thumb|El papa Gregorio VII según ilustración nun manuscritu d'autor desconocíu del sieglu XI. La querella de les invistiduras enfrentó a papes y reis católicos del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu ente 1075 y 1124. La causa de dichu desencuentro yera la provisión de beneficios y títulos eclesiásticos. Puede resumise como la disputa que caltuvieron pontífices y emperadores del Sacru Imperiu pola autoridá nos nomamientos na Ilesia católica.
Orixe
En 1073 ye nomáu papa Gregorio VII. La primer midida que tomó esi mesmu añu foi la prescripción del celibatu eclesiásticu, ye dicir la prohibición del matrimoniu de los sacerdotes. Nel futuru los sacerdotes nun podíen tener fíos y por tanto nun tresmitiríen n'heriedu direutu les sos posesiones y derechos.
Numberosos obispos, abás y eclesiásticos polo xeneral emprestaben vasallaxe a los sos señores llaicos por cuenta de los feudos qu'éstos-yos otorgaben. Anque un clérigu podía recibir un feudu común y corriente d'igual manera qu'un llaicu, esistíen determinaos feudos eclesiásticos que namái podíen ser apurríos a los relixosos. Siendo territorios apoderaos por señores civiles que traíen derechos y beneficios feudales, la so concesión yera realizada polos soberanos por aciu la ceremonia de la invistidura. El conflictu surdía de la disociación de funciones y atributos que entrañaba tal invistidura.
Por ser un feudu eclesiásticu, el beneficiariu tenía de ser un clérigu; si nun lu yera, cosa qu'asocedía frecuentemente, l'aspirante yera tamién investido eclesiásticamente, esto ye, recibía simultáneamente los derechos feudales y la consagración relixosa. Según la doctrina de la Ilesia, un llaicu nun podía consagrar clérigos, y de manera análoga, nun podía otorgar la invistidura d'un feudu eclesiásticu, atribución que tenía axudicada'l Sumu pontífiz o los sos legaos.
Pa reis y emperadores, los feudos eclesiásticos, primero qu'eclesiásticos, yeren feudos. Los clérigos feudatarios, amás de clérigos, yeren tan vasallos como los demás, obligaos na mesma midida a sirvir al so señor, comprometíos a ayudar económica y militarmente en casu de necesidá. Los monarques nun queríen que'l Papa desaposiára-yos de la facultá de investir a los destinatarios d'aquellos feudos y de llograr, a cambéu, el provechu inherente a la concesión feudal.
Dábase, amás, la circunstancia de que nos dominios del emperador los clérigos feudales yeren bien numberosos, y, amás, yeren un grupu que tenía cargos de confianza na alministración, fundamentales pa la marcha del gobiernu del emperador. Asina, los monarques faíen recayer los cargos eclesiásticos en parientes o amigos, esto ye, persones que non necesariamente yeren dignes de ser clérigos según les normes de la Ilesia. Per otra parte, munchos obispos, abás y clérigos nun queríen camudar la so situación de vasallos debíu al riesgu de perder les prerrogativas de qu'esfrutaben nes sos posesiones feudales.
Quitar al emperador de la so facultá de investir a los titulares de los feudos eclesiásticos equivalía a quitar el derechu de nomar a los sos collaboradores y sustrae-y bona parte de los sos vasallos, los más lleales, los sos valedores financieros, los que sofitáben-y militarmente. Tou esto yera parte de la llucha ente los Poderes universales que s'apostaben el dominiu del mundu, el Dominium mundi.
A empiezos del sieglu XI, ante un Papáu impotente, l'emperador Enrique III (1039-1056), espachó ensame de cargos eclesiásticos.Introducción a la hestoria de la Edá Media europea; Emilio Mitre Fernández – Ediciones AKAL, 2004; (P. 183) Tres la muerte d'Enrique III surde un movimientu tendente a lliberar al papáu del sometimientu al imperiu. En tol mundu cristianu empieza a reivindicase la llibertá de la Ilesia pa nomar a los sos cargos.
Al decretu papal de 1073 sobre'l celibatu, siguieron otros cuatro decretos dictaos en 1074 sobre la simonía y les invistiduras. Les disposiciones nun se promulgaron, por non ser necesaries, nin n'España, nin en Francia nin n'Inglaterra. La reacción per parte de les autoridaes civiles y de los mesmos clérigos afeutaos foi bederre, corriendo peligru en munchos casos la integridá personal de los legaos de la Santa Sede unviaos pa publicar y faer cumplir los edictos del Pontífiz.
