Fuentes Claras ye un conceyu y población d'España, perteneciente a la Contorna del Jiloca, al noroeste de la provincia de Teruel, comunidá autónoma d'Aragón, a 65 km de Teruel. Tien un área de 36,64 km² con una población de 673 habitantes (INE 2008) y una densidá de 18,37 hab/km². El códigu postal ye 44340.
Atopar a 65 km de Teruel, a 7 de Calamocha y a unos 120 km de Zaragoza, tien parada d'autobús, y estación de tren.
Historia De los restos más antiguos que tenemos nel actual términu municipal de Fuentes Claras, destaca'l xacimientu arqueolóxicu de La Llomba. Asitiáu xunto a la llende municipal con El Poyo del Cid, fundar col abandonu del xacimientu de San Esteban nel Poyu del Cid. En superficie nun se caltienen estructures, anque los restos aprucíos fueron cuantiosos. Destaca un sillar esculpíu con una cabeza de toru (Muséu de Teruel) y una tésera d'hospitalidá con forma de delfín, apaecía supuestamente nel términu municipal.
La primera referencia sobre Fuentes Clares pertenez a un documentu del Monesteriu de Casbas en 1209.
La creación del nucleu de Fuentes Claras enmarcar nel procesu de reconquista, na meyora de les tropes cristianes escontra'l sur. Pero los reis d'Aragón non yá tuvieron qu'enfrentase a los musulmanes, sinón que la guerra con Castiella tuvo presente mientres la edá Media. D'esta forma, Xaime II ordena la construcción de la Ciudadela de Fuentes Claras nel añu 1337. La zona del Jiloca na que s'atopa Fuentes Claras foi atacada mientres la guerra llamada de “los dos Pedros” ente 1356 y 1369. Nel añu 1361 Pedru IV mandó realizar obres na ciudadela p'aguantar l'ataque castellanu.
Dende 1414 perteneció a la Comunidá d'aldegues de Daroca, na sesma de Ríu de Jiloca. La so hestoria va tar amestada dende entós a la Comunidá. Dellos conceyos de les actuales provincies de Teruel y Zaragoza dependieron de la villa de Daroca dende 1120, pero en 1248 el rei Xaime I, creó la Comunidá d'aldegues de Daroca, escluyéndose ésta de la comunidá. Les aldegues pasaben a ser alministraes de forma autónoma por elles mesmes, anque judicialmente dependieren de Daroca. Pa entamase establecióse una nueva organización, les sesmas, que yeren una entidá alministrativa entemedia ente la comunidá y l'aldega.
Alministrativamente, Fuentes Claras perteneció, de forma socesiva, a la sobrecullida de Daroca (1488-1495), a la sienda de Daroca (1646) y al correximientu de Daroca (1711-1833). Constitúyese como Conceyu en 1834 y forma parte del partíu xudicial de Calamocha.
Apocayá Fuentes Claras adquirió escudu y bandera.
L'escudu
Cuadrilongo con base circular. En campu de gules (colloráu), con una fonte d'oru (2 caños d'azur sobre ondes d'azur y plata) cargada d'una olma, de sinople (verde), colos raigaños d'azur, cargada, de la mesma, nel tueru, de la cifra 1663 , d'oru, y brochante una cinta cola Señal Real d'Aragón, cargada cola lleenda Fontes Clarae, de sable (negru). Al timbre, Corona Real Abierta.
La bandera
Nun pañu que les sos proporciones son d'un llargor equivalente a trés medios d'anchor; l'espaciu distribuyir en trés faxes: La primera colorada, y la tercera mariella, d'igual anchor (8/36 caúna); la segunda o entemedia, de color azul (d'anchu 20/36), na cual asítiense les sos armes principales: Una fonte d'oru (2 caños d'azur sobre ondes d'azur y plata) asitiada nel centru de la bandera (inscrita nun rectángulu de 16/36 d'altu por 14/54 d'anchu), cargada d'una olma, de sinople, colos raigaños d'azur, cargada de la mesma, nel tueru, de la cifra 1663 , d'oru, y brochante una cinta cola Señal Real d'Aragón, na que se reflexa la lleenda Font ye Clarae, de sable. Dau en Zaragoza, a trés de payares de mil novecientos noventa y tres .
