Dubái —, — ye unu de los siete emiratos que conformen los Emiratos Árabes Xuníos, que la so capital ye la ciudá homónima. Ta asitiáu na mariña del golfu Pérsicu, nel desiertu d'Arabia, y llenda al sur col emiratu d' Abu Dhabi, col de Sarja pol nordés y, al traviés del exclave d'Hatta, col Sultanatu d'Omán pol sureste y colos emiratos d'Ajmán pel oeste y Ras Al-Jaima pel norte. L'entrante d'agua salao del golfu Pérsicu denomináu Khawr Dubayy traviesa la ciudá capital en direición noreste-suroeste. Tien una superficie total de 4114 km².
Los primeros habitantes del emiratu dedicar al comerciu de perlles, una actividá na que basaríen la so economía hasta'l sieglu XX y que-yos dexaría tener rellaciones comerciales con China, India y Paquistán, principalmente. El so progresu económicu y l'estratéxicu allugamientu nel golfu Pérsicu motivó l'ambición d'otres naciones p'apoderase de les sos rutes comerciales. En 1766, Gran Bretaña facer col control de les rutes que los xuníen col golfu Pérsicu, y dende entós Dubái pasó a constituyir un protectoráu del gobiernu británicu, situación que prevalecería por cuasi dos sieglos. Dende 1833 la cla Al Maktum gobierna l'emiratu. El descubrimientu de petroleu en Dubái, nos años 1960, supunxo un cambéu significativu na economía y alministración de Dubái. Na década siguiente formáronse los Emiratos Árabes Xuníos, dando términu a la so rellación de dependencia col Reinu Xuníu.
El gobiernu de Dubái rexir por un sistema de monarquía constitucional, encabezáu pol xeque Mohamed bin Rashid Al Maktum dende 2006. Esiste la Municipalidá de Dubái, que los sos oxetivos tán empobinaos a la planificación urbana, los servicios a la ciudadanía y el caltenimientu de los servicios llocales. La mayor parte de la población que mora nel emiratu ye estranxera y provién mayormente del restu del continente asiáticu. Magar la economía tuvo una puxanza importante a partir del desenvolvimientu de la industria petrolera nel país, los sectores que xeneren más ingresos nel emiratu son la construcción, el comerciu, el entrepôt —tamién referíu al comerciu practicáu nuna zona franca— y los servicios financieros; l'enfoque turísticu tamién ye destacable, cuantimás aquel destináu a les compres. Dubái alluga delles construcciones y obres d'infraestructura notables como los hoteles de luxu Burj Al Arab y Burj Khalifa —el más altu del mundu, con 828 m d'altor—, los puertos de Mina Rashid y Jebel Ali, y el conxuntu habitacional d'islles artificiales The World y The Palm Islands. La baxa tasa de desemplegu atraxo a una gran cantidá d'estranxeros a camudase al emiratu en busca de meyores oportunidaes llaborales. Sobre la so cultura, puede concluyise que ta fuertemente influyida pol islam, y la sociedá árabe y beduino, lo cual queda reflexáu nes normes d'etiqueta y vistimienta, la lliteratura, la gastronomía y l'arte.
Etimoloxía Ante la escasa documentación esistente sobre'l desenvolvimientu históricu de los EAU, nun ye posible determinar con certidume la etimoloxía de les distintes rexones que conformen esta federación. La llindada información rexistrada procede direutamente del folclor y la tradición oral. Asumir que'l términu «Dubái» puede provenir tantu del árabe como del persa y el so usu más antiguu data del añu 1095, cuando apaeció nun llibru del xeógrafu hispanoárabe Abdullah bin Abdu Azi al-Bakri Al Andalesi. Magar esti nunca visitó la península arábiga, na so obra arrexuntó les anécdotes qu'otros comerciantes y viaxeros compartiéron-y de los sos viaxes a esti territoriu, que'l xeógrafu describió solamente como «un vastu llugar». Cinco sieglos dempués, en 1587 el comerciante italianu Gaspero Balbi utilizó la denominación «Dibei» y, de forma similar a Al Andalesi, esplicó que se trataba de «un llugar estensu» frecuentáu por venecianos que buscaben perlles nel mar. Delles publicaciones britániques de la década de 1820 contienen el términu «Al Wals» pa designar a la rexón entendida anguaño polos barrios dubaitíes de Jumeirah, Shindagha, Deira y Bur Dubai.