Pero'l Papa nun anidió los sos métodos nin rebaxó'l tonu de les amenaces. Bien al contrariu, dictó nuevos decretos en 1075 (ventisiete normes compendiaes nos Dictatus papae) que repitíen les prohibiciones de los decretos anteriores con mayor severidá nes penes, qu'algamaben a la escomunión, pa quien, siendo llaicos, apurrieren una ilesia o pa quien la recibieren d'aquéllos, entá nun mediando pagu.
Los ventisiete axomes de los Dictatus papae resumir en tres conceptos básicos:
El papa ta percima non yá de los fieles, clérigos y obispos, sinón de toles Ilesies locales, rexonales y nacionales, y percima tamién de tolos conceyos. Los Príncipes, incluyíu l'Emperador, tán sometíos al Papa. La Ilesia romana nun erró nel pasáu nin va errar nel futuru.
La querella Estes pretensiones papales llevarán-y a un enfrentamientu col emperador alemán na llamada Disputa de les Invistidures, que no fondero nun ye más qu'un enfrentamientu ente'l poder civil y l'eclesiásticu sobre la cuestión d'a quién pertenez el dominiu del cleru.
N'efeutu, Enrique IV nun paecía dispuestu a almitir la menor amenorga na so autoridá imperial y portóse con desdeñosa indiferencia frente a les prescripciones pontificies. Siguió invistiendo a obispos pa cubrir les sedes vacantes n'Alemaña y, lo que foi más hiriente pa la sensibilidá de la Santa Sede: nomó al arzobispu de Milán, que la so población refugara al designáu pol papa. Gregorio VII refartó al emperador la so faltante actitú, dirixó-y un nuevu llamamientu a la obediencia y amenaciólu cola escomunión y la deposición. Por respuesta, Enrique IV convocó en Worms, nel añu 1076, un sínodu de prelaos alemanes que non se cohibieron en manifestaciones de vesánico odiu escontra'l pontífiz de Roma y d'abierta oposición a los sos planes reformadores. Col respaldu clerical espresáu formalmente nel documentu que recoyía les conclusiones de l'asamblea, nel que se dexaba constancia de desobediencia declarada al papa y negábase-y la reconocencia como sumu pontífiz, l'emperador encamentó-y por escritu a qu'abandonara'l so cargu y dedicárase a faer penitencia polos sos pecaos, al empar que-y daba treslláu de l'acta del sínodu episcopal. La indignación en Roma superó cualquier llende. El conceyu que se taba celebrando neses mesmes feches na ciudá santa dictó orde d'escomunión pa Enrique IV y tolos intervinientes nel sínodu alemán, a lo que'l papa añadió una resolución de dispensa a los súbditos del emperador del xuramentu de fidelidá emprestáu, declarar depuestu del so tronu imperial hasta que pidiera perdón, y prohibía a cualesquier reconocelo como rei.
Orde d'escomunión de Gregorio VII pa Enrique IV:
La humildación de Canossa
thumb|left|170px|Humildación d'Enrique IV ante'l Papa pa pidi-y el so perdón (Eduard Schwoiser, 1852).
thumb|right|300px|L'emperador Enrique IV delantre del Papa Gregorio VII en Canossa (Carlo Emanuelle, c. 1630).
Por cuenta de la publicación de la bulda d'escomunión contra l'emperador, la nobleza opositora llogró convocar en Tribur la Dieta imperial cola manifiesta intención de deponer al monarca, aprovechando amás que los rebeldes saxones taben de nuevu de pies de guerra. Enrique IV ver en situación comprometida. Ante'l peligru de que'l papa aprovechara esta xunta pa imponer les sos esixencies, y amenaciáu amás de deposición polos príncipes si nun yera absueltu de la escomunión, Enrique IV decide dir al alcuentru del papa y llograr d'él l'absolución.
