Monleón ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. Intégrase dientro de la comarca de Guijuelo, la subcomarca d'Entresierras (Alto Alagón) y la microcomarca de Les Bardes.
El so términu municipal ta formáu por un namái nucleu de población, ocupa una superficie total de 19,10 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu , cuenta con una población de habitantes.
Tien un castiellu del sieglu XV, según un cuidáu cascu urbanu medieval.
Etimoloxía
Apaez recoyíu primero como Montleon,Mínguez, José María (Coord.) (1997). Historia de Salamanca. II Edá Media. Salamanca: Centru d'Estudios Salamanquinos. Páx. 238 de lo que puede deducise que'l so nome significaría "monte de Llión", rellacionándose como un monte perteneciente al Reinu de Llión, como asocedería tamién nel casu de la llocalidá güei estremeña de Salvaleón.
Allugamientu
Monleón atopar nel sureste de la provincia de Salamanca, a 58 km de la capital provincial. El nucleu urbanu topar a 878 msnm na confluencia del ríu Alagón (tributariu del ríu Tajo), del so afluente'l Riofrío y del Regueru Carniceru.
Noroeste: Llinares de Riofrío Norte: Endrinal Nordeste: Endrinal Oeste: Llinares de Riofrío 75px Este: Endrinal Suroeste: El Tornadizo Sur: El Tornadizo Sureste: Endrinal
Clima
Demografía
Historia
Monleón ye unu de los pueblos más antiguos y de mayor resonancia histórica de Salamanca. thumb|Vista aéra de Monleón. thumb|El ríu Alagón al so pasu pola paraxa monleonense de Santa Ana.
La primer mención a Monleón podría deducise del llugar Leocaput, mentáu sobre la batalla de Alhandega, que tuvo llugar de siguío de la famosa batalla de Simancas, en que foi vencíu l'exércitu de Abderramán III, teniendo llugar la de Alhandega na so retirada con un posterior alcuentru coles fuercies del rei Ramiro II de Llión el 21 d'agostu de 939, quedando los cordobeses totalmente esvalixaos.
Definitivamente tuvo de ser conquistada Monleón poles huestes d'Alfonsu VI de Llión, antes del 1077, pos nesi añu esti monarca ganaba la fortaleza de Coria.
Anque la llarga tregua de cincuenta años afitada na paz de Valladolid ente los reinos de Llión y de Castiella, dexaba al lleonés ameyorar la desfavorable situación que'l tratáu de Tordehumos en 1194 asitiára-y frente a Castiella, el programa reconquistador del monarca lleonés obligába-y con cierta baramentu a dexar bien guarníes les cuenques altes del Tormes y del Alagón, pos en 1227 non yá quedaba repobláu Salvaleón sinón que Alfonsu IX de Llión conquistara la Plaza de Cáceres. Monleón por esti tiempu formaba parte d'una serie de nueves fortaleces fronterices xunto con Carpio, Salvatierra de Tormes, Monreal, Miranda del Castañar, Granadilla, Galisteo y Salvaleón.
En 1199 Monleón foi nomada villa pol rei de Llión Alfonsu IX, que la convirtió en cabeza d'un conceyu propiu del que pasaron a depender delles de les llocalidaes más cercanes.Mínguez, José María (Coord.) (1997). Historia de Salamanca. II Edá Media. Salamanca: Centru d'Estudios Salamanquinos. Páx. 243 Este mesmu monarca ordenó la elevación a vicaría d'esta llocalidá no eclesiástico a principios del sieglu XIII.Mínguez, José María (Coord.) (1997). Historia de Salamanca. II Edá Media. Salamanca: Centru d'Estudios Salamanquinos. Páx. 227
Nun documentu de 1330 puede vese cómo los homes bonos del castiellu de Monleón quexábense amargamente ante Alfonsu XI porque la conducta del conceyu rector de la tierra nun ye conforme a los principios ampliu y atopadizu de la carta o fueru de repoblación a ellos dada, convirtiéndose según la declaración d'estes xentes en papel moyáu. Alfonsu XI sale al paecer como amigable componedor pero en defensa de los pobladores, pa contener coles mesmes la querella que pretendía imponer ante la so autoridá. A los abusos cometíos polos representantes salmantinos en Monleón vamos añader la del rexidor Rodrigo Maldonado, que según Villar y Macías foi designáu pa l'alcaldía pol Conceyu de Salamanca. Esti caballeru (según Hernando del Pulgar) tenía tiránicamente el Castiellu, llabrando nél moneda ensin autorización real, cometiendo otros delitos y crímenes como dueñu de tola tierra, que tenía primida con robos y abusos de poder. El rei Fernando'l Católicu, acompañáu de caballeros armaos, mover dende Medina del Campo hasta Salamanca, pa faer presu al entós alcalde de Monleón, Rodrigo Maldonado. Una vegada fechu prisioneru, llevar hasta les puertes del castiellu por que-y fixera'l so entrega. Nun foi fácil convencer a los sos moradores yá que opunxeron una fuerte resistencia, especialmente la muyer de Maldonado que s'atopaba al mandu. Finalmente, y viendo que'l Rei taba decidíu a executar al alcalde, decidieron rindise y apurrir la fortaleza, siéndo-yos perdonada a toos la vida y dexaos en llibertá.