Esisten delles teoríes al respective de la etimoloxía de «Dubái». L'escritor Ahmad Mohammad Obaid, especializáu nos distintos dialeutos de los EAU, especuló que provién de «Daba», pallabra que n'árabe significa «cría de llagosta», y el cual ye un términu popular usáu inclusive nun antiguu proverbiu árabe. Sicasí, pal historiador Faleh Handhal el so verdaderu orixe atópase na pallabra «Yadub», que fai alusión al llugar nel qu'un ríu esmuzse sobre tierra firme», en clara referencia a la ría Khawr Dubayy. Otros coinciden en que la so procedencia ye persa y resulta de la combinación de les paares du —«dos»— y bradr —«hermanu»—, n'alusión a dos asentamientos ximielgos, ente qu'otra esplicación inclúi la forma diminutiva de la pallabra Daba —«mercáu»—, n'alusión a la principal actividá económica de los sos antiguos habitantes. Del nome actual deriva'l so xentiliciu, «dubaití».
Historia
Prehistoria y dómina islámica
La información sobre los primeros asentamientos humanos nos Emiratos Árabes Xuníos ye escasa y namái atopáronse dellos xacimientos y muertes prehistóriques. D'alcuerdu a los afayos descubiertos, los primeros establecimientos realizar mientres la edá de Piedra tardía, periodu en que'l clima favorecía la esistencia de sabanes y pacionales. Les condiciones climátiques camudaron gradualmente y, hacia l'añu 3000 e.C. , la rexón adquirió les carauterístiques grebes que se reparen dende entós. La llinia de mariña esperimentó meyores escontra'l mar y retrocesos: pal añu 2000 e.C. se retrajo hasta algamar la superficie que güei ocupa Dubai Internet City. Unos cientos d'años dempués la mariña avanzó de nuevu escontra'l mar, hasta llegar a la llinia actual.
miniaturadeimagen|left|Vista d'una rexón desértica en Dubái.
Hacia l'añu 5500 e. C. los sos habitantes practicaben yá'l comerciu marítimu y el llendo.Con base nunes muertes atopaes en Al Qusais, al sureste de Dubái, que fueron venceyaos coles cultures Umm an Nar y Wadi Suq. Vease De-Laet (1994), p. 616; Enhg.org, «The United Arab Emirates throughout the ages!» (n'inglés) Consultáu'l 19 d'abril de 2014. Al términu del periodu de Wadi Suq y empiezos de la denomada Edá del Fierro, reparóse una intensificación de l'agricultura y empezó a cultivase la palma datilera, amás de practicase la pesca. Ye posible que'l progresu comercial qu'esperimentaba la rexón diera llugar al establecimientu de venceyos cola civilización Magan y otres tribus allugaes nos actuales Iraq y Paquistán. Ente los productos más intercambiaos atopábense'l cobre y les perlles. Más tarde, delles comunidaes viéronse obligaes a migrar por cuenta de la desertificación. Les primeres descripciones de los EAU daten de los años 932 y 948, cuando l'autor Abu'l-Fraja Qudama describió un itinerariu que travesaba una zona a la que se refirió como «al-Sabkha» —trad. lliteral: «les salines»—, que s'estendía dende Omán hasta Basora, pasando por Qatar. Ye inciertu si esti itinerariu cruciaba precisamente Dubái.
D'alcuerdu a afayos arqueolóxicos en Jumeirah —unu de los principales centros d'intercambiu mercantil—, los sasánidas asítiase na rexón aproximadamente nel sieglu IV y estendieron el so dominiu hasta Yeme. La so rivalidá cola tribu Azd foi unu de los factores que favoreció la so espulsión del territoriu nel añu 630, cuando empezó a espublizase la práutica del islam. Dempués del enfrentamientu que sostuvieron los Azd colos omeyes, nun esisten más rexistros d'otros acontecimientos notables na rexón hasta l'añu 750, cuando los abásidas ocuparon la rexón y enfrentáronse a delles faiciones de la tribu Azd qu'habitaben en Omán. Nel sieglu IX desencadenóse la rebelión Zanj.
