Un fusil ye un arma de fueu portátil de cañón llargu, que dispara balas de llargu algame. Creada con propósitos ofensivos, ye l'arma personal más utilizada nos exércitos dende'l final del sieglu XVII. Acostumaba afitáse-y una bayoneta para lluchar cuerpu a cuerpu, pero yá ye obsoleta. El nome de "fusil" aniciar na evolución del mosquete al emplegu del pedernal, abandonando la mecha. A midida que menguar el llargor de los fusiles varien na so denominación, tando en segundu llugar la carabina. N'España tamién s'emplega la pallabra mosquetón pa les armes de cerrojo más curties que'l fusil, como mosquetón modelu Coruña. Esta acepción volvióse correuta pol usu, anque un mosquetón ye en realidá una arma d'un solu tiru y de cañón llisu, como los emplegaos, por casu, nes guerres napoleóniques.
Desarrollu del fusil
Fusil de pedernal Tamién llamáu fusil de chispa. Primeramente'l fusil yera una arma pesada y bien imprecisa, con recarga bien lenta, que se faía cuasi imposible en condiciones ambientales desfavorables.
El mecanismu de disparu esistente hasta'l primer terciu del sieglu XIX yera la llave de pedernal, que al disparar producía chispes que, al entrar en contautu cola pólvora al traviés del oyíu, tresmitía asina'l fueu a la carga de pólvora pa impulsar la ojiva nel interior del cañón de l'arma.
Fusil de percusión y otres innovaciones Escontra 1830 xeneralícense los fusiles que disparen col mecanismu de llave de percusión y empiécense a usar los fusiles con rayáu del ánima, pero modificaciones na composición y forma de la bala yá yeren comunes a principios del sieglu XIX.
La llave de percusión ye un sistema de disparu que consiste nun martiellu-percutor que cute una cazoleta de cobre (pistón) afecha sobre la boca d'un tubu (llamáu chimenea) que comunica col interior de la parte posterior del cañón del fusil. El cebu yá venía dientro de la cazoleta, anque tamién había mecanismos de cinta de papel con cebos encapsulados nel so interior que se movíen sobre'l tubu. El martiellu-percutor fai esplotar al cebu d'un golpe y llibérase una llapada pola chimenea, que causa la ignición de la carga de pólvora estruyida nel cañón y el disparu.
Esti sistema de disparu ye bien de más seguru y eficaz que'l del fusil de pedernal, inclusive en condiciones atmosférequiers adverses, y anque nun ameyora la cadencia de disparu, ufierta la seguridá de que'l 90% de los intentos de disparu van ser efectivos. La carga de l'arma sigue efeutuándose pela boca del cañón, de forma que'l soldáu tien de permanecer de pies, espuestu al fueu enemigo, mientres carga la so arma.
Ficheru:fusil_percusion.png
Primeros materiales adicionales nes bales A principios del sieglu XIX, les bales de plomu empezar a endurecer aleándolas con antimoniu o anubriéndoles de cobre pa evitar que la bala esviar de la so trayeutoria habitual, por cuenta de les deformaciones provocaes mientres el disparu. Tamién se-yos da forma cilindrocónica pa favorecer la rotación al ser disparada d'un cañón con rayáu d'ánima.
Empieza'l rayáu de la ánima La primer mención sobre l'usu d'estríes dientro de los cañones atopar nun edictu del Gobiernu suizu de 1563, que describe unes armes tosques de poca utilidá al emplegar bales d'arma curtia o de cañón de la dómina, porque éstes yeren esférequiers. Eso fixo refugable l'usu de les estríes mientres sieglos y diose preferencia al usu de cañones llisos.
El rayáu de la ánima consiste en grabar una serie d'estríes a lo llargo de la superficie interna del cañón, que van xirando nun determináu sentíu, completando un xiru de 360° alredor de la exa del cañón cada cierta distancia.
Les estríes provoquen que la bala rote delles vegaes, y de esta manera caltiénse estable la trayeutoria mientres la meyora al caltener la so exa paralela cola llinia de vuelu. De resultes aumenta l'algame y la puntería del fusil.
Los fusiles y carabines d'ánima rayada van conocese genéricamente a partir d'esta dómina pol términu anglosaxón de rifle.
Primeros fusiles de bien llargu algame El llogru de pólvores muncho más potentes y la incorporación d'elementos de puntería y alces pa disparar a distintes distancies dexen qu'un bon tirador algame fácilmente a un blancu enemigu a más de 300 m de distancia, y que la bala seya letal a más de 1 km.
Fusil de cartuchu La siguiente gran innovación ye l'apaición del cartuchu, que contién nun únicu elementu la bala, la carga de proyeición de la mesma y el cebu o fulminante qu'empecipia'l disparu, qu'hasta entós veníen separaos o envueltos parcialmente nel papel que s'emplegaba como tacu pa la carga. Los primeros cartuchos apaecen sobre la década de 1840; suelen ser d'envuelta de cartón o tela encerao y dacuando nun inclúin el cebu, que s'asitia de forma similar a les armes de percusión tradicionales resgándose'l cartuchu pela so parte posterior al inxertar el cartuchu y cerrar l'arma, como na famosa carabina Sharps, una carabina llargamente utilizada na colonización escontra l'oeste nos Estaos Xuníos. La carga de l'arma simplificar y acelera al máximu col usu del cartuchu, anque la mayoría de les armes siguen siendo d'un solu tiru.
Fusil de cerrojo monotiro N'Europa apaez escontra la metá del sieglu XIX el primer fusil de cerrojo, llamáu d'esta forma pol mecanismu d'estraición de la vaina usada y recarga pa un nuevu disparu, un cilindru metálicu con un saliente llateral paecíu al cerrojo de les antigües peslleres, que dexaba abrir l'arma pela parte posterior del cañón p'asitiar el cartuchu, armando coles mesmes el conxuntu de muelle y percutor que cutiríen la parte posterior del cartuchu, y cerrala dempués pa efectuar el disparu. Les armes de cartuchu cárguense asina pela parte posterior del cañón. D'esta forma puede cargase l'arma en cualquier posición, lo que dexa al soldáu ponese a cubiertu mientres el procesu.
Mientres la Guerra de Secesión nos Estaos Xuníos y partiendo de diversos prototipos esistentes enantes, desenvuélvense gran cantidá de fusiles y carabines capaces de disparar delles vegaes por aciu procedimientos mecánicos aicionaos manualmente, xeneralmente palanques. Apaez nesta guerra'l fusil Spencer. Los nuevos cartuchos son yá metálicos ya impermeables y suélense almacenar en tubos intercambiables o fixos nel cuerpu de l'arma, colo que naz asina'l primer cargador de forma tubular (tubu a lo llargo y per debaxo del cañón), como'l del fusil de palanca Winchester. Esti fusil ye emblemáticu na última parte de la guerra y da una gran ventaya a la caballería de la Unión: un soldáu puede disparar doce veces per minutu con total seguridá frente a los trés disparos que puede faer un soldáu d'infantería armáu con fusil de percusión. Na posguerra va terminar de forxar la lleenda del Winchester 44.
Tres la guerra franco-prusiana de 1870-1872, tolos exércitos del mundu camuden los fusiles de percusión por diverses sistemes de cartuchu, xeneralmente monotiro y con sistemes de palanca o cerrojo.
Fusiles actuales
Fusil de cerrojo con cargador
thumb|270px|Un Llei-Enfield Non.4 Mk.1 de 1944, con bayoneta calada. Na década de 1830 (Fusil Dreyse) apaecen los primeres fusiles de cerrojo con un cargador internu en forma de caxa metálica, con un resorte de muelle na parte inferior y que se carguen asitiando los cartuchos nuna cinta metálica, formando lo que se llama un peñe, abriendo'l zarru de l'arma y asitiando y emburriando el conteníu del peñe nel interior del cargador. Los fusiles de cerrojo con cargador fixu más famosos son posiblemente los alemanes Mauser 98, de calibre 7,92 mm, 7,65 mm, etc.
El fusil de cerrojo con cargador foi l'arma personal más utilizada pola infantería na primer metá del sieglu XX hasta'l final de la Segunda Guerra Mundial. Darréu'l fusil d'asaltu sustituyó-y nel usu común, pero inda se sigue utilizando en muncha menor cantidá.
Poles sos carauterístiques, usar n'actividaes que rican gran precisión a llarga distancia col mínimu númberu de balas como, por casu, la cacería y el francotiro.