En 1248 Monleón perdió por orde de Fernandu III el Santu la condición de conceyu, integrándolo nel de Salamanca. Cola creación de les actuales provincies en 1833, Monleón quedó integráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa.
Cultura thumb|Puerta del Sol, parte del conxuntu fortificáu alzáu en Monleón polos reis de Llión Fiestes
Monleón celebra les sos fiestes principales nos meses de febreru, el día 3, San Blas, y l'últimu fin de selmana d'agostu, n'honor de Santa Isabel. Santa Sabela de Portugal ye'l día 4 de xunetu; por motivu de la recoyida, treslladar a los primeros díes del mes de setiembre, los díes 4 y 5; según foise despoblando el pueblu esos díes yá nun quedaba naide, sobre manera xente nuevo, polo que'l Conceyu alcordó camudala al últimu fin de selmana d'agostu, vienres, sábadu y domingu; esi domingu apurre'l Premiu de Novela Curtia Manuel Díaz Luis como colofón de les fiestes.
El 3 de febreru (San Blas), bendícense les Gargantiyes na Misa que se celebra nel so honor, darréu la Procesión col Santu.
Otra de les festividaes que se celebren en Monleón ye'l 23 d'abril, San Jorge; esti día xubir col Santu hasta les eres del pueblu y bendícense los campos, actu bien emotivu yá que ye tradicional y d'enforma enraigono.
Romance de "Los mozos de Monleón"
De la tradición popular española, la tradición oral y en concretu'l romanceru ye una fonte de riqueza perenal. Los vieyos romances fronterizos, los romances históricos dieron pasu al romanceru nuevu, esi romanceru nel que se recueye la vida cotidiana de les xentes y de los pueblos. Ende tenemos d'enmarcar el Romance de los Mozos de Monleón”, romance ontológicamente salmantino onde los haya, anque non yá nesta provincia tien el so espardimientu, sinón en tou la cortil hispana.
En 1907 el profesor Dámaso Ledesma publica, al traviés de la Diputación de Salamanca, el Cancioneru Salmantino, onde se recueye, per primer vegada publicáu, esti romance. Nél entiéstase la vida cotidiana: les querencies, los amores, les mentalidaes, la indumentaria, el trabayu, la fiesta, el ritu. Esto ye, tolos valores qu'identifiquen a un coleutivu como ye'l mundu rural. El Romance de los Mozos de Monleón” interesó a home de talla como foi Federico García Lorca. Él fai una recreación pa cantar y pianu llegándose a grabar en discu n'Estaos Xuníos cola voz de La Argentinita y tocando al pianu'l mesmu Federico García Lorca. L'interés qu'espertó nesti gran poeta granadín foi la so calidá d'espresión, el dramatismu, la esencia hispana que se contenía nestos versos al traviés d'una maldición y el desenvolvimientu d'una vivencia duro y difícil d'un pueblu castellanu, d'un pueblu de les tierres charres. Ésti ye'l conteníu del Romance de los Mozos de Monleón” que dexó faer una recreación dramática y una puesta n'escena ensin desvirtuar el conteníu tradicional, potenciando, xustamente, la so calidá d'espresión, tola so dramaturxa. Poro, un nuevu apueste pola versatilidá de la tradición. Esto foi posible al traviés d'un romance, como dicíamos enantes, ontológicamente salmantino, “Los Mozos de Monleón”.
Ver tamién Provincia de Salamanca Comarca de Guijuelo Entresierras
Referencies
Enllaces esternos
Índiz de conceyos de la Diputación de Salamanca
Categoría:Conceyos de Salamanca Categoría:Llocalidaes de la provincia de Salamanca Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial