Sotresgudo ye una llocalidá y un conceyuCódigu INE 373 de la provincia de Burgos, Castiella la Vieya, na comunidá autónoma de Castiella y Llión (España), contorna d'Odra-Pisuerga, partíu xudicial de Burgos. La llocalidá de Sotresgudo ye cabecera del conceyu del so nome.
Datos xenerales Tien un área de 172,19 km², con una población de 512 habitantes (INE 2013) y una densidá de 2,97 hab/km².
El cascu urbanu de la llocalidá de Sotresgudo atopar a 874 m d'altitú. L'altitú media del términu municipal asítiase alredor de los 950 m, bazcuyando ente los 1 350 m del puntu más altu en Peña Amaya y los 853 m del cascu urbanu de Guadilla de Villamar.
En 2013 el conceyu cuntaba con 512 habitantes, correspondiendo 106 a la capital y 115 a Guadilla, la llocalidá más poblada del conceyu.
Pol so territoriu pasen les carreteres autonómiques BU-610 (Sasamón - Alar del Rey) y BU-627 (Villadiego - provincia de Palencia cerca de Herrera de Pisuerga). Poles distintes llocalidaes del conceyu pasen diverses carreteres locales que les comuniquen coles carreteres anteriores o colos pueblos de la so redolada.
El so términu atiesta pel oeste cola provincia de Palencia.
El tipu constructivu utiliza materiales propios de cada zona. Predomina la piedra o'l treme de piedra y madera nos pueblos más al norte del conceyu, y l'adobe o'l treme de madera y adobe nos pueblos del sur.
División alministrativa El conceyu atópase estremáu en nueve entidaes llocales menores:
Amaya Barrio de San Felices Cañizar de Amaya Cuevas de Amaya Guadilla de Villamar
Quintanilla de Riofresno Rebolledillo de la Orden Salazar de Amaya Sotovellanos
Nel conceyu tán incluyíos dos nucleos de población que nun constitúin entidaes llocales menores:
Peones de Amaya
Puentes de Amaya, despobláu en 1973.
Formación del conceyu Por decretu númberu 1580/1973, de 22 de xunu (Boletín Oficial del Estáu de 16 de xunu d'esi añu), apruébase la fusión de los conceyos de Sotresgudo, Amaya, Cueves d'Amaya, Salazar d'Amaya, Sotovellanos y Barriu de San Felices y la constitución de les entidaes llocales menores d'Amaya, Sotovellanos, Salazar d'Amaya y Cueves d'Amaya.Decreto 1580/1973, de 22 de xunu, pol que s'aprueba la fusión de los conceyos de Sotresgudo, Amaya, Cueves d'Amaya, Salazar d'Amaya, Sotovellanos y Barriu de San Felices, de la provincia de Burgos, y la constitución de les entidaes llocales menores d'Amaya, Sotovellanos, Salazar d'Amaya y Cueves d'Amaya.Variaciones de los conceyos d'España dende 1842. Primer edición: ochobre 2008. Pgs 56 y 60. Ministeriu d'Alministraciones Públiques. Secretaría Xeneral Téunica. NIPO: 326-08-017-8 Esta fusión implica tamién les incorporaciones al conceyu de Sotresgudo de: Pontes d'Amaya, que'l so conceyu sumió según el censu de 1857, incorporándose entós al conceyu de Salazar d'Amaya, Rebolledillo de la Orde, que'l so conceyu sumió según el censu de 1857, incorporándose entós al conceyu de Cueves d'Amaya, Quintanilla de Ríu Fresnu, qu'incorporó al so conceyu a Barriu de San Felices en 1857, camudando nel mesmu actu'l nome del conceyu de Quintanilla de Riofresno pol de Barriu de San Felices y Peones d'Amaya, que formaba parte del conceyu d'Amaya.
Por real decretu 824/1979, de 8 de xunu, apruébase la incorporación voluntaria del conceyu de Guadilla de Villamar al de Sotresgudo y la constitución de Guadilla n'entidá llocal menor.Real Decretu 1824/1979, de 8 de xunu, pol que s'aprueba la incorporación voluntaria del Conceyu de Guadilla de Villamar al de Sotresgudo (Burgos) constituyéndose'l primeru n'Entidá Local Menor.
