right|300px thumb|Filmación de 1940 (xilófonu, marimba y vibráfonu). El vibráfonu, tamién llamáu vibraphone n'inglés o a cencielles vibes, ye un instrumentu musical de la familia de los idiófonos.
Ye un laminófonu similar al xilófonu, pero les llámines son d'aluminiu. Estes llámines son percutidas con baquetes o mazos con cabeza de filo, llana o nilón. El ejecutante dispón de maces de distintos tamaños y materiales que-y dexen llograr distintos soníos. Por casu, los tonos más duces llógrense usando maces delgaes de cabeza blanda.
El vibráfonu ye un instrumentu de soníu determináu pos dexa llograr notes musicales un altor determinada. Inclusive pueden xenerase acordes, si se percuten simultáneamente delles llámines usando de dos a cuatro baquetes.
El instrumentu modernu y estándar tien trés octaves, anque hai luthiers que fabriquen vibráfonos qu'algamen los cuatro octaves. Les llámines tán ordenaes como nun pianu, con dos teclaos: unu pa les notes naturales y otru pa les notes alteriaes. Ente los dos teclaos atopa'l mecanismu del pedal.
Debaxo de cada llámina hai un resonador consistente nun tubu resonante d'aluminiu, fibra o bronce que ta afináu d'alcuerdu al tonu de la llámina que s'atopa sobre el. La afinación establecer por aciu l'allugamientu d'un tapón nel estremu inferior de cada tubu.
El vibráfonu debe'l so nome a un mecanismu qu'apurre un tremolo. Ente los tubos resonadores y les llámines hai una serie de discos enllazaos ente sigo per una exa. Hai un discu pa cada tubu y la exa ye remanáu por un motor llétricu. La rotación de los discos fai que los tubos ábranse y cierren parcialmente, delles vegaes per minutu, lo que provoca un efeutu de trémolo (una oscilación nel volume sonoro) que ye, na mayoría de los casos, regulable en velocidá.
Amás d'esti mecanismu, el vibráfonu tien un sistema de pedal con efeutos similares al del pedal d'un pianu. Ente los dos conxuntos de llámines hai una barra metálica cubierta con fieltru que ta suxeta a presión por unu o más resortes. El contautu de les llámines col fieltru fai que les sos vibraciones se amortigüen rápido y el so soníu resulte apagáu, bien curtiu. Cuando'l pedal ta primíu, la barra col fieltru dixebrar de les llámines, polo que pueden cimblar llibremente. La duración del soníu d'una llámina col pedal primíu puede bazcuyar ente los 8 y los 20 segundos, dependiendo de la calidá del instrumentu.
thumb|Soníu del vibráfonu
Historia Ye similar n'apariencia al xilófonu, a la marimba y al glockenspiel, anque'l vibráfonu utiliza aluminiu en llugar de les llámines de madera de los dos primeros instrumentos. Cada llámina ta acoplada con un tubu resonador y con un motor que fai xirar unes aspes montaes sobre una exa común y que producen un efeutu de vibrato o trémolo mientres xiren. El vibráfonu tamién tien un pedal d'apagáu similar al utilizáu nos pianos. Cuando'l pedal ta pa enriba, les vibraciones de les llámines son amortiguadas y el soníu de cada llámina ye bastante curtiu; col pedal escontra baxo, les vibraciones caltener mientres dellos segundos.
Los usos comunes de la mayoría de los vibráfonos atópense dientro de la música jazz, onde de cutiu desempeña un papel destacáu, y como un componente normal de la seición de percusión.
El primer instrumentu musical llamáu "vibráfonu" foi comercializáu pola Compañía Manufacturera Leedy n'Estaos Xuníos en 1921. Sicasí, esti instrumentu difería nos detalles significativos del instrumentu qu'agora se llama vibráfonu. El vibráfonu Leedy algamó gran popularidá dempués de ser utilizaos nes grabaciones de "'Aloha Oe" y "Gypsy Love Song" de Vaudeville .
Foi na antigua sede de JC Deagan, Inc. en Chicago, onde Henry Schluter inventó'l vibráfonu. Agora (2008) ye la casa de instrumentos Century Mallet.
