El Templu Espiatoriu de la Sagrada Familia (), conocíu a cencielles como la Sagrada Familia, ye una basílica católica de Barcelona (España), diseñada pol arquiteutu Antoni Gaudí. Empecipiada en 1882, inda ta en construcción. Ye la obra maestra de Gaudí, y el máximu esponente de l'arquiteutura modernista catalana. Ye unu de los monumentos más visitaos d'España, xunto al Muséu del Prado y l'Alhambra de Granada, y ye la ilesia más visitada d'Europa tres la basílica de San Pedro del Vaticanu.

La Sagrada Familia ye un reflexu de la plenitú artística de Gaudí: trabayó nella mientres la mayor parte de la so carrera profesional, pero especialmente nos Antoni Gaudí#Etapa final: culminación del so estilu últimos años de la so carrera, onde llegó a la culminación del so estilu naturalista, faciendo una síntesis de toles soluciones y estilos probaos hasta aquel entós. Gaudí llogró una perfecta harmonía na interrellación ente los elementos estructurales y los ornamentales, ente plástica y estética, ente función y forma, ente conteníu y continente, llogrando la integración de toles artes nun tou estructurado y lóxicu.

Dende 1915 Gaudí dedicóse práuticamente n'esclusiva a la Sagrada Familia, que supón la síntesis de tola evolución arquitectónica del xenial arquiteutu. Dempués de la realización de la cripta y l'ábside, inda n'estilu neogóticu, el restu del templu concebir nun estilu orgánicu, asonsañando les formes de la naturaleza, onde abonden les formes xeométriques reglaes. L'interior tenía d'asemeyar un monte, con un conxuntu de columnes arborescentes inclinaes, de forma helicoidal, creando una estructura al empar simple y resistente. Gaudí aplicó na Sagrada Familia tolos sos afayos esperimentaos enantes n'obres como'l parque Güell o la cripta de la Colonia Güell, consiguiendo ellaborar un templu estructuralmente perfectu al empar qu'harmónicu y estéticu.

La Sagrada Familia tien planta de cruz llatina, de cinco naves centrales y transepto de tres naves, y ábside con siete capiyes. Ostenta tres fachaes dedicaes a la Nacencia, Pasión y Gloria de Xesús y, cuando tea concluyida, va tener 18 torres: cuatro en cada portal faciendo un total de dolce polos apóstoles, cuatro sobre'l cruceru invocando a los evanxelistes, un sobre l'ábside dedicada a la Virxe y la torre-cimborio central n'honor a Xesús, que va algamar los 172,5 metros d'altor. El templu va disponer de dos sacristíes xunto al ábside, y de trés grandes capiyes: la de l'Asunción nel ábside y les del Bautismu y la Penitencia xunto a la fachada principal; coles mesmes, va tar arrodiáu d'un claustru pensáu pa les procesiones y p'aisllar el templu del esterior. Gaudí aplicó a la Sagrada Familia un altu conteníu simbólico, tantu n'arquiteutura como n'escultura, dedicando a cada parte del templu un significáu relixosu.

Mientres la vida de Gaudí solo completáronse la cripta, l'ábside y, parcialmente, la fachada de la Nacencia, de la que Gaudí solo vio coronada la torre de San Bernabé. A la so muerte fixo cargu de la construcción el so ayudante, Domènec Sugrañes; darréu, tuvo so la direición de diversos arquiteutos, siendo Jordi Faulí i Oller direutor de les obres dende 2012. Na decoración escultórica trabayaron artistes como Llorenç y Joan Matamala, Carles Mani, Jaume Busquets, Joaquim Ros i Bofarull, Etsuro Sotoo y Josep Maria Subirachs, autor esti postreru de la decoración de la fachada de la Pasión.

La obra que realizó Gaudí, esto ye, la fachada de la Nacencia y la cripta, foi incluyida en 2005 pola Unesco nel Sitiu del Patrimoniu de la Humanidá «Obres d'Antoni Gaudí».whc.unesco.org. Ye un monumentu declaráu nel rexistru de Bienes Culturales d'Interés Nacional del patrimoniu catalán y nel rexistru de Bienes d'Interés Cultural del patrimoniu español col códigu RI-51-0003813. Ye amás, dende 2007, unu de los 12 Ayalgues d'España. Tamién en 2007 foi escoyida una de les Siete Maravíes de Cataluña. El templu foi declaráu basílica menor el 7 de payares de 2010 pol papa Benitu XVI. Esi añu la recién construyida nave principal del templu recibió'l premiu Ciudá de Barcelona d'Arquiteutura y Urbanismu.

La Sagrada Familia ye tamién conocida popularmente como la Catedral de los probes, pola mor del cuadru homónimu del pintor modernista Joaquim Mir. Ciertes estimaciones en función de les meyores téuniques modernos y el creciente númberu de donaciones, prevén que la so construcción podría rematar nel añu 2026, coincidiendo cola fecha del centenariu del fallecimientu de Gaudí.

Historia thumb|250px|Les obres de la Sagrada Familia en 1889. Vese la parte cimera de la cripta y l'entamu del ábside.

La idea de construyir un templu espiatoriu dedicáu a la Sagrada Familia foi del llibreru Josep Maria Bocabella, inspiráu pol sacerdote Josep Manyanet —canonizáu en 2004—, fundador de les congregaciones relixoses Congregación de Fíos de la Sagrada Familia y Congregación de Misioneres Fíes de la Sagrada Familia de Nazaret, encargaes de promover el cultu a la Sagrada Familia y fomentar la educación cristiana de neños y nuevos. Pa tal fin, Bocabella fundó en 1866 la Asociación Espiritual de Devotos de San José, coles mires de recaldar fondos. En 1881 mercó una cortil pa la construcción del templu nun llugar conocíu como El Poblet, cerca del Camp de l'Arpa, en Sant Martí de Provençals —entós daquella un conceyu independiente que sería amestáu a Barcelona en 1897—, ente les cais Provença, Mallorca, Marina y Sardenya. Esti terrén taba incluyíu nel Plan Cerdá d'Enanche de Barcelona. La cortil, de , yera un pocu más grande que les mazanes normales del Enanche —de normal de —, porque nel Plan Cerdá taba acutáu pa un hipódromu, que finalmente non se construyó. Costó 172 000 pesetes de la dómina.

thumb|250px|left|Semeya de militares delantre de la Sagrada Familia (1896), fotografía de Pau Audouard. Pal espardimientu del so llabor, l'Asociación de Devotos editó dende 1867 una revista, llamada primero El Propagador de la Devoción a San José, empobinada pol sacerdote mercedario José María Rodríguez Bori; en 1948 pasó a llamase Templu y, anguaño, Temple (en catalán). Dende 1895 la xestión del proyeutu corrió al cargu de la Xunta Constructora del Templu Espiatoriu de la Sagrada Familia, una fundación canónica creada pa promover la construcción del templu al traviés de donativos ya iniciatives privaes. El so presidente nato ye l'arzobispu de Barcelona, anguaño Juan José Omella. En 2001 la Xunta recibió'l premiu Creu de Sant Jordi que da la Xeneralidá de Cataluña.

Dende los sos principios la Sagrada Familia sufragóse con llimosnes y donativos, lo qu'anició qu'en diverses ocasiones les obres ralentizárense o inclusive pararen por cuenta de la falta d'aportaciones. Por ello, en 1905 el poeta Joan Maragall escribió un artículu tituláu Una gràcia de caritat, pa llamar a la opinión pública a collaborar cola construcción del templu.

thumb|300px|Proyeutos socesivos de Francisco del Villar pa la Sagrada Familia. El definitivu foi'l de la derecha, que s'empezar a construyir hasta la dimisión de Villar. thumb|300px|Proyeutu de Villar: fachada principal y llateral. El proyeutu foi encargáu en primer llugar al arquiteutu diocesanu Francisco de Paula del Villar y Lozano, quien tres dellos proyeutos socesivos escurrió un conxuntu neogóticu y refugó la idea de Bocabella de faer un retruque del Santuariu de Loreto (Ancona, Italia) —que se supón guarda la que foi la casa de Xosé y María en Nazaré—. El proyeutu de Villar consistía nuna ilesia de trés naves, de , colos elementos típicos del góticu, como los ventanales alveolados, los contrafuertes esteriores y un altu campanariu en forma d'aguya, que llegaría a les d'altor.