Demografía Evolución demográfica del conceyu1981 1991 1996 2001 2004 2013 928 833 800 683 645 512
Xeomorfoloxía y litoloxía Sotresgudo alcontrar nel sector septentrional de la unidá morfoestructural de la Depresión del Duero, unidá natural homoxénea del Campu y unidá ambiental del Campu de Villadiego, atestando cola llende meridional de la unidá morfoestructural de la Cuesta de la Paramera. La Campu fórmenlo una serie de relieves alomados, con superficies planes y nidies pendientes. Les elevaciones formar pola actividá d'una complexa rede fluvial sobre los materiales terciarios que componen la xeoloxía de la zona, constituyíos, sobremanera, por magres coloraos y cantares cuarcíticos, con afloramientos puntuales de caliar. Estratigráficamente los materiales identificaos nel conceyu de Sotresgudo van dende'l Triásicu Cimeru al Miocenu, dataos ente 200 y 13 millones d'años.Pardo et al. 1988Memoria informativa pa la so incorporación a les normes urbanístiques municipales de Sotresgudo (Burgos). Xineru de 2012. GAMA Grupo d'Alternatives Medioambientales y Territoriales, S.L. Diputación de Burgos. Conceyu de Sotresgudo.
Hidroloxía El términu ta travesáu pel ríu Fresnu y pol so tributariu'l ríu Riomance que naz xunto a Peña Amaya. El ríu Fresnu ye afluente del ríu Pisuerga pela esquierda, nel que desagua al altor de Rezmondo. El so caudal mediu ye escasu (0,35 m³/s na so desaguada). El so réxime ye de calter pluvial, con mayor caudal ente avientu y mayu, y fuerte estiaje pel branu. En Sotresgudo, el ríu Fresnu recibe pela derecha los regueros de Carrepeones, de los Tovares, de Hornillos, de Mojalbín, de Humayor y del Hoyo, y pela esquierda'l ríu Riomance y los regueros de la Hortolana, del Val, de Calzada y de la Fuelga, ente otros cursos menores.
Relieve El conceyu forma parte del cantu sur y sector menos eleváu de la Cordal Cantábricu, dientro del conxuntu de Las Loras. Nel so terciu septentrional ta constituyíu por materiales caliares mesozoicos plegaos fosilizaos. Na so metá meridional ta constituyíu polos depósitos detríticos terciarios de la cuenca sedimentaria. El conceyu ta apoderáu poles loras d'Albacastro, Cueves d'Amaya, Peña Amaya y Villela. De norte a sur allíniense la llinia de Loras, la combe esterna del Cordal y, sobre los dos tercios meridionales del conceyu, los campos de Villadiego yá na cuenca sedimentaria.
Clima El clima del conceyu de Sotresgudo puede calificase como mediterraneu fríu. Carauterízase pola irregularidá del réxime térmico y pluviométrico, según por un periodu secu pel branu. Se singulariza pola so elevada altitú, siempres percima de los 850 m, y pol aislamientu de les influencies oceániques por cuenta de la presencia al norte del cordal Cantábricu y de los sos estribaciones. La disposición ablayada del Campu respeuto de Las Loras condiciona la orientación y velocidá de los vientos y la frecuencia de les borrines. La duración del periodu ivernizu ye ampliu (de payares a abril), con temperatures medies que nun superen los 10ºC. Nel trimestre central de la estación iverniza les temperatures medies nun suelen algamar siquier los 3 °C, asitiándose la media de les mínimes diaries per debaxo de 0 °C. El réxime de temperatures carauterizar por una fuerte oscilación térmica tanto diaria como añal, con iviernos llargos y fríos y unos branos curtios y relativamente pocu calorosos, siendo la primavera y la seronda curtiu y poco definíos. Les nevaes son intermitentes, con una frecuencia media de 10 díes al añu.
La precipitación media añal ente 1960 y 1990 foi de 533 mm.Axencia Estatal de Meteoroloxía
Les temperatures máximes absolutes son del orde de 35 °C por cuenta de momentos de penetración d'aire procedente d'El Sáḥara, que causa un calor agobiante.
Espacios naturales Nel conceyu de Sotresgudo nun hai nengún espaciu de la Rede d'Espacios Naturales de Castiella y Llión, nin nenguna zona natural d'interés especial catalogada, como montes d'utilidá pública o zones húmedes. Casi un terciu de la superficie del términu ta incluyida nel Llugar d'Importancia Comuñal (LIC) nᵘYE4120093 y na Zona d'Especial Proteición pa les Aves (ZEPA) “Humada-Peña Amaya”, nᵘYE0000192.