Mediu natural Asítiase sobre una terraza cuaternaria, xunto al llechu fluvial del ríu Jiloca, de sedimentos travertínicos, ye dicir acumuladures de carbonatu cálcicu precipitaes químicamente alredor de restos vexetales. Escontra los márxenes del ríu, les acumuladures cuaternaries d'abanicos aluviales y glacis formen superficies planes de gran estensión, percorríes por pequeñes ramblas, de les cualos la más importante ye la de Cañamaría, na vera occidental del ríu. Reparar un fuerte tresformamientu del paisaxe, que provocó l'apaición d'un pacional degradáu con dominiu del lastón, xunto al qu'esisten grandes estensiones de cultivos. Destaca nes cercaníes, al este del pueblu, el picu de Valdellosa, con 1.227 m d'altitú y nel que s'alluguen carbes de porte arbustivo con presencia d'encines y caxigales. Fuentes Claras atopar nel valle o depresión del Jiloca, los sos paisaxes son de zones cultivaes, bien llanes ente los qu'atopamos zones de regadío y de secanu.
La presencia del ríu Jiloca y les sos amplies zones de cultivu fai que seya una importante zona d'alimentu de la grúa común. La cercanía a la llaguna de Gallocanta, dexa qu'estes aves mover en gran númberu a les distintes zones del cultivu de la zona del Jiloca.
miniaturadeimagen|center|Una preciosa Sabina milenaria atopar ente los árboles más singulares de Fuentes Claras
Patrimoniu hidrolóxicu Güeyos de Fuentes Claras
miniaturadeimagen|center|Los güeyos de Fuentes Claras-El Poyo del Cid miniaturadeimagen|Una de les balses de Fuentes Claras
Dientro del patrimoniu natural de Fuentes Claras, son destacables los güeyos”.
Son surgencias naturales similares a les d'otros conceyos del valle del Jiloca. Al ser una zona tan llana, aprucen na parte más baxa manantiales, llamaos güeyos na zona pola so forma circular o ovalada. Son cinco mases d'agua de pequeña estensión y tán coneutaos ente sigo por acequias qu'aprovechen la so agua pa regar. La masa d'agua mayor ocupa unos 1.000 metros cuadraos. Nel conceyu denominar Les Balses”.
La fondura máxima ta ente 3 y 4 metros y la mínima ye d'unos 35 cm.
Los materiales caliares del suelu son d'una gran permeabilidá, dexando que l'agua se infiltre hasta l'acuíferu alimentando al ríu Jiloca.
Ye una zona magnífica pa columbrar de bilanu real, garces, ánades reales. Tamién son numberosos los cámbaros. miniaturadeimagen|left|Otra balsa de Fuentes Claras. miniaturadeimagen|center|Más balses.
El paisaxe de los güeyos ye bien vistosu en cualquier dómina del añu. El ciclu vital tantu de los cultivos como de la vexetación natural, dexa una variación na tonalidá cromática. Verdes, ocres, mariellos, etc. van dir camudando a lo llargo del añu.
miniaturadeimagen|center| Balsa na entrada del pueblu
Dientro de la popular arquiteutura venceyada a los usos de l'agua vamos destacar les pesqueres, la fonte, el llavaderu del Chopu, el llavaderu del manantial “El Cubu” y el vieyu molín fariñeru. Mención estreme merecen les Suertes.
miniaturadeimagen|El Manantial del Cubu
miniaturadeimagen|Llavaderu del chopu
El topónimu que denomina a la llocalidá ye d'orixe romanu. Posiblemente, pola mor del gran númberu de clares fontes y manantiales que surden nel términu, y que sirven de refuerzu al caudal del ríu Jiloca, regando una amplia y fértil vega.
El pueblu ye percorríu por dellos: el Pequeñu, el Molinar y el Llavador, toos ellos con un curtiu trayeutu que bazcuya alredor de los dos quilómetros. El ríu Jiloca ye denomináu como'l de la madre. El Molinar ye una esviación del Jiloca que, partiendo del términu de Caminreal, riega l'amplia partida que lleva'l so nome y suministraba la fuercia del molín fariñeru. El ríu Pequeñu tien el so orixe na fonte de les Hondoneras, confluyendo col del Llavador a unos 300 metros de la so desaguada nel ríu Madre.