La primer piedra asitióse'l 19 de marzu de 1882 (día de San José), cola presencia del entós obispu de Barcelona, José María Urquinaona. Gaudí asistió a la ceremonia, yá que trabayara como ayudante de Villar en dellos proyeutos; nesi momentu non podía imaxinase qu'él pasaría a ser l'arquiteutu de dicha obra. Pa conmemorar el fechu asitióse un pilastra na puerta d'entrada de la cai Mallorca cola fecha, l'escudo pontificiu y una cruz. Les obres nun s'empecipiaron hasta'l 25 d'agostu de 1883, siendo axudicaes al contratista Macari Planella i Roura.

thumb|250px|left|La Sagrada Familia en 1905. En 1883 Villar arrenunció por desavenencies con Bocabella, quien cuntaba col asesoramientu del célebre arquiteutu Joan Martorell.Del Villar quería construyir les pilastres de piedra maciza, ente que la direición del proyeutu axustaba que fueren bloques de piedra relleno de mampostería, que sería más económicu. El proyeutu ufiertar al propiu Martorell, pero al refugar este foi ufiertáu a un mozu Gaudí de 31 años. L'arquiteutu reusense fíxose cargu de les obres el 3 de payares de 1883. Gaudí fuera ayudante de Martorell en delles construcciones, fechu que motivó l'encamientu del recién llicenciáu arquiteutu, qu'entá nun executara grandes obres. Al faese cargu Gaudí del proyeutu modificar por entero —salvo la parte yá construyida de la cripta—, ya imprimió-y el so estilu peculiar. Sicasí, nun pudo camudar la orientación del edificiu, al tar yá realizaos los cimientos; Gaudí preferiría asitiar la exa del edificiu diagonalmente a la mazana, p'asitiar l'ábside empobináu escontra llevante, y pa disponer de mayor llargor en planta.

Mientres los restantes 43 años de la so vida trabayó intensamente na obra, los postreros 15 años de forma esclusiva. Amás, los últimos ocho meses antes de finar vivió nel taller del templu. Esta dedicación tan intensa tien la so esplicación, amás de la magnitú de la obra, pol fechu de que Gaudí definía munchos aspeutos a midida que la construcción avanzaba, en llugar de concretalos primero nos sos planos ya instrucciones. Por ello la so presencia personal na obra yera de gran importancia. Gaudí cuntó casi dende l'entamu cola ayuda de dos de los sos más fieles collaboradores, Francesc Berenguer y Joan Rubió. Más tarde, escontra 1909, cuntó cola collaboración de Josep Maria Jujol. A la muerte de Berenguer en 1914 pasó a ser el so primer ayudante Domènec Sugrañes, hasta entós segundu auxiliar; y, en 1918, entró Francesc Quintana como segundu.

Gaudí envaloraba que la construcción duraría sieglos. Por ello, propunxo a la Xunta Constructora construyir en vertical en cuenta de horizontalmente, polo que llevantó y terminó la fachada del ábside primeru— y de la Nacencia —dempués— en visu a que la xeneración qu'empezara la obra viera daqué acabáu y, simultáneamente, esa fachada terminada pudiera sirvir d'estímulu a futures xeneraciones pa siguir el templu. La so propuesta foi aceptada.

El 11 d'avientu de 1921 púnxose la primer piedra de la nave del templu —concretamente la de la base de la columna dedicada a Tarragona—, con una ceremonia de bendición oficiada pol arzobispu de Tarragona y metropolitanu de Cataluña, Francisco Vidal y Barraquer.

En 1923, entá en vida de Gaudí, nel boletín de l'Asociación d'Arquiteutos de Cataluña publicaron los cálculos de la estructura de les naves roblaos pol so ayudante Sugrañes. Nesos cálculos basáronse los que siguieron la construcción, anque foi precisu afaelos pa cumplir la normativa vixente na actualidá.

thumb|150px|left|Les obres de la Sagrada Familia en 1928, tal como pudo veles Gaudí antes de morrer. Gaudí, consciente de que la construcción del templu llevar a cabo generación posteriores, intentó definir el proyeutu sobre planos, pero, sabiendo que nun-y daría tiempu en vida, realizó en detalle delles maquetes en yelsu a escala 1:10 y 1:25 de les partes más significatives, cola esperanza de que fueren emplegaes como modelos nel restu del edificiu. Gaudí proyeutó nunes maquetes tridimensionales la nave central, la sacristía y la fachada de la Gloria. La maqueta de la nave principal tenía de sirvir de modelu pal restu de les naves y la maqueta de la sacristía tenía de ser el modelu pa les torres centrales.