Brandeburgu-Prusia () ye la denominación historiográfica pa un reinu de la Edá Moderna formáu en 1618 por aciu una unión personal ente'l ducáu de Prusia y el margraviato de Brandeburgu (parte del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu). L'Estáu brandeburgués-prusianu foi asocedíu pol reinu de Prusia en 1701, siendo absorbíu pol acabante fundar Imperiu alemán en 1871.
Basáu nel Eleutoráu de Brandeburgu, la caña principal de los Hohenzollern xunir por matrimoniu cola caña que gobernaba'l ducáu de Prusia, y aseguró la socesión a la estinción de la llinia masculina nel segundu nel añu 1618. Otra consecuencia de los matrimonios foi la incorporación de los principaos de la Baxa Renania de Kleve, Mark y Ravensberg dempués del Tratáu de Xanten en 1614. Ana, fía del duque Alberto Federico de Prusia (reinó ente 1568 y 1618), casóse col eleutor Juan Segismundo I de Brandeburgu, quien tenía garantizáu'l derechu a la socesión del ducáu de Prusia (depués un feudu polacu) tres la muerte del so suegru en 1618. Pa esi momentu, el feudu polacu Prusia pasó al control de los eleutores de Brandeburgu. El ducáu de Prusia siguió siendo un feudu so la corona polaca.
La Guerra de los Trenta Años (1618–48) foi especialmente devastadora. L'eleutor camudó de llau trés vegaes, y como resultáu d'ello, tantu los exércitos protstantes como los católicos afararon la tierra, matando, quemando, prindando homes y suministros de comida. Más de la metá de la población foi muerta o movida. Berlín y les otres ciudaes principales quedaron en ruines, y tardaron décades en recuperase.
Pola paz de Westfalia, que punxo fin a la guerra en 1648, Brandeburgu llogró Minden y Halberstadt, tamién la socesión en Pomerania Ulterior (incorporada en 1653) y el ducáu de Magdeburgu (incorporáu en 1680).
"El Gran Eleutor" Federico Guillermu I de Brandeburgu (1640-1688), empezó a sentir que tenía que dir a Varsovia pa rindir homenaxe a Ladislao IV de Polonia pol ducáu de Prusia, que asumió en feudu de la corona polaca. Pero sacando ventaya de la difícil posición de Polonia con Suecia na Guerra del Norte y la so amistosa posición con Rusia mientres una serie de guerres rusu-polaques, Federico Guillermo consiguió llograr más tarde un descargu de les sos obligaciones de vasallu, y depués de la invasión tártara de Polonia en 1656-57 foi-y dada finalmente la independencia a Prusia en 1660. Col tratáu de Bromberg (1657), concluyíu mientres la Segunda Guerra del Norte, los eleutores quedaron lliberaos del vasallaxe polacu pol ducáu de Prusia y llograron Lauenburg–Bütow y Draheim.
El tratáu de Saint-Germain-en-Laye (1679) espandió la Pomerania brandeburguesa hasta'l baxu Oder.
La segunda metá del sieglu XVII estableció les bases por que Prusia convertir n'unu de los xugadores principales na posterior política europea. L'emerxente potencial militar prusianu-brandeburgués, basáu na introducción d'un exércitu permanente en 1653, queda simbolizáu nes renombraes victories de Varsovia (1656) y Fehrbellin (1675) y pol Gran paséu en trinéu (1678). Brandeburgu-Prusia tamién estableció una armada y colonies alemanes na Mariña d'Oru brandemburguesa y Arguin. Federico Guillermo, conocíu como "El gran eleutor", abrió Brandeburgu-Prusia a inmigración a gran escala ("Peuplierung") de lo que principalmente fueron abellugaos protestantes de toa Europa ("Exulanten"), especialmente hugonotes tres el Edictu de Potsdam. Federico Guillermo tamién empezó a centralizar l'alministración de Brandeburgu-Prusia y a amenorgar la influyencia de los estaos.
