El síndrome de Down (SD) ye un trestornu xenéticu causáu pola presencia d'una copia extra del cromosoma 21 (o una parte del mesmu), en cuenta de los dos habituales, por ello denominar tamién trisomía del par 21. Carauterízase pola presencia d'un grau variable de discapacidá cognitiva y unes traces físiques peculiares que-y dan un aspeutu reconocible. Debe'l so nome a John Langdon Down que foi'l primeru en describir esta alteración xenética en 1866, anque nunca llegó a afayar les causes que la producíen. En xunetu de 1958 un mozu investigador llamáu Jérôme Lejeune afayó que'l síndrome ye una alteración nel mentáu par de cromosomes.
Nun se conocen con exactitú les causes que provoquen l'escesu cromosómico, anque se rellaciona estadísticamente con una edá materna cimera a los 35 años. Les persones con síndrome de Down tienen una probabilidá cimera a la de la población xeneral de carecer delles enfermedaes, especialmente de corazón, sistema dixestivu y sistema endocrín, debíu al escesu de proteínes sintetizaes pol cromosoma de más. Les meyores actuales nel descifráu del xenoma humanu tán revelando dalgunos de los procesos bioquímicos subxacentes a la discapacidá cognitiva, pero na actualidá nun esiste nengún tratamientu farmacolóxicu que demostrara ameyorar les capacidaes intelectuales d'estes persones.Flórez J. «El tratamientu farmacolóxicu del síndrome de Down.» En: Síndrome de Down. IAMER, Madrid 1983, p. 209-228. Flórez J. Nuevos tratamientos. Revista Síndrome de Down 1999; 16: 49-51. o tamién, Leshin L. «Nutritional supplements for Down syndrome; a highly questionable approach.» www.ds-health.com.
Historia thumb|left|300px|Lady Cockburn y los sos fíos, de sir Joshua Reynolds. El neñu al llombu de lady Cockburn presenta delles traces compatibles con SD. El datu arqueolóxicu más antiguu del que se tien noticia sobre'l síndrome de Down ye l'afayu d'un craniu saxón del sieglu VII, nel que se describieron anomalíes estructurales compatibles con un home con dichu síndrome.Pueschel SM. «A historical viewpoint: Down Syndrome growing and learning.» Down Syndrome. Human potentials for children series. Kansas City: Pueschel SM editor Canning, Murphy, Zaumer, Andrews and Mc Meel, Inc. 1981: 37-39. La pintura al temple sobre madera La Virxe y el Neñu d'Andrea Mantegna (1430-1506) paez representar un neñu con traces que remembren los de la trisomía,La Virxe y el Neñu d'Andrea Mantegna (1430-1506). Museum of Fine Arts, George Nixon Black, Fund., Boston. según el cuadru de sir Joshua Reynolds (1773) Semeya de Lady Cockburn colos sos trés fíos, nel qu'apaez unu de los fíos con traces faciales típicos del SD.Pueschel SM. Síndrome de Down. Escontra un futuru meyor. Fundación Síndrome de Down de Cantabria. España: Masson. 1991: 31-36. Sicasí, el fíu representáu en dichu cuadru llegó a Almirante de la marina británica (Sir George Cockburn), polo que dellos autores ponen en dulda que careciera'l síndrome.
El primer informe documentáu d'un neñu con SD atribuyir a Étienne Esquirol en 1838,Sindoor SD. «Down syndrome. A review of the literature.» Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 1997; 84: 5279-5285. denominándose nos sos principios “cretinismo”El cretinismo ye'l nome dau a la discapacidá cognitiva de causa tiroidea (déficit d'hormones tiroideas). El tracamundiu ye frutu de l'alta prevalencia de casos de hipotiroidismu nos neños con SD. o “idiocia furfurácea”. P. Martin Duncan en 1886 describe testualmente a “una neña de cabeza pequeña, arrondada, con güeyos achinaos, que dexaba colgar la llingua y apenes pronunciaba unes poques pallabres”.Scheerenberger RC. A history of mental retardation. Baltimore: Paul H. Brookes Publishing Co. 1983: 56-58.
Nesi añu'l médicu inglés John Langdon Down trabayaba como direutor del Asilu pa Retrasaos Mentales d'Earlswood, en Surrey, realizando un refechu estudiu a munchos de los sos pacientes. Con esos datos publicó nel London Hospital Reports un artículu tituláu: “Observaciones nun grupu étnicu de retrasaos mentales” onde describía pormenorizadamente les carauterístiques físiques d'un grupu de pacientes que presentaben munches semeyances, tamién na so capacidá d'imitación y nel so sentíu del humor.
Les primeres descripciones del síndrome achacaben el so orixe a diverses enfermedaes de los proxenitores, estableciendo la so patoxenia con base nuna involución o retrocesu a un estáu filoxenéticu más «primitivu». thumb|250px|right|John Langdon Down Dalguna teoría más interesada indicaba la potencialidá de la tuberculosis pa «romper la barrera d'especie», de cuenta que padres occidentales podíen tener fíos «orientales» (o «mongólicos», n'espresión del propiu Dr. Down, poles semeyances faciales d'estos individuos colos grupos nómades del centru de Mongolia). Tres delles comunicaciones científiques, finalmente en 1909 G. Y. Shuttleworth menta per primer vegada la edá materna avanzada como un factor de riesgu pa l'apaición del síndrome.Shuttelworth: «Mongolian imbecility.» Brit. Med. J., 2:661, 1909 De camín a la denominación actual el síndrome foi rebautizado como “idiocia calmucaLos calmucos son mongoles europeos del sur de Rusia.” o “neños inconclusos”.
Tocantes a la so etioloxía, ye nel añu 1932 cuando l'oftalmólogu neerlandés Petrus Johannes Waardenburg fai referencia per vegada primer a una repartida anormal de material cromosómico como posible causa del SD.Carnevale, A. «Aspeutos xenéticos del Síndrome de Down.» I Ciclu de conferencies sobre Síndrome de Down. Méxicu: Instituto John Langdon Down 1973: 42-43. En 1956 Tjio y Levan demuestren la esistencia de 46 cromosomes nel ser humano y poco dempués, nel añu 1959 Lejeune, Gautrier y Turpin demuestren que les persones con SD porten 47 cromosomes. (Esto últimu demostrar de manera simultánea la inglesa Pat Jacobs, escaecida de cutiu en reseñar históriques).
En 1961 un grupu de científicos (ente los que s'incluyía un familiar del Dr. Down) proponen el cambéu de denominación al actual “síndrome de Down”, una y bones los términos mongol” o “mongolismo” podíen resultar ofensivos.Allen, Gordon, C. Y. Benda, J. A. Böök, C. O. Carter, C. Y. Ford, Y. H. Y. Chu, Y. Hanhart, George Jervis, W. Langdon-Down, J. Lejeune, H. Nishimura, J. Oster, L. S. Penrose, P. Y. Polani, Edith L. Potter, Curt Stern, R. Turpin, J. Warkany, y Herman Yannet (1961). "Mongolism (Correspondence)". The Lancet 1 (7180): 775. En 1965 la OMS (Organización Mundial de la Salú) fai efeutivu'l cambéu de nomenclatura tres un pidimientu formal del delegáu de Mongolia.Howard-Jones, Norman (1979). "On the diagnostic term "Down's disease"". Medical History 23 (1): 102-104. El mesmu Lejeune propunxo la denominación alternativa de “trisomía 21” cuando, poco tiempu dempués del so descubrimientu, pescudar en qué par de cromosomes atopaba l'escesu de material xenético.
Epidemioloxía lang=ast|thumb|150px|Tabla de riesgu per edá materna La incidencia global del síndrome de Down averar a unu de cada 700 nacencies (15/10 000), pero'l riesgu varia cola edá de la madre. La incidencia en madres de 15-29 años ye de 1 por cada 1500 nacíos vivos; en madres de 30-34 años ye de 1 por cada 800; en madres de 35-39 años ye de 1 por cada 385; en madres de 40-44 años ye de 1 por cada 106; en madres de 45 años ye de 1 por cada 30.
L'Estudiu Colaborativo Español de Malformaciones Conxénites (ECEMC) informaba nel añu 2004 d'una prevalencia neonatal de 7,11 cada 10 000 naciellos, con enclín a menguar de manera estadísticamente significativa. Esti enclín, xunto col aumentu relativu de casos en muyeres per debaxo de 35 años, atribuyir al aumentu d'interrupciones voluntaries del embaranzu tres el diagnósticu prenatal en muyeres percima d'esa edá.Boletín del ECEMC: Revista de Dismorfología y Epidemioloxía. Serie V, nᵘ4 2005. , 73-82.