Esta popularidá llevó a JC Deagan, Inc. en 1927 a pidir a Henry Schluter, desenvolver un instrumentu similar. Sicasí, Schluter nun se llindó a copiar el diseñu Leedy, sinón qu'introdució delles meyores importantes: faer les llámines d'aluminiu en llugar d'aceru, y de un tonu básicu de forma más "nidiu”, amás d'axustes a les dimensiones y l'axuste de les llámines pa esaniciar los harmónicos disonantes nel diseñu Leedy (para mayor maduración del tonu), y la introducción d'una barra d'amortiguador controláu por un pedal de pies, lo que-y dexa ser executáu con más espresión. El diseñu Schluter yera más popular que'l diseñu Leedy, y convirtióse na plantía pa tolos vibráfonos de güei. Sicasí, cuando Deagan empezó a comercializar el instrumentu Schluter, en 1928, llamar el vibraharp. Como la so popularidá crecía, otros fabricantes empezaron a producir instrumentos basaos nel diseñu de Schluter, comercializáu so una variedá de nomes, incluyendo Leedy, que comercializara'l so nuevu instrumentu como'l vibráfonu y abandonaron el so antiguu diseñu.
El tracamundiu del nome, continua hasta'l presente, pero col tiempu convertir en vibráfonu, significativamente más popular que vibraharp. En 1974, nel Directory of the D.C. Federation of Musicians figuraben 39 vibráfonistas y 3 músicos de vibraharp. A partir de 2008, el términu vibraharp sumió, sacante para usu anacrónicu. De cutiu, el vibráfonu encurtiar a "vibes” y los dos términos utilícense indistintamente. El propósitu inicial del vibráfonu foi amestalo al gran arsenal de soníos de percusión utilizáu por grandes orquestes. Esti usu foi rápido apolmonante en 1930 pol so desenvolvimientu nel jazz. Na actualidá, sigue siendo fundamentalmente, anque non puramente, un instrumentu de jazz.
La popularidá del vibráfonu como instrumentu de jazz en primer llugar puede acreditase a un home: Lionel Hampton. La hestoria, quiciabes apócrifa, ye que "Hamp", un batería d'esi momentu, taba tocando na NBC Radio estudios, y ende foi onde afayó un vibráfonu que se caltenía a la mano pa tocar la tema musical qu'identificaba a la cadena NBC, el " NBC bells ". Dempués del conciertu, el dedicó una cantidá considerable de tiempu a esplorar el instrumentu, y namoróse d'él. Más tarde (16 d'ochobre de 1930), Hampton taba grabando con Louis Armstrong y el so Sebastian New Cotton Club Orchestra, y nel estudiu taben trabayando nel pasu de tener un vibráfonu. Hampton amosó a Armstrong lo que podía faer, y decidió añader cimbles a una de les temes que taben programaos pa grabar, " Memories of You ", creando la conocida primer grabación de jazz col vibráfonu. Dempués d'esto, Hampton decidió concentrase nel vibráfonu, finalmente xunise al Benny Goodman Quintet, y más tarde al mandu de la so propia big band, llogrando una gran popularidá.Defi
Fabricantes
El primer fabricante de vibráfonu na configuración moderna foi JC Deagan, Inc., de Chicago, Illinois , Estaos Xuníos, sicasí llamáronse vibraharps. Como'l mercáu pa vibráfonu considerar en primer llugar como un instrumentu novedosu de vodevil y depués como un instrumentu de jazz, dellos fabricantes intervinieron pa cubrir la demanda. Estos incluyeron la Leedy Manufacturing Company, d'Indianápolis, Indiana , que caltuvo'l nome del so productu, vibráfonu, pero abandonó'l so diseñu en favor de les innovaciones de Schluter, y la Compañía Jenco, de Decatur, Illinois, que primero comercializó los sos instrumentos como "vibrabells ". Fora de los Estaos Xuníos, la empresa Premier de Londres, Reinu Xuníu, dempués d'esperimentar con una variedá de instrumentos más estrechamente rellacionaos col glockenspiel, que fueron llamaos variaciones de "harpaphone", optó por producir el modelu del vibráfonu que Schluter diseñó. Bergerault, de Ligueil, Francia tamién fabricó vibráfonos na década de 1940.
A lo llargo de los años 1930 y 1940, cada fabricante, escontra los sos modelos coles sos distintes especialidaes, pero'l vibráfonu Deagan foi'l modelu preferíu por munchos músicos de la clase emerxente de jazz profesionales. Deagan llegó a alcuerdos de patrociniu con munchos de los protagonistes, incluyíos Lionel Hampton y Milt Jackson.