Esisten güei fusiles de fabricación actual, en calibres modernos, según en calibres antiguos. La cadencia de tiru sigue siendo d'unos 10-12 disparu per minutu.
Les armes llargues usaes por francotiradores son los fusiles de cerrojo antes descritos, que namái se mueve pola aición del tirador, tales como'l FN-30 belga, el Mauser alemán, el Caracano italianu y similares. Col cerrojo manual llógrase cuasi'l 100% d'aprovechamientu de gases, como nel casu de la carabina Neuhausen suiza, de 12 estríes y cañón d'ánima cónica, que tien el máximu aprovechamientu de la enerxía de los gases: 97,83%, colo que s'amonta l'algame (hasta 2 km con alza nel FN-30) y la enerxía cinética, al momentu del impautu, como'l .600 Nitro Express, ye de 1.800 lb pa caza mayor. Al nun tener pieces móviles, la precisión ye notable a gran distancia, como nel casu del .222 Swift y el 6,5 x 52 Mannlicher-Carcano usáu nel magnicidiu del Presidente de los Estaos Xuníos John Fitzgerald Kennedy.
Fusil semiautomático
thumb|270px|M1 Garand. El fusil semiautomático estremar d'otros tipos distintos porque, al remanar el gatíu, dispara namái una sola bala y asitia automáticamente na so recámara otru cartuchu, que va ser disparáu al apertar de nuevu'l gatíu. Son armes que disparen "tiru a tiru", recargándose automáticamente en cada disparu, pero nun tienen capacidá pa disparar rabaseres; esto ye, nun tienen "selector de disparu". Estes armes, ente les cualos atópense'l fusil M1 Garand d'Estaos Xuníos, o'l Gewehr 43 alemán, fueron los predecesores de les automátiques. Genéricamente defínense como armes de cerrojo móvil; por eso'l nome téunicu d'esti cerrojo ye "conxuntu móvil".
D'esta forma, y usando cargadores extraíbles, de cambéu muncho más rápido y senciellu que los cargadores tubulares o los clásicos peñes de los fusiles de cerrojo manual, un soldáu puede cuasi triplicar la cantidá de disparu per minutu al respeutive de un oponente armáu con un fusil de cerrojo manual, independientemente de que'l cargador seya fixu (peñes) o extraíble.
Esisten dos tipos distintos d'armes de cerrojo móvil:
Cerrojo con percutor fixu. Tienen el percutor fixu al cerrojo o conxuntu móvil, de manera que'l cerrojo, al ablayase palantre por efeutu del resorte recuperador, emburrie un cartuchu del cargador escontra la recámara del cañón y al cerrase totalmente percute el cartuchu. Por efeutu del emburrie del cartuchu escontra tras polos gases, el cartuchu emburria'l cerrojo escontra tras, que nel so camín fai la espulsión de la vaina vacía, pola aición de la uña extractora y el tope expulsor. Al llegar tras, el cerrojo ye emburriáu nuevamente palantre pol resorte, empecipiándose un nuevu ciclu de disparu, espulsión, recarga y disparu. Si l'operador caltién el gatíu primíu, el ciclu ye continuu y produzse el disparu continuu o "rabasera".
Cerrojo con percutor independiente. Tienen el percutor nel cerrojo pero nun ye fixu. Cuando se dispara tamién se mueve'l cerrojo escontra tras, pero l'emburrie del cerrojo ye por efeutu d'una toma de gases que se fai a la fin del cañón. D'esta forma hai un mayor aprovechamientu de los gases y una meyor estabilidá que dexa una meyor precisión, según partes de menos masa, lo que produz un arma más llixera. El cerrojo ye emburriáu igualmente escontra tras y palantre pal ciclu de disparu, espulsión, recarga y disparu, pero pola forma de toma de gases nel cañón llógrase un mayor númberu de disparu per minutu.
Les armes automátiques, que pueden ser de cerrojo abiertu o zarráu (percutor fixu o móvil), son esencialmente armes semiautomátiques pero con selector de tiru: una pieza pon al cerrojo en posición "flotante" o movimientu llibre mientres l'operador caltién el gatíu o disparador primíu, xenerándose asina la llamada "rabasera".
Historia