Bona parte del conceyu de Sotresgudo ta ocupáu por hábitats naturales d'interés comuñal. Ente ellos, identificáronse unu de calter prioritariu: “Zones subestépicas de gramínees y añales del Thero Brachypodietea” (hábitat 6220Manual d'interpretación de los hábitas de la Unión Europea. Rede Natura 2000. Julio de 2007. pg 70 (n'inglés)). Les presentes Normes Urbanístiques Municipales establecen qu'esti hábitat prioritariu afecta a aproximadamente 168 hectárees, na so mayor parte nel esterior de los sitios de la Rede Natura 2000 designaos nel términu, pola so amplia distribución y calter común nos campos agrícoles meridionales.
Nel conceyu de Sotresgudo alcuéntrense distintos montes tapizando les turries y culminaciones de les loras. Nengún ta incluyíu nel Catálogu de Montes d'Utilidá Pública.
Al respeutive de la vexetación, el conceyu de Sotresgudo atópase enclaváu na rexón Mediterránea, presentando la siguiente carauterización bioxeográfica: Rexón Mediterránea ::Subrexón Mediterránea occidental Superprovincia Mediterraneu-Iberolevantina Provincia Castellanu-Maestrazgo-Manchega :::::Sector Castellanu-Duriense La vexetación actual inclúi encinares, melojares, tomillares-pradería, otres carbes sustitutives del quejigar (Erica vagans y Genista occidentalis), vexetación casmofítica, praderíes higrófilas, sebes espinoses, ruderales y arvenses, vexetación de ribera, vexetación de güelga y pinares.
miniatura|230px|Arquiteutura tradicional na llocalidá de Sotresgudo.
Elementos culturales municipales Despobláu de Peña Amaya Bien d'Interés Cultural declaráu, na categoría de Zona Arqueolóxica. Diez escudo heráldicos de piedra N'Amaya, Cueves d'Amaya, Peones d'Amaya, Quintanilla de Riofresno, Rebolledillo de la Orde y Salazar d'Amaya. Cruz de piedra N'Amaya. Xacimientos arqueolóxicos Inventariáronse trenta y seis yacimientos arqueolóxicos de Neolíticu, Calcolítico, Edá del Bronce, Edá del Fierro, prerromanos, romanos, Edá Media y dómines moderna y contemporánea. Víes pecuaries Hai clasificada una vía pecuaria conocida como Colada de Cañizar a Sandoval, con un llargor de 2 830 m, un anchor llegal de 8 m y una superficie aproximada de 2,3 ha. Bodegues escavaes na tierra En Sotresgudo, Quintanilla de Ríu Fresnu, Guadilla de Villamar, Barriu de San Felices y Cañizar d'Amaya.
Al respeutive de l'arquiteutura relixosa caltiénense muertes de la dómina medieval y anterior, pero la mayoría de los sos templos se rehicieron nos ss. XVI y XVII, n'estilos tardogótico y renacentista. Caltienen dellos elementos de les sos primitives ilesies romániques o del primer góticu. En dellos casos realizáronse agregos (sobre toos n'atrios, sacristíes y pórticos) nel s. XVIII, d'estilu barrocu. Caltiénense delles piles bautismales romániques. Hai retablos renacentistes y barrocos.
Toponimia El nome actual derivaría de Sotu de Sisebuto.Arqueoloxía y paisaxe nel noroeste de Burgos: la transición de la Segunda Edá del Fierro a dómina romana al traviés del rexistru material. Jesús García Sánchez. Capítulu 11. Tesis doctoral Universidá de Cantabria. 2012
Una teoría facer derivar de Subter Scutum por "sol escudu" o proteición (entiéndese, acepción 8 d'escudu.) de la Peña d'Amaya (hai que tener en considerancia qu'hai dos sierres cantábriques col nome de Sierra del Escudu).Sotu Sesgudo. Julio Alonso Asenjo. Portal de Sandoval de la Reina.
Otra opción ye la que lo fadría derivar de Sotu de Sescuto, nome medieval reconocíu en documentos del Monesteriu de Sahagún.,Medieval Spanish Names from the Monastery of Sahagún. que sería d'orixe célticu o xermánicu. y evolucionaría a Sotu Sesgudo.
Ta documentada la evolución del nome: Sotu-Sgudo o Sot-Sgudo (1334-1369) y Sotrasgudo (1751).Estudio sobre Sotresgudo. Javier Ortega González. Mayu de 2012.
Panorámiques de la llocalidá
Historia de la llocalidá
Prehistoria