En 1948, la Compañía Musser foi fundada por Claire Omar Musser. Este yera un peracabáu músicu de marimba y xilófonu que salía frecuentemente de xira per Estaos Xuníos y Europa. Él aplicó la so esperiencia y observaciones colos diseños actuales de los instrumentos de mazu pa la so empresa homónima y el resultáu foi una llinia d'alta calidá de los instrumentos. El so vibráfonu surdió en calidá comparables al vibráfonu Musser Deagan y foi capaz de llograr una participación nel mercáu de gama alta.
La década de 1960 y 1970 vio un sacudión nel mercáu de vibráfonos. Leedy Jenco dexó de funcionar; Deagan foi mercáu pola Corporación Yamaha . Anque Yamaha aprovechó les conocencies de Deagan p'ameyorar los sos propios diseños pal vibráfonu, suspendióse l'usu del nome y el legáu de instrumentos Deagan, y a partir de 2008 nengún rastru de Deagan ye visible, a pesar de que Yamaha sigui utilizando'l nome Deagan pa una llinia de les campanes de la orquesta y los carillones. La compañía Musser foi mercada per primer vegada por Ludwig Drums y, de siguío, al traviés de Ludwig, foi mercáu por Conn-Selmer, Inc. A diferencia de la suerte de Deagan, la marca Musser y la so llinia de modelos fueron reteníos poles sociedaes compradores, y siguen siendo'l vibráfonu Musser el principal vibráfonu vixente nel mercáu.
Esti periodu tamién vio'l surdimientu de nuevos fabricantes de vibráfonos. Empreses notables inclúin: Instrumentos Musicales Adams de Ittervoort, La Netherland y Ross Mallet Instruments, agora propiedá de Xúpiter Instruments d'Austin, Texas , Estaos Xuníos.
A partir de 2008, el mercáu del vibráfonu ta bien activu, considerando la naturaleza de la especialidá del instrumentu. Los principales fabricantes son Musser, Yamaha, Adams y Ross. Bergerault, Premier, Studio 49 dende Gräfelfing , Alemaña y el Saito Gakki Company de Xapón siguen n'operación. Amás de los productores en masa de vibráfonos, los fabricantes d'encargusobre manera vanderPlas percusión de los Países Baxos, tamién tán actives.
Algame
El instrumentu modernu estándar tien un rangu de trés octaves , dende'l F per debaxo de C media (F3 a F6 nel campu de la notación científica ). Modelos grandes de trés y mediu o cuatro octaves, dende la C per debaxo del Do central tamién se tán volviendo más comunes (C3 a F6 o C7). A diferencia del so primu, el xilófonu, ye un instrumentu de non transposición, xeneralmente escritu en tonu de conciertu. Sicasí, dacuando dellos compositores (por casu, Olivier Messiaen ) escribe les partes por que suenen una octava más alta. Na década de 1930 dellos fabricantes fixeron sopranu-vibráfonu con una gama C4-C7sobre manera la Ludwig & Ludwig B110 modelu y el modelu Deagan 144. Deagan tamién, con un modelu portátil que tenía un rangu de 1 / 2 hasta 2 octaves, y resonadores de cartón .
Construcción
Los principales componentes d'un vibráfonu son les llámines, los resonadores, coxín amortiguador, el motor y un marcu pa caltener el conxuntu. El vibráfonu tócase xeneralmente colos mazos o baquetes.
Llámines
Les llámines tán fabricaes d'aluminiu, que ye la manera más obvia d'estremar un vibráfonu de los otros miembros de la familia de percusiones. Les distintes aleaciones d'aluminiu tienen carauterístiques tonales llixeramente distintes. Los fabricantes tienen d'escoyer la so aleación con cuidu, permediando les carauterístiques tonales cola posibilidá de llograr un suministru estable al llargu plazu. Cada fabricante tien el so aleacción propia. Asina, por casu, Musser utilizó la aleacción 2024-T4# de Alcoa.
L'aluminiu adquirir en llámines llargues del anchor y espesura deseyaos y córtase nos llargores fayadizos. De siguío, taládrense furacos al traviés del anchor de les llámines nos dos puntos llamaos "nodales", que son los puntos de la llámina en vibración que presenten úna amplitú de vibración nula o casi nula. Los puntos nodales tán asitiaos cerca de los estremos de la llámina, a una distancia del 22,4% de cada unu de los sos estremos.Acoustics of Bar Percussion Instruments; James L. Moore, Ph.D.; Permus Publications