Los derechos de la corona polaca para con Prusia seríen llegalmente revertíos si la llinia dinástica Hohenzollern escastábase. En 1701, Federico III, eleutor de Brandeburgu, se autoproclamó Rei en Prusia y tolos venceyos con Polonia sumieron. El primer rei prusianu foi tamién el postreru que faló fluidamente l'idioma polacu. Los sos socesores falaben alemán y francés. La elevación del eleutoráu a reinu foi posible pol estatus soberanu del ducáu de Prusia fuera del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu y l'aprobación del emperador Habsburgu y otres cases reales europees nel cursu de la formación d'aliances pa la Guerra de socesión española y la Gran guerra del norte. Dende 1701 d'equí p'arriba, los dominios Hohenzollern llamáronse reinu de Prusia o, a cencielles, Prusia. Llegalmente, la unión personal ente Brandeburgu y Prusia siguió hasta la disolución del Sacru Imperiu en 1806. Sicasí, pa esta dómina la soberanía cimera del emperador sobre l'imperiu convirtiérase nuna ficción llegal. D'ende que, dempués de 1701, Brandeburgu fuera de facto tratáu como parte del reinu de Prusia. Federico y los sos socesores siguieron centralizando y espandiendo l'estáu, tresformando la unión personal de principaos diversos propios de la dómina Brandeburgu-Prusia nun sistema de provincies subordinaes a Berlín.
Establecimientu baxu Juan Segismundo (1618) thumb|200px|Una alegoría del sieglu XIX visualizando la emerxencia de Brandeburgu-Prusia al traviés del matrimoniu de Juan Segismundo cola duquesa Ana de Prusia.
El margraviato de Brandeburgu fuera la sede de la caña principal de los Hohenzollern, quien yeren príncipes eleutores nel Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, dende 1415.Hammer (2001), p. 33 En 1525, pol tratáu de Cracovia, el ducáu de Prusia foi creáu al traviés de la secularización parcial del Estáu monásticu de los Caballeros Teutónicos. Yera un vasallu del Reinu de Polonia y taba gobernáu pol duque Alberto de Prusia, un miembru d'una caña cadete de la Casa de Hohenzollern.Jähnig (2006), páxs. 54ff Por aciu de la so madre Isabel, de los Hohenzollern brandeburgueses, Ana María de Brunswick-Luneburgu convertir na segunda esposa d'Alberto en 1550, y dio a lluz al so socesor, Alberto Federico.Jähnig (2006), p. 65 En 1563, la corona polaca dio a la caña brandeburguesa de los Hohenzollern. Alberto Federico convertir en duque de Prusia dempués de la muerte d'Alberto en 1568. La so madre morrió nel mesmu añu, y dende entós él amosó signos de desorde mental. Por cuenta de la enfermedá del duque,Jähnig (2006), p. 66 Prusia foi gobernada pol sobrín d'Alberto Jorge Federico de Hohenzollern-Ansbach-Jägersdorf (1577–1603). En 1573, Alberto Federico casóse con María Leonor de Jülich-Kleve-Berg, con quien tuvo delles fíes.
En 1594, la fía d'Alberto Federico, la duquesa Ana de Prusia qu'entós tenía 14 años, casóse col fíu de Joaquín Federico de Hohenzollern-Brandeburgu, Juan Segismundo.Hammer (2001), p. 24 El matrimoniu aseguró'l derechu de socesión nel ducáu de Prusia según nos Kleve. A la muerte de Jorge Federico en 1603, la rexencia del ducáu prusianu pasó a Joaquín Federico. Tamién en 1603, concluyóse'l tratáu de Gera polos miembros de la Casa de Hohenzollern, estableciendo que los sos territorios nun s'estremaríen internamente nel futuru.
Los eleutores de Brandeburgu heredaron el ducáu de Prusia a la muerte d'Alberto Federico en 1618,Gotthard (2006), p. 86 pero'l ducáu siguió como un feudu de la Corona polaca hasta 1656/7.Hammer (2001), p. 136 Puesto que Juan Segismundo sufriera una apoplexía en 1616 y en consecuencia taba bien menguáu físicamente según mentalmente, la so esposa Ana gobernó'l ducáu de Prusia nel so nome hasta que Juan Segismundo morrió d'un segundu ataque en 1619, a los 47 años d'edá.
