Llista de monarques de Navarra

Llista de monarques del Reinu de Navarra, dende'l so orixe como Reinu de Pamplona en 824. 200px|thumb|right|Escudo del reinu de Navarra. Dinastía Aresta-Íñiga

Imaxe Nome Reináu Comentarios80pxÍñigo Aresta(c. 770 – 851/852) Primer rei816 – 851/852<Li>Primer rei de Pamplona80pxGarcía Íñiguez(c. 810 – 882)Fíu del anterior851/852 – 882<Li>Tamién denomináu como García I Íñiguez85px Fortún Garcés(c. 825 – c. 922)Fíu del anterior882 – 905<Li> Abdicó, retirándose a un conventu

Dinastía Jimena

Imaxe Nome Reináu Comentarios 85pxSancho Garcés I(c. 860/865 – 925)Nieto del anterior 905 – 925<Li>Tamién denomináu como Sancho I Garcés<Li> Llegó al tronu al faer valir los derechos de la so esposa Toa, nieta de Fortún Garcés 85pxGarcía Sánchez I(c. 919 – 970)Fíu del anterior925 – 970<Li>Tamién denomináu como García II Sánchez<Li> Ente 925-931, Jimeno Garcés, hermanu de Sancho Garcés I, exerció como rexente la potestas regia con diversos títulos como rei, ayo, tutor o baiulus del so sobrín García Sánchez <Li>Ente 931-933, Íñigo Garcés, hermanascu de Sancho Garcés I, trató d'ocupar la rexencia o'l tronu, enfrentáu a reinar madre Toa, quien acabó faciéndose cola rexencia hasta que, nel 934, García Sánchez foi declaráu mayor d'edá70pxSancho Garcés IIToma(938 – 994)Fíu del anterior970 – 994<Li>Tamién denomináu como Sancho II Garcés<Li>Incorporó'l condáu d'Aragón85px|García Sánchez II de PamplonaGarcía Sánchez IIEl Temblón(964-1000)Fíu del anterior994 – 1004<Li>Tamién denomináu como García III Sánchez 85px|Sancho III the GreatSancho Garcés IIIEl Mayor o el Grande(c. 990/992 – 1035)Fíu del anterior1004 – 1035<Li>Tamién denomináu como Sancho III Garcés85px|Garcia III Sanches de PamplonaGarcía Sánchez IIIEl de Nájera(c. 1012/1016 – 1054)Fíu del anterior1035 – 1054<Li>Tamién denomináu como García IV Sánchez.85px|Sancho IV de NavarraSancho Garcés IVEl de Peñalén(c. 1039 – 1076)Fíu del anterior1054 – 1076<Li>Tamién denomináu como Sancho IV Garcés70pxSancho V Ramírez(c. 1043 – 1094)Nieto de Sancho Garcés III1076 – 1094<Li>Rei d'Aragón<Li>Proclamáu rei polos navarros tres l'asesinatu del so primu Sancho Garcés IV polos hermanos d'ésti70pxPedru I(c. 1068 – 1104)Fíu del anterior1094 – 1104<Li>Rei d'Aragón70pxAlfonsu IEl Batallador(1073/1074 – 1134)Hermanu del anterior1104 – 1134<Li>Rei d'Aragón<Li>Nel so testamentu mandó'l reinu a les Órdenes militares de los Templarios, de los Hospitalarios y del Santu Sepulcru de Xerusalén70pxGarcía RamírezEl Restaurador(c. 1112 – 1150)Bisnietu de García Sánchez III1134 – 1150<Li>Escoyíu rei al nun aceptar los navarros el testamentu d'Alfonsu I<Li>Tamién denomináu como García V Ramírez70pxSancho VIEl Sabiu(1132/1133 – 1194)Fíu del anterior1150 – 1194<Li>En 1162 camudó la so titulación como rei de Pamplona pola de rei de Navarra70pxSancho VIIEl Fuerte(1160 – 1234)Fíu del anterior 1194 – 1234<Li>Robló un tratáu de prohijamiento con Xaime I d'Aragón, pol que si un monarca finaba primero que l'otru, este heredaría'l reinu del fináu

Casa de Champaña

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios83x83px70pxTeobaldo I Sobrín del anterior 12341253<Li>Conde de Champaña dende 1201.<Li>Los navarros nun aceptaron el testamentu de Sancho VII y escoyeron rei al so sobrín Teobaldo.70pxTeobaldo II Fíu del anterior 12531270<Li>Conde de Champaña.<Li>Cuando en 1270 partió a la cruzada dexó al so hermanu Enrique como Gobernador del reinu.70pxEnrique I Hermanu del anterior 12711274<Li>Cuando recibió les noticies del fallecimientu del so hermanu Teobaldo proclamóse rei.centro|48x48px|Hasta 1284centro|48x48px|Dende 128570pxXuana I Fía del anterior12741305<Li>Xunto col so home Felipe I, el Formosu.<Li>Reina consorte de Francia.

Dinastía Capeta

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarioscentro|48x48px|Hasta 1284|alt=Hasta 1284centro|48x48px|Dende 1285|alt=Dende 128570pxFelipe I, el Formosu. Home de Xuana I12841305<Li>Rei iure uxoris, xunto a la so esposa Xuana I.<Li>Rei de Francia.centro|83x83px70pxLluis I, el Obstinado. Fíu del anterior 13051316<Li>Rei de Francia dende 1314.<Li>Rexente Felipe de Poitiers (1316) a la muerte del rei.70pxXuan I, el Póstumu. Fíu del anterior 1316<Li>Rei de Francia<Li>Rexente Felipe de Poitiers (1316) <Li>Reinó del 15 al 19 de payares de 1316.70pxFelipe II Tíu del anterior 13161322<Li>Rei de Francia70pxCarlos I Hermanu del anterior13221328<Li>Rei de Francia<Li>Felipe de Valois rexente de Navarra dende la muerte de Carlos I,Robin Neillands (2001), The Hundred Years War, Routledge, páxs.35-36 hasta la destitución del gobernador francés el 13 de marzu de 1328. 83x83px70pxXuana II Sobrina del anterior 1328Nes Cortes de Pamplona, el 2 de mayu de 1328, emprestóse xuramentu de fidelidá a Xuana como reina, lo que foi aceptáu Xuana y el so home Felipe d'Évreux el 20 de xunetu ()1349<Li>Regente Juan Corbarán de Leet y Juan Martínez de Medrano, ente 13 de marzu de 1328, asamblea de Puente la Reina, y 27 de febreru de 1329, Cortes de Larrasoaña.<Li>Xunto col so home Felipe III

Dinastía Évreux

Casa de Trastámara

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios90x90px90pxXuan II Home de Blanca I14251479<Li>Rei iure uxoris, xunto a la so esposa Blanca I (1425-1441)<Li>Rei d'Aragón (1458-1479)<Li>Guerra Civil de Navarra (1451-1464) 90x90px90pxLeonor I Fía del anterior1479<Li>Reina del 28 de xineru al 12 de febreru de 1479.

Casa de Foix

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px90pxFrancisco I Febo. Nieto de l'anterior1479148380pxCatalina I Hermana del anterior14831513<Li>Al pie del so home Xuan III<Li>Reina titular dende 1513.

Casa d'Albret

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios90x90pxXuan III Home de Catalina I14841513<Li>Rei iure uxoris, xunto a la so esposa Catalina I<Li>Rei titular dende 1513.

En 1512, Fernando'l Católicu conquista el Reinu de Navarra, siendo reconocíu rei poles Cortes de Navarra (a les que principalmente allegaron beaumonteses) el 23 de marzu de 1513. El Reinu de Navarra foi incorporáu en 1515 a la Corona de Castiella, pero non al reinu de Castiella, nes Cortes de Burgos.

Casa de Trastámara

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80pxFernandu I, el Católicu.15131516<Li>Rei de Castiella (1475-1504) y d'Aragón (1479-1516)<Li>Nel so testamentu dexó'l reinu de Navarra a la so fía Xuana, dende entós los reis d'España inclúin ente los sos títulos el de rei de Navarra.Estudio sobre los títulos de los reis d'España (n'inglés)

División del reinu

Alta Navarra Casa de Trastámara

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80pxXuana III, la Lloca.15161555<Li>Xunto col so fíu Carlos IV<Li>Dende 1530 solo nel territoriu d'Alta Navarra.

Casa d'Austria

{| width=90% ! width="10%" | Escudu !width=11% | Imaxe !width=20% | Nome !width=15% | Entamu !width=15% | Finalización ! width=30% | Comentarios |- |align="center"|80px | align="center" |90px | align="center" |Carlos IV | align="center" |1516 | align="center" |1556 | align="left" |<Li>Xunto cola so madre Xuana III<Li>Dende 1530 solo nel territoriu d'Alta Navarra.<Li>Como Carlos I d'España<Li>Emperador del Sacru Imperiu (1520-1558) |- |rowspan="4" align="center"|80px | align="center" |90px | align="center" |Felipe IV | align="center" |1556 | align="center" |1598 | align="left" |<Li>Como Felipe II d'España<Li>Rei d'Inglaterra (1554–1558) |- | align="center" |90px | align="center" |Felipe V | align="center" |1598 | align="center" |1621 | align="left" |<Li>Como Felipe III d'España

Casa de Borbón

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px70pxFelipe VII17001724<Li>Como Felipe V d'EspañaLluis II14 de xineru de 172431 d'agostu de 1724<Li>Como Lluis I d'España70pxFelipe VII17241746<Li>Como Felipe V d'España70pxFernandu II1746 1759<Li>Como Fernandu VI d'España80px70pxCarlos VI17591788<Li>Como Carlos III d'España70pxCarlos VII17881808<Li>Como Carlos IV d'España70pxFernandu III19 de marzu de 1808Nun foi proclamáu rei al nun convocase les Cortes6 de mayu de 1808<Li>Como Fernandu VII d'España

Casa de Bonaparte Xosé I nun foi proclamáu rei pero les instituciones navarres fueron calteníes, anque de forma mediatizada, mientres el so gobiernu.Francisco Miranda Rubio, La quiebra del réxime foral navarru so la ocupación francesa (1808-1814), Príncipe de Viana nᵘ 235, mayu-agostu 2005, páxs.(5)453, (10)458-(12)460 Dempués de que la Diputación fuxera a Tudela a finales d'agostu de 1808, Fernandu VII foi proclamáu, de forma escepcional, Rei de Navarra'l 26 d'ochobre de 1808, pero cola derrota de Tudela, un mes dempués, toa Navarra cayó so dominiu francés.

Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px70pxXosé I18081810

El gobiernu de Xosé I en Navarra remató col decretu del emperador Napoleón, de 8 de febreru de 1810, pol que Navarra pasó a tener un gobiernu militar dependiente de Napoleón, qu'acabó col réxime foral. Col decretu del emperador de 15 de xineru de 1811, el gobernador militar de Navarra dependió del xeneral en xefe del Exércitu del Norte, de la mesma dependiente de Napoleón.Francisco Miranda Rubio, La quiebra del réxime foral navarru so la ocupación francesa (1808-1814), Príncipe de Viana nᵘ 235, mayu-agostu 2005, páxs.(12)460-(15)463

Dende xunetu de 1813, los franceses bater en retirada de Navarra,Pamplona aguantó hasta'l 31 d'ochobre, y el 13 de payares proclamó la Constitución de Cádiz y enllantóse el réxime de la Constitución de 1812, que nun caltuvo les instituciones del Reinu navarru.

Casa de Borbón El decretu de 4 de mayu de 1814 anulaba'l réxime de les Cortes de Cádiz, el 28 de mayu restauraba la Diputación del reinu de Navarra, y pol decretu de 14 d'agostu ratificaben los fueros y lleis del reinu.

{| width="100%" ! width="10%" | Escudu !width="20%" | Imaxe !width="20%" | Nome !width="15%" | Entamu !width="15%" | Finalización ! width="30%" | Comentarios |- | align="center|80px70pxFernandu III18141822<Li>Como Fernandu VII d'España

Cola Revolución de 1820 n'España, constituyir en marzu de 1820 una alministración interina (Xunta Gubernativa interina) y pol decretu de 21 de xineru de 1822, el reinu de Navarra convertir en provincia.

Los realistes llevantar contra'l gobiernu constitucional formando la Xunta interina gubernativa realista de Navarra'l 11 d'avientu de 1821,Andrés Martín, cura de Ustárroz (1825), Historia de la Guerra de la División Real de Navarra contra l'intrusu sistema llamáu constitucional, Imprenta de Javier Gadea, páx.24 dando llugar a la Guerra Realista. El 16 d'abril de 1823, la Xunta retauró la Diputación del reinu de Navarra de 1820Andrés Martín, cura de Ustárroz (1825), Historia de la Guerra de la División Real de Navarra contra l'intrusu sistema llamáu constitucional, Imprenta de Javier Gadea, páx.262 y arrenunció na Xunta provisional de Gobiernu d'España ya Indies. Esta Xunta, creada'l 6 d'abril de 1823, foi reconocida pol duque d'Angoulême el 9 d'abril como l'organismu xurisdiccional nel territoriu baxu control del exércitu de los Cien Mil Fíos de San Luis y el 21 d'abril designó a Carlos d'España como virréi provisional

Llista de monarques de Navarra

Źródło i licencja