Paez esistir una rellación estadística (ensin que se conozan los mecanismos exactos) ente delles enfermedaes maternes como hepatitis, Mycoplasma hominis tipu 1, Herpes simple tipu II y diabetesGuía de manexu del síndrome de Down. Sociedá Española de Pediatría Extrahospitalaria. Consultada'l 12/05/2007 y un aumentu na incidencia d'apaición de SD; sicasí esa rellación estadística nun ye tan intensa como nel casu de la edá materna. Dalgún autorGerman, 1968. tamién rellacionó la baxa frecuencia coital, según l'usu d'anovulatorios y espermicides cola apaición del síndrome.
La probabilidá de tener un fíu con SD ye mayor a la media p'aquellos padres que yá tuvieron otru primero. Típicamente la probabilidá de tener otru fíu con SD en cada embaranzu subsiguiente ye d'una per cada cien naciellos vivos, esto hai que sopesalo pa cada casu col riesgu propio de la madre según la so edá. Los antecedentes familiares igualmente amonten esi riesgu.
Los homes con síndrome de Down considérense maneres,En realidá reportáronse tres casos de xestaciones nes que'l padre yera un portador de la trisomía, pero eses esceiciones nun variaron la idea xeneral, na medicina oficial, de que los homes son infértiles: “Fertility in men with Down syndrome, a case report”, Fertility and Sterility 2006;86:1765.y1-3. Tamién en Zuhlke, C., Thies, O., Braulke, I., Reis, A., Schirren, C. «Down syndrome and male fertility: PCR-derived fingerprinting, serological and andrological investigations.» Clin Genet 1994;46:324-6.(Hai que tener en cuenta que tres casos ente millones son una proporción que nun dexa extrapolar conclusiones xenerales) pero les muyeres caltienen con frecuencia la so capacidá reproductiva. Nel so casu tamién s'amonta la probabilidá de niciar fíos con SD hasta un 50 %, anque pueden tener fíos ensin trisomía.
Etioloxía Les célules del ser humanu tienen caúna na so nucleu 23 pares de cromosomes. Cada proxenitor apurre a la so descendencia la metá de la información xenética, en forma d'un cromosoma de cada par. 22 d'esos pares denominar autosomes y el postreru correspuende a los cromosomes sexuales (X o Y).
Tradicionalmente los pares de cromosomes descríbense y nomen en función del so tamañu, del par 1 al 22 (de mayor a menor), más el par de cromosomes sexuales antes mentáu. El cromosoma 21 ye'l más pequeñu, en realidá, polo que tendría d'ocupar el llugar 22, pero un error na convención de Denver del añu 1960, qu'asignó'l síndrome de Down al par 21 perduró hasta los nuesos díes, calteniéndose por razones práutiques esta nomenclatura.Denver Conference (1960): «A proposed standard system of nomenclature of human mitotic chromosomes.» Lancet i: 1063-1065
El cromosoma 21 contién aproximadamente'l 1% de la información xenética d'un individuu en daqué más de 400 xenes, anque anguaño solo conozse con precisión la función d'unos pocos.
Trisomía llibre Códigu CIE-10: Q90.0
El síndrome de Down producir pola apaición d'un cromosoma más nel par 21 orixinal (tres cromosomes: “trisomía” del par 21) nes célules del organismu. La nomenclatura científica pa esi escesu cromosómico ye 47, XX,+21 o 47, XY,+21; según trátese d'una muyer o d'un home, respeutivamente. La mayor parte de les persones con esti síndrome (95%), deben l'escesu cromosómico a un error mientres la segunda división meiótica (aquella pola que los gametos, óvulos o espermatozoides, pierden la metá de los sos cromosomes) llamándose a esta variante, “trisomía llibre” o regular. L'error deber nesti casu a una dixunción incompleta del material xenético d'unu de los proxenitores. (Na formación habitual de los gametos el par de cromosomes dixébrase, de cuenta que cada proxenitor solo tresmite la información d'unu de los cromosomes de cada par. Cuando nun se produz la dixunción tresmiten dambos cromosomes).