A principios de 1077 foi alvertíu'l papa de que l'emperador taba en camín escontra Italia. Nun cuestionó les contraries intenciones d'ésti y buscó abellugu seguru nel inexpugnable castiellu de Canossa, cerca de Parma. Pero Enrique nun venía encabezando nengún exércitu, sinón como penitente represu que imploraba el perdón del santu padre y que deseyaba retornar al senu de la ilesia por aciu el llevantamientu de la escomunión. Llegó a Canossa el 25 de xineru d'aquel xelizu iviernu pidiendo ser recibíu pola so Santidá. Cúntase que'l papa retrasó la entrevista por términu de tres díes, mientres los cualos permaneció l'humilde emperador descalzu y arropáu con una simple capa a les puertes de la fortaleza. El papa, sorprendíu pola inesperada actitú del so enemigu, bazcuyaba sobre la meyor forma d'actuar: el sumu pontífiz nun podía negar l'absolución de les sos faltes a un pelegrín que se presentaba d'aquella guisa dando muestra d'humildá y contrición; pero, de faelo, Enrique IV ver de nuevu reintegrado na comunidá cristiana, confirmáu nel so tronu con derechu plenu de cinxir la triple corona, y exentu de cualquier tara que sirviera d'argumentu a los sos enemigos pa esixir la so abdicación. Nun tuvo otra opción que perdonar y absolver, anoblecíu moralmente y derrotáu políticamente.
Reactivación de la querella
thumb|270px|L'antipapa Clemente III (enriba nel centru) y l'emperador Enrique IV (enriba a la izquierda) espulsen a Gregorio VII. Embaxo represéntase la muerte de Gregorio VII. La imaxe ta tomada del Códiz Jenesis Bose q.6 (1157).
Al regresu d'Enrique a Alemaña, los partidarios del so cuñáu Rodolfo de Suabia, axuntaos en Forchheim (Baviera), proclamaron nuevu emperador a Rodolfo. Enrique IV quixo poner a prueba al papa y esixó-y en tonu altaneru qu'escomulgara a Rodolfo de Suabia. Les rellaciones agriáronse y l'emperador volvió proceder como yá lo fixera n'ocasión anterior: convocó un conceyu de prelaos alemanes en Bresanona que declaró quitáu de la so dignidá pontificia a Gregorio VII y nomó nel so llugar a una antipapa, al arzobispu de Rávena investido como Clemente III. La reacción del papa nun se fixo esperar, y darréu, nesi añu de 1080, por un conceyu celebráu en Roma depunxo del so cargu imperial a Enrique IV, abrasó-y cola escomunión y reconoció como llexítimu rei al so cuñáu Rodolfo.
Enrique IV púnxose al mandu de un poderosu exércitu y coló sobre Roma. Instaláu na ciudá santa, axuntó nella un conceyu al que foi convocáu Gregorio VII, pero ésti nun allegó, sabedor de que diba ser xulgáu y condergáu. El so inasistencia nun evitó la so escomunión y destronamientu. Nel so llugar asitiar a Clemente III que s'entainó a coronar a Enrique IV y a la so esposa Berta el 31 de marzu de 1084. Gregorio solicitó l'ayuda del normandu sicilianu Roberto Guiscardo, quien punxo en marcha les sos huestes d'aventureros, na so mayoría musulmanes, y llanzar contra Roma. Enrique abandonó cautamente la ciudá que quedó a mercé d'aquelles hordas incontrolaes. Producióse un verdaderu saquéu, intolerable pal pueblu romanu, que se sublevó contra los valedores de l'autoridá gregoriana. Foi la escusa pa una selvaxe represión sangrienta na que vencieron millares de ciudadanos y la urbe quedó arruinada. So la proteición d'asemeyáu vasallu y escoltáu poles sos milicies musulmanes, Gregorio VII fuxó de la Roma afarada y aceptó l'asilu que Guiscardo espachó-y en Salerno, onde morrió al añu siguiente.
Tres un fugaz pasu pola sede pontificia de Víctor III, foi designáu papa en 1088 Urbanu II. En Roma, sicasí, siguía instaláu l'antipapa Clemente III colos sos partidarios. Urbanu propúnxose desallugar de la ciudá santa al so oponente, pa lo que confió nos sos vasallos sicilianos. N'efeutu, col sofitu del exércitu normandu pudo abrir pasu hasta Roma en payares de 1088, onde hubo de llibrase cruentes batalles ente les tropes de l'antipapa y les del papa por que ésti pudiera por fin aportar al so llexítimu tronu. Una vegada instaláu nél, buscó la manera de baltar al emperador apigurando na poderosa Lliga Lombarda les ciudaes de Milán, Lodi, Piacenza y Cremona. Urbanu II morrió en 1099, ensin poder torar al so personal enemigo Enrique IV.