Jorge Guillermo, 1619–1640 thumb|200px|Jorge Guillermo, eleutor de Brandeburgu
Dende 1619 hasta 1640, Jorge Guillermo foi eleutor de Brandeburgu y duque de Prusia. Lluchó por romper el dominiu del Eleutoráu de Saxonia na Circunscripción d'Alta Saxonia, pero nun pudo consiguilo.Nicklas (2002), páxs. 214ff L'antagonismu ente Brandeburgu y Saxonia faía inefectiva la defensa de la Circunscripción, y foi polo tanto devasáu por Albrecht von Wallenstein mientres la Guerra de los Trenta Años. Mientres Jorge Guillermo pretendiera ser neutral de primeres, la presencia del exércitu de Wallenstein obligó-y a xunise al campu imperial católicu nel Tratáu de Königsberg (1627) y aceptar guarniciones.Gotthard (2006), p. 88 Cuando'l Imperiu suecu entró na guerra y enfusar en Brandeburgu, Jorge Guillermo de nuevu pretendió ser neutral, aun así Gustavo Adolfo de Suecia obligó a Jorge Guillermo a xunise a Suecia como un aliáu ocupando territoriu sustancial en Brandeburgu-Prusia y concentrando un exércitu delantre de les muralles de la ciudá de Berlín.Gotthard (2006), p. 90 Jorge Guillermo nun concluyó una alianza, pero concedió a los suecos derechu de camín, dos fortaleces y subsidios. Arriendes d'ello, los exércitos católicos repetidamente escalaron Brandeburgu y otres tierres Hohenzollern.
"El Gran Eleutor", Federico Guillermo, 1640–1688
Mientres la Guerra de los Trenta Años, a Jorge Guillermo asocedió-y Federico Guillermo, nacíu en 1620, que col tiempu pasaría a ser conocíu como "El Gran Eleutor" (Der Großy Kurfürst).Duchhardt (2006), p. 97 El calter del mozu eleutor foi marcáu pola so educación calvinista, una llarga estancia nes Provincies Xuníes mientres la so Grand Tour, y los acontecimientos de la guerra, de los cualos un alcuentru col so tíu Gustavo Adolfo de Suecia en Pomerania foi de lo que más-y impresionó.
Conclusión de la Guerra de los Trenta Años
thumb|left|200px|Federico Guillermo, "Gran Eleutor" de Brandeburgu-Prusia
Federico Guillermo asumió'l poder en Brandeburgu-Prusia en dómina de crisis demográfica, económica y política causada pola guerra. Al xubir al tronu, el nuevu eleutor retiró l'exércitu brandeburgués, pero axuntó un exércitu de nuevu en 1643/44.Duchhardt (2006), p. 98 Si Federico Guillermo concluyó o non una tregua y alcuerdu de neutralidá con Suecia ye daqué en disputa: anque esiste un documentu relevante de 1641, nunca foi ratificáu y describióse una y otra vez como una falsificación. Sicasí, nun s'alderica qu'estableció la crecedera de Brandeburgu-Prusia.Duchhardt (2006), p. 102
Naquella dómina, les fuercies del imperiu suecu apoderaben el norte d'Alemaña, y xunto col so aliáu Francia, Suecia convertir en garante del poder de la paz de Westfalia en 1648. La pretensión sueca de controlar el mar Bálticu estableciendo dominios na mariña ("dominium maris baltici")Olesen (2003), p. 395 topetaben coles ambiciones de Federico Guillermo de ganar el control sobre l'estuariu del Oder con Stettin (güei Szczecin) en Pomerania.Hammer (2001), p. 19
Los margraves brandeburgueses habíen buscáu dende diba tiempu espandise escontra'l norte, dando a Brandeburgu accesu al mar Bálticu. El tratáu de Grimnitz (1529) garantizó la socesión brandeburguesa nel ducáu de Pomerania cuando s'escastó la casa de Pomerania local, y entraría a valir a la muerte del duque de Pomerania Boleslao XIV en 1637. Pol Tratáu de Stettin (1630), sicasí, Boleslao XIV apurriera'l control efectivu del ducáu a los suecos,Sturdy (2002), p.59 quien refugaron apurrilo al pretendiente brandeburgués. La paz de Westfalia dispunxo la partición del ducáu ente Brandeburgu y Suecia, quien determinaron la frontera exacta nel Tratáu de Stettin (1653).Hammer (2001), p. 25 Suecia caltenía la parte occidental incluyendo'l baxu Oder (Pomerania sueca), ente que Brandeburgu ganaba la parte oriental (Pomerania Ulterior). Federico Guillermo nun taba satisfechu por esta resultancia, y l'alquisición de tol ducáu de Pomerania convertir n'unu de los principales oxetivos de la so política esterior.Duchhardt (2006), páxs. 98, 104