miniaturadeimagen|center|Rio llavador
center|thumb|Rio Pequeñu
El Llavador naz na fonte del Cubu, xunto a un bien cuidáu llavaderu públicu del que toma'l nome, pa travesar darréu'l barriu de San Ramón, y recoyer nel so camín el desaguadoriu de numberoses "pesqueres" caseres. Sobre esti últimu ríu hai tamién otru llavaderu municipal.
miniaturadeimagen|center|Llavaderu del cubu
Otros caños, menores en dimensión que l'anterior pero de gran importancia, son los representaos nos seis raigaños de la olma que figura nel escudu y bandera: los Cuadrones, Ampón, Esteban, fonte del pueblu (la Fonte), del Cubu y fonte de la Virxe de los Navarros. Esisten otres fontes de les que tamién anotamos los sos nomes, como'l cañu Esquita, Hondoneras, Cantalobos ... o la del Escorial, d'agua caliente y salada de la cual dizse que tien propiedaes curatibles.
thumb|Manantial de los cuadrones
Una de los intereses de los manantiales de Fuentes Claras ye la esistencia, en dos de los sos barrios (San Ramón y les Fontes), de les popularmente llamaes "pesqueres". Son pequeñes fontes que nacen debaxo de les viviendes y que s'enríen escontra les acequias próximes o con direición al río Llavador.
miniaturadeimagen|center|Típica pesquera de Fuentes Claras.
Clima A les traces, les variables climátiques de la Contorna del Jiloca definen un clima de tipu mediterraneu continentalizado frescu y daqué secu. Dexa cultivar, ensin necesidá de riegos artificiales, ceberes de granu d'iviernu, vide y plantes resistentes como l'azafrán. Nos güertos y campos con mayor grau de mugor son posibles les lleguminoses, les hortolices, los bulbos, ciertos cultivos industriales como'l cáñamu y el llinu, y dellos árboles frutales (anque pa estos postreros hai que tener en cuenta'l riesgu de que se produza dalguna xelada en primavera y arruine el floriamientu d'estos y torgue la recoyida posterior de los frutos, lo qu'asocede con cierta frecuencia).
El 17 d'avientu de 1963 rexistráronse -30ºC nel Observatoriu del VOR asitiáu na llocalidá de Fuentes Claras, datu que supunxo'l rexistru récor oficial de fríu en zones habitaes d'España.
Asociaciones y Servicios Fuentes Claras cuenta con piscina municipal, frontón, parque infantil, pista de fútbol sala y un pabellón multiusos nel que se realicen tantu actividaes deportives como festives. Dispón de centru d'educación infantil y primaria, lo mesmo que de consultoriu médicu.
miniaturadeimagen|center|Plaza de la concordia. Al pie de instalaciones deportives
Asociaciones relixoses:
Cofradería del Sangre de Cristu Atopamos
tamién delles comunidaes de regantes, sociedaes, cooperatives y grupos sindicales rellacionaos col trabayu agrícola y ganaderu.
Cámara Agraria Local
Asociaciones Culturales y deportives: Asociación Cultural Alborada Asociación Ames de Casa Virxe de los Navarros Club de Xubilaos San Marcos Club deportivu Kuadrones
Intereses La interesada hestoria de Fontes de Clares, una pequeña llocalidá de Teruel, na que tolos habitantes tienen siquier una bicicleta cola que van al trabayu o a cualesquier parte.
Pa dir a la compra, al colexu o al güertu utilicen esti mediu de tresporte. Inclusive se llegaron a matricular. Nun ye d'estrañar que la llamen el “Amsterdam aragonés”. Una alternativa ecolóxica y qu'ayuda a les families a aforrar en tiempu de crisis.
Demografía Evolución demográfica !1991! 1996 2001 2004 2007 2008 742 689 625 571 605 673
Patrimoniu Arquiteutónicu La Ciudadela
Queden restos de l'antigua fortaleza mandada construyir por Xaime II en 1337. Ta asitiada en llanu, calteniéndose un muriu de 30 metros de llargor y 4 d'altor. Ta realizada en sillares y presenta una llixera turria na base. Tres la guerra de los dos Pedros, quedó bien destruyida. Forma parte na actualidá de la Ilesia, que se construyó más tarde. La torre de la fortaleza convertir nel campanariu, cegándose les saeteras y esaniciando les almenes, pa cubrir con un chapitel. Ta construyida en mampostería con refuerzu de sillares nes esquines.
Ilesia parroquial de San Pedro