajuntament de Terrassa – Anuari estadístic 2009
Distritu 1 - Centru (2,25 km² – 34 159 hab.) Plaza de Cataluña y Escuela Industrial, Cementerio Viejo, Centru, Valparaíso y Antiguu Pueblu de San Pedro.
Distritu 2 - Llevante (1,45 km² – 20 954 hab.) Montserrat, Vilardell, Torre-sana y Ca n'Anglada.
Distritu 3 - Sur (8,38 km² – 32 735 hab.)
Can Parellada, Les Fontes (parte del barriu atópase dientro del términu municipal de Sant Quirze del Vallès), Can Jofresa, Guadalhorce, Can Palet, Can Palet II, Xúquer y Sieglu XX.
Distritu 4 - Poniente (6,26 km² – 38 350 hab.)
Ca n'Aurell, La Maurina, La Cogullada, Roque Blanco, Les Carbonelles y Can Palet de Vista Allegre.
Distritu 5 - Noroeste (4,27 km² – 44 867 hab.)
San Pedro, Pla del Bon Aire, Can Roca, Pueblu Nuevu y Zona Deportiva, Riega de Pedro Parres, Can Boada de la Pi, Can Gonteres, Pla del Bon Aire y el Garrot.
Distritu 6 - Nordeste (3,03 km² – 40 728 hab.) Les Arenas, La Grípia, Can Montllor, San Llorienzo, San Pedro Norte, Egara y Can Tusell.
Demografía
Xeografía thumb|Llocalización de Terrassa dientro de la zona del Vallés Occidental.
Terrassa asítiase al sur del macizu de Sant Llorenç del Munt sobre la riera de les Arenas, a 286 msnm y a , dientro de la fuesa teutónica del Vallés-Penedés. Les zones forestales ocupen el sector más nordoccidental del términu; la parte septentrional intégrase dientro del Parque Natural de Sant Llorenç del Munt i l'Obac.
El términu municipal tien una superficie de 70,2 km². Llenda al norte con Matadepera, Mura y Vacarisses, al este cola ciudá de Sabadell y Castellar del Vallès, al sur con Sant Quirze del Vallès, Les Fonts, Rubí y Ullastrell, y al oeste con Viladecavalls, y Vacarisses.
Terrassa asítiase a unos venti quilómetros de la ciudá de Barcelona y ye ciudá vecina de Sabadell, cola que caltién una histórica rivalidá.
Alministrativamente atópase dientro de la contorna del Vallés Occidental, que la so capitalidad comparte cola ciudá de Sabadell.
Clima El clima de Terrassa ye de tipu mediterraneu, con iviernos nidios y branos calorosos y secos, con precipitaciones mientres tol añu con máximos en primavera y seronda. Acordies con Köppen y Geiger clima clasifícase como Csa. La temperatura media añal ye de 15,0 °C y la precipitación de 635 mm al añu. El mes más secu ye xunetu (33 mm) y los más lluviosos setiembre y ochobre, con 75 mm cada unu.
Arte y arquiteutura El conceyu de Terrassa cunta con una amplia variedá artística de distintos ámbitos o periodos artísticos. Dende'l periodu romanu, pasando pol románicu influyíu por Bizanciu o'l más característicu catalán, góticu y modernista, hasta l'arte más conceptual. Son delles les escavaciones pol Parc Vallparadís que tán demostrando vida neolítica y paleolítica na ciudá. Los restos atopaos hasta'l momentu allúguense dientro del conxuntu museísticu del castiellu cartuxa de Vallparadís.
Del mundu romanu llegónos bien pocu, ensin mentar les actuales escavaciones nel conxuntu monumental de San Pedro, en concretu de Santa María, onde se topen restos de lo que foi un antiguu bañu romano y la ponte d'accesu a dichu conxuntu. Más actual ye'l conxuntu monumental de les ilesies de San Pedro, conformáu per San Pedro, San Miguel y Santa María. Los trés amuesen la evolución del románicu nel mundu artísticu. Tien tamién importantes monumentos modernistes, como la Masía Freixa, del arquiteutu Lluís Muncunill i Parellada.
Ociu De la mesma, Terrassa amuesa un abanicu de posibilidaes pa los más nuevos y ociosos nel Parc Vallès onde hai cine, discoteques y salones recreativos a parte hai que tener en cuenta que la so crecedera ye continuu y la so renovación tamién yá que apocayá cunta con un circuitu de karts, paintball, minigolf y otres actividaes nueves. Sicasí tamién tenemos de tener en cuenta qu'al llau del Parc Vallès ta allugáu un Decathlon, onde vamos poder atopar cualquier artículu rellacionáu con deportes o senderismo que precisemos. Y pa los amantes de la naturaleza, Terrassa cuenta col actual Parc Vallparadís. Tamién ye conocíu'l so yá consolidáu Festival de Jazz, que'l 2010 celebró'l so vigésimonovena edición.
Parque audiovisual Al norte de la ciudá, atopamos un gran parque audiovisual, el Parc Audiovisual de Terrassa. Esti proyeutu ta promovíu pol Conceyu d'esta ciudá y la Xeneralidá de Cataluña. Nél, atópense munchos platós, onde, puede realizase tou tipu de grabaciones audiovisuales. Nel parque grabó parte del anunciu de Llotería Nacional de Navidá y del de Freixenet (tamién el de Navidá). Dambos fueron grabaos nel añu 2008.
Tresporte thumb|L'autopista C-16 al so pasu pel sur de la ciudá, con La Mola al fondu.
Accesu per autopista En cuanto al tresporte terrestre, Terrassa ta comunicada cola capital de Barcelona al traviés de dos autopistes, la C-58 y la C-16. La C-16 forma parte de la vía europea E09, que la comunica col túnel del Cadí y Francia pasando por Manresa y Berga. Ésta considérase una vía privada con tramos de pagu.
El restu de carreteres que comuniquen Terrassa son la BV-1221 o carretera de Matadepera, que comunica col Bages pasando por Matadepera, Mura, Talamanca y Navarclés; la B-122 o carretera de Rellinars, que llega a Castellbell i el Vilar; la C-58 nel tramu que nun ye autopista, conocida como autovía de Bauma que coneuta Terrassa con Viladecavalls y Vacarisses hasta l'enllaz cola C-55; la B-120 o carretera de Olesa, qu'enllaza Terrassa, Viladecavalls y Olesa de Montserrat; la C-243c o carretera de Martorell, que xune Terrassa, Ullastrell y Martorell; la BP-1503 o carretera de Rubí, que comunica la ciudá con Rubí y Sant Cugat; la N-150 o carretera de Moncada, que coneuta Terrassa, Sabadell, Barberá, Cerdanyola, Ripollet y Montcada i Reixac; y la C-1415a o carretera de Castellar, que xune Terrassa con Castellar del Vallès, Sentmenat y Caldes de Montbui.
Accesu per carretera thumb|Autopistes de Terrassa.
Dende Barcelona: