Xhosa o xosa ([ˈkǁʰoːsa]) ye un idioma bantú, una de les once llingües oficiales de Sudáfrica. Ye falada por aproximadamente 7,9 millones, equivalente al 18% de la población sudafricana.
Como la mayoría de les llingües bantús, el xhosa ye una llingua tonal, esto ye, que la mesma secuencia de consonantes y vocales tien distinta significáu si ta dicha con una entonación ascendiente o descendiente, alta o baxa. Una de les carauterístiques más distintives ye la prominencia de consonantes con clic; la pallabra "xhosa" empieza con un clic.
El xhosa escribir col alfabetu llatín. Úsense tres lletres pa representar los clics básicos: c pa los clics dentales, x pa los llaterales y q pa los post-alveolares (ver tabla de consonantes más embaxo). Los tonos nun s'indiquen na forma escrita.
Alfabetu Consonantes
{| border="2" cellpadding="4" style="margin: 1em 1em 1em 0; line-height: 1.2em; border-collapse: collapse; text-align: center; border: 1px #aaa solid;" |- style="font-size: 80%;" | colspan="2" rowspan="2"| ! rowspan="2" | Llabial ! colspan="2" | Dental /Alveolar ! rowspan="2" | Postalveolar/ Palatal ! rowspan="2" | Velar ! rowspan="2" | Glotal |- style="font-size: 80%;" | Central | Llateral |- ! style="font-size: 80%; text-align: left;" rowspan="6" | Chasquíu | style="font-size: x-small; text-align: left;" | sorda |
| c | x | q
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | aspirada | | ch | xh | qh
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | marmulláu |
| gc | gx | gq
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | nasal sonoru |
| nc | nx | nq
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | nasal marmulláu |
| ngc | ngx | ngq
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | nasal glotalizado | | nkc | nkx | nkq
! style="font-size: 80%; text-align: left;" rowspan="4" | Oclusiva | style="font-size: x-small; text-align: left;" | eyectiva | p | t | | ty | k
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | aspirada | ph | th | | tyh | kh
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | marmulláu | bh | d | | dy | g
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | implosiva | b
! style="font-size: 80%; text-align: left;" rowspan="3" | Africada | style="font-size: x-small; text-align: left;" | eyectiva | | ts | | tsh | kr
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | aspirada | | ths | | thsh
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | marmulláu |
| dz | | j
! style="font-size: 80%; text-align: left;" rowspan="2" | Fricativa | style="font-size: x-small; text-align: left;" | sorda | f | s | hl | sh | rh | h |- | style="font-size: x-small; text-align: left;" | marmulláu | v | z | dl | | gr | hh |- ! style="font-size: 80%; text-align: left;" rowspan="2" | Nasal | style="font-size: x-small; text-align: left;" | sonoru | m | n | | ny | n'''
| style="font-size: x-small; text-align: left;" | marmulláu | mh| nh| | nyh|
! style="font-size: 80%; text-align: left;" rowspan="2" | Aproximante | style="font-size: x-small; text-align: left;" | sonoru |
| | l| y| w| |- | style="font-size: x-small; text-align: left;" | marmulláu |
| | lh| yh| wh|
Referencies
Bibliografía "Xhosa – Definition and pronunciation". Oxford Learner's Dictionaries. Oxford University Press. "Xhosa – pronunciation of Xhosa". Macmillan Dictionary. Macmillan Publishers Limited. Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook'', Edinburgh.
Categoría:Llingües de Sudáfrica Categoría:Llingües aglutinantes