Sieglos XI-XIX Nel primer mileniu de la era común, El Cairu sustituyó a los EAU como'l principal centru d'intercambiu comercial n'Oriente, anque'l comerciu marítimu siguía siendo relevante y dellos asentamientos árabes cuntaben con puertos comerciales que-yos dexaben importar, por casu, seda y porzolana del Imperiu chinu.
miniaturadeimagen|El Cairu, cola decadencia de los EAU, convertir nel principal centru de comerciu de la rexón.
La so enllargada actividá marítima atraxo l'interés socesivu de potencies europees como Portugal, qu'ente 1498 y 1557 intentó apoderase de les rutes establecíes polos Emiratos cola India y el Estremu Oriente, lo cual derivó en constantes enfrentamientos ente portugueses y otomanos. Dos sieglos dempués, nos años 1700, Francia, los Países Baxos y Gran Bretaña asonsañaron la iniciativa portuguesa. A nivel rexonal, el territoriu de Dubái taba baxu dominiu de dos faiciones que calteníen un bracéu ente sigo: los Qasimi, una tribu de pirates que controlaben el norte, y los Bani Yas, escontra'l sur. Nos sos continuos esfuercios por atropar les rutes marítimes, los británicos tuvieron que combatir a los Quasimi. A principios del sieglu XIX, el máximu xerarca de Dubái yera Mohammed bin Hazza, y la rexón caltenía una dependencia direuta d'Abu Dhabi. El 8 de xineru de 1820, Bin Hazza presidió una xunta colos xeques de Ras al-Khaimah, Umm al-Qaywayn, Ajmán, Sarja y Abu Dhabi —a los cualos l'imperiu británicu referíase como «la mariña pirata»— que resultó na firma del Tratáu xeneral de paz por aciu el cual los británicos comprometer a evitar actos de piratería na rexón. Esti fechu marcó l'empiezu del so protectoráu en territoriu árabe.
D'alcuerdu a un informe redactáu pol teniente inglés Robert Cogan en 1822 Dubái tenía una población de 1200 habitantes y delles de les sos viviendes taben construyíes de folla. La rexón taba arrodiada por una muralla de baxu altor y cuntaba con tres torres d'observación. Cogan foi unu de los primeros en dibuxar un mapa de la ciudá de Dubái qu'incluyía los nivel del mar.
En 1833, ochocientos integrantes del clan Al-Maktoum, d'A los Abu Falasa —perteneciente a los Bani Yas—, abandonaron el so asentamientu nel oasis de Liwa, al suroeste d'Abu Dhabi, ya invadieron Dubái so la guía de Maktoum bin Butti. Esti postreru estableció la dinastía homónima que gobierna dende entós al emiratu. Una de les primeres prioridaes de Maktoum consistió en garantizar la proteición de Dubái colos británicos, qu'aquel día yá apoderaben les rutes comerciales d'Oriente y teníen cierta influencia na política y el sistema de gobiernu de dellos territorios árabes. En 1841, un biltu epidémicu de viruela causó que gran parte de la población del sur de Dubái treslladar a Deira, allugada nel centru del emiratu. Na siguiente década, los territorios de Sharjah, Dubái y Abu Dhabi roblaron el Tratáu perpetuu de paz y amistá col Reinu Xuníu, que-yos dexó ocupar se de la política esterior de los emiratos, nesi entós conocíos como «Estaos de la Tregua», en cuenta de proteición contra cualquier posible invasor. Sicasí, tamién fueron responsables de dellos asuntos internos de los emiratos hasta la primer metá del sieglu XX.
En 1894, el xeque Maktoum bin Hasher al-Maktoum Maktoum dio una exención d'impuestos a estranxeros comenenciudos n'adquirir productos en Dubái, esto ye, convertila nuna zona franca. Nesa dómina, les rellaciones comerciales del emiratu empezaben a trate menguaes, polo qu'esti sucesu fomentó significativamente el comerciu. Dellos mercaderes perses camudar a Dubái y establecieron el barriu Al Bastakiya, llamáu asina pola rexón de Bastak, al sur de Persia.Davidson, Christopher, The Emirates of Abu Dhabi and Dubai: Contrasting Roles in the International System. Marzu de 2007. Esi mesmu añu una vasta quema en Deira causó la destrucción de delles viviendes, asina que los habitantes empezaron a construyir con nuevos materiales como'l coral y yelsu.
Sieglu XX
1900-50