El lek (plural lekë) ye la moneda d'Albania. Estremar en 100 qindarkë (singular qindarka). El códigu ISO 4217 pa esta unidá monetaria ye ALL y la so abreviatura L.
Nome El nome de la moneda deriva de la abreviación popular n'albanés d'Alexandru Magnu (Leka i Madh). El lek foi introducíu mientres el reináu d'Ahmet Zogu y ye emitíu pol Bancu d'Albania (Banka y Shqipërisë). El nome qindarka provién del albanés qind, que significa cien. Qindarka tien, poro, el mesmu significáu que céntimu, centavu, centime, centésimu, etc.
Historia Hasta 1912, Albania usó la llira turca, yá que formaba parte del Imperiu otomanu. Tres la independencia, nun s'introdució una nueva moneda hasta 1926, por cuenta de un periodu de caos políticu. Mientres esti periodu, circularon delles monedes estranxeressobremanera les de la Unión Monetaria Llatina. Tamién foi emitíu daqué de papel moneda mientres esti ralu, para Berat, Gjirokastër, Korçë, Shkodër y Vlorë. Les denominaciones utilizaes fueron el pa y el grosh (divisiones de la llira turca), llires italianes, franga argjent (“francos de plata”), francos, qint, qindtar, skender...
Primer lek El lek foi introducíu en 1926. De primeres hubo cuatro denominaciones en circulación. El lek valía 100 qindar leku ente que el frang ar (tamién frank ar) valía 100 kindar ar o 5 lekë. El lek yera equivalente a la llira italiana.
Mientres la ocupación italiana d'Albania en 1938, el lek amenorgó'l so valor a 0,8 llires italianes. Les monedes emitíes llevaben denominaciones solamente en lek mientres la ocupación. Tres la Segunda Guerra Mundial, namái fueron emitíos el lek y el qindarka (equivalente al qindar leku). Ente 1946 y 1948, el lek foi afitáu a tasa 1:1 col dinar yugoslavu. De siguío, afitar a 12,5 lekë = 1 rublu soviéticu.
Segundu lek
De resultes de la revaluación del rublu soviéticu en 1961, el lek foi tamién revaluado en 1965, a la tasa de 10 vieyos lekë = 1 nuevu lek, pa restablecer la tasa de cambéu de 12,5 lekë = 1 rublu. Esti lek siguió en circulación hasta los nuesos díes, magar sufrió una considerable inflación tres el fin del réxime comunista.
Lek valutë En 1992 foi introducíu un nuevu lek, denomináu lek valutë, equivalente a 50 lekë. Fueron emitíes dos denominaciones de billetes, 10 y 50 lekë valutë (el billete de 1 lek valutë foi impresu pero non emitíu). Sicasí, el lek valutë nun reemplazó al lek y nun se fixeron más emisiones nesa moneda.
+ Denominación Color predominanteImaxe del anverso Imaxe del aviesu 1 Lek valutëalign="left" |129px129px 10 Lekë valutëalign="left" |129px129px 50 Lekë valute Gris129px129px
Monedes Primer lek
En 1926 fueron introducíes les monedes de bronce de 5 y 10 qindar leku, xunto coles de ¼, ½ y 1 lek de níquel y les de 1, 2 y 5 franga ar de plata. En 1935, fueron emitíes les monedes de 1 y 2 qindar de bronce, iguales en valor a les de 5 y 10 qindar leku.
+ Denominación Metal Anverso AviesuImaxe 5 Qindar Leku Cu+Zn LleónSHQIPNIañu d'acuñamientu 5 QINDAR LEKUCaña de carbayu 120px 10 Qindar Leku Cu+Zn ÁguilaSHQIPNIañu d'acuñamientu 10 QINDAR LEKUCañes de lloréu 120px 1 Qindar Ar Cu+Zn Escudu d'armesSHQIPNIañu d'acuñamientu 1 QINDAR·ARCaña de carbayu 120px 2 Qindar Ar Cu+Zn Escudu d'armesSHQIPNIañu d'acuñamientu 2 QINDAR·ARCaña de lloréu 120px ¼ Leku Cu+Ni LleónSHQIPNIañu d'acuñamientu ¼ LEKUCaña de carbayu 120px ½ Lek Cu+Ni Escudu d'armesSHQIPNIañu d'acuñamientu ½ LEKHércules lluchandocon un lleón 120px 1 Lek Cu+Ni BustuSHQIPNIañu d'acuñamientu 1 LEKCaballeru ilirio 120px
Tres la ocupación italiana, fueron introducíes les de 0,20, 0,50, 1 y 2 lekë d'aceru inoxidable y les de 5 y 10 lekë de plata, xunto coles de 0,05 y 0,10 lekë de bronce-aluminiu en 1940. Estes monedes fueron emitíes hasta 1941.
+ Denominación Metal Anverso AviesuImaxe 0,05 Lekë Cu+Ni+Zn Víctor Manuel IIIVITT·EM·IIIRE Y IMP·MBRET Y PER· LEK 0.05Caña de carbayuSHQIPNI - ALBANIAañu d'acuñamientu 120px 0,10 Lekë Cu+Ni+Zn Víctor Manuel IIIVITT·EM·IIIRE Y IMP·MBRET Y PER· LEK 0.10Caña de lloréuSHQIPNI - ALBANIAañu d'acuñamientu 120px 0,20 Aceru | Víctor Manuel IIIVITT·EM·IIIRE Y IMP·MBRET Y PER· LEK 0.20Escudu d'armesFascesSHQIPNI - ALBANIAañu d'acuñamientu 120px 0,50 Aceru | Víctor Manuel IIIVITT·EM·IIIRE Y IMP·MBRET Y PER· LEK 0.50Escudu d'armesFascesSHQIPNI - ALBANIAañu d'acuñamientu 120px 1 Lek Aceru | Víctor Manuel IIIVITT·EM·IIIRE Y IMP·MBRET Y PER· 1 LEKEscudu d'armesFascesSHQIPNI - ALBANIAañu d'acuñamientu 120px 2 Lekë Aceru | Víctor Manuel IIIVITT·EM·IIIRE Y IMP·MBRET Y PER· 2 LEKEscudu d'armesFascesSHQIPNI - ALBANIAañu d'acuñamientu 120px 5 Lekë Ag Víctor Manuel IIIVITT·EM·IIIRE Y IMP·MBRET Y PER· 5 LEKEscudu d'armesFascesSHQIPNI - ALBANIAañu d'acuñamientu 120px 10 Lekë Ag Víctor Manuel IIIVITT·EM·IIIRE Y IMP·MBRET Y PER· 10 LEKEscudu d'armesFascesSHQIPNI - ALBANIAañu d'acuñamientu 120px
En 1947 foi introducida una nueva serie, que consistía en monedes de ½, 1, 2 y 5 lekë de cinc. Esta serie foi emitida hasta 1957.
+ Denominación Metal Anverso AviesuImaxe ½ Leku Zn Escudu d'armesSHQIPËRIEstrelles ½ LEKUEstrellesañu d'acuñamientu 120px 1 Lek Zn Escudu d'armesSHQIPËRIEstrelles 1 LEKEstrellesañu d'acuñamientu 120px 2 Lekë Zn Escudu d'armesSHQIPËRIEstrelles 2 LEKËEstrellesañu d'acuñamientu 120px 5 Lekë Zn Escudu d'armesSHQIPËRIEstrelles 5 LEKËEstrellesañu d'acuñamientu 120px
Segundu lek En 1965, y dataes en 1964, fueron introducíes les monedes d'aluminiu de 5, 10, 20 y 50 qindarka y 1 lek. Darréu introducióse una nueva serie en 1988 qu'esaniciaba les estrelles de los diseños anteriores y como novedá añadía al conu monetariu una moneda de 2 lekë y otra de 1 lekë acuñada en bronce-aluminiu.
+Series de 1964 Denominación Metal Cantar Diámetru(mm.) Pesu(g) Anverso AviesuImaxe 5 Qindarka Al18,00 0,80 Escudu d'armesEstrellesSHQIPËRIañu d'acuñamientu 5 QINDARKAEspigues de triguEstrelles 120px 10 Qindarka Al20,00 1,10 Escudu d'armesEstrellesSHQIPËRIañu d'acuñamientu 10 QINDARKAEspigues de triguEstrelles 120px 20 Qindarka Al22,00 1,50 Escudu d'armesEstrellesSHQIPËRIañu d'acuñamientu 20 QINDARKAEspigues de triguEstrelles 120px 50 Qindarka Al24,50 1,90 Escudu d'armesEstrellesSHQIPËRIañu d'acuñamientu 50 QINDARKAEspigues de triguEstrelles 120px 1 Lek Al26,50 2,30 Escudu d'armesEstrellesSHQIPËRIañu d'acuñamientu 1 LEKEspigues de triguEstrelles 120px
+Series de 1988 Denominación Metal Cantar Diámetru(mm.) Pesu(g) Anverso AviesuImaxe 5 Qindarka Al18,00 0,80 Escudu d'armesSHQIPERIañu d'acuñamientu 5 QINDARKAEspigues de trigu 120px 10 Qindarka Al20,20 1,10 Escudu d'armesSHQIPERIañu d'acuñamientu 10 QINDARKAEspigues de trigu 120px 20 Qindarka Al22,00 1,50 Escudu d'armesSHQIPERIañu d'acuñamientu 20 QINDARKAEspigues de trigu 120px 50 Qindarka Al24,10 2,00 Escudu d'armesSHQIPERIañu d'acuñamientu 50 QINDARKAEspigues de trigu 120px 1 Lek Al24,20 2,00 Escudu d'armesSHQIPERIañu d'acuñamientu 1 LEKEspigues de trigu 120px 1 Lek Cu+Ni+Zn24,20 5,20 Escudu d'armesREPUBLIKA POPULLORESOCIALISTE Y SHQIPERISEañu d'acuñamientu 1 LEKEspigues de trigu 120px 2 Lekë Cu+Ni26,00 7,70 Escudu d'armesREPUBLIKA POPULLORESOCIALISTE Y SHQIPERISEañu d'acuñamientu 2 LEKEEspigues de trigu 120px
Ente 1995 y 1996 foi introducida una nueva serie pa esaniciar los antiguos escudos d'armes con insgnias comunistes, en denominaciones de 1, 2, 5, 10, 20 y 50 lekë, con una moneda bimetálica de 100 lekë añadida en 2000. Esperábase que para mediaos de 2009 fuera introducida una nueva moneda de 200 lekë que sustituyera al billete de la mesma denominación. Amás, esisten delles denominaciones acuñaes pa conmemorar dalgún motivu concretu.
De siguío detállase una tabla coles carauterístiques de la última serie en circulación. Les imáxenes pueden apreciase na ficha de moneda na encabezadura del artículu.
Denominación Emisión Metal Forma Diámetru(mm.) Pesu(g) Grosez Anverso Aviesu AnielluCentru 1 Lek 1996- Cu+Zn Circular 18,00 3,00PelícanuREPUBLIKA Y SHQIPERISEañu d'acuñamientu 1 LEKCañes de carbayu y adelfas 5 Lekë 1995- Cu+Ni Circular 20,00 3,12Escudu d'armesREPUBLIKA Y SHQIPERISEañu d'acuñamientu 5 LEKECaña d'olivar 10 Lekë 1996- Cu+Ni+Zn Circular 21,25 3,60Castiellu de BeratKALAJA Y BERATITREPUBLIKA Y SHQIPERISEañu d'acuñamientu 10 LEKECañes d'olivar 20 Lekë 1996- Cu+Ni+Zn Circular 22,50 5,00Liburna y delfínA. LIBURNEREPUBLIKA Y SHQIPERISEañu d'acuñamientu 20 LEKECañes de lloréu y carbayu 50 Lekë 1996- Cu+Ni Circular 22,25 5,50Rei Gentio d'IliriaGENTI MERETI ILIEREPUBLIKA Y SHQIPERISEañu d'acuñamientu 50 LEKECañes de carbayu 100 Lekë 2000- Cu+Ni Cu+Ni+Zn Circular 24,75 6,70Reina Teuta de IliriaTEUTA MBRETERESHA ILIREREPUBLICA SHQIPERISEañu d'acuñamientu 100 LEKEAdelfas
Billetes Primer lek En 1926 el Bancu Nacional d'Albania (Banka Kombëtare y Shqipnis) introdució billetes en denominaciones de 1, 5, 20 y 100 franga ari. En 1939 fueron emitíos con denominaciones de 5 y 20 franga. Estos fueron asocedíos en 1944 por otros de 2, 5 y 10 lekë y 100 franga.
En 1945 el Bancu del Pueblu d'Albania (Banka y Shtetit Shqiptar) emitió sobreimpresiones sobre billetes del Bancu Nacional pa 10 lekë, 20 y 100 franga. Tamién fueron emitíos billetes regulares de 1, 5, 20, 100 y 500 franga. En 1947 el lek foi adoptáu como denominación principal, con billetes emitíos de 10, 50, 100, 500 y 1.000 lekë.
+Series de 1947 Denominación Color predominanteImaxe del anverso Imaxe del aviesu 10 Lekëalign="left" |129px129px 50 Lekëalign="left" |129px129px 100 Lekëalign="left" |129px129px 500 Lekë Marrón129px129px 1.000 Lekë Naranxa/Marrón129px129px
+Series de 1949 y 1957 Denominación Color predominanteImaxe del anverso Imaxe del aviesu 10 Lekëalign="left" |129px129px 50 Lekë Azul129px129px 100 Lekëalign="left" |129px129px 500 Lekëalign="left" |129px129px 1.000 Lekëalign="left" |129px129px
Segundu lek En 1965 fueron introducíos, fechaos en 1964, los billetes de 1, 3, 5, 10, 25, 50 y 100 lekë pol Banka y Shtetit Shqiptar. Una segunda serie de billetes foi emitida en 1976 cuando'l país camudó'l so nome a República Popular Socialista. Nel diseñu d'estos billetes participó l'artista Sadik Kaceli.
+Series de 1964 y 1976 Denominación Color predominanteImaxe del anverso Imaxe del aviesu 1 Lekalign="left" |129px129px 3 Lekëalign="left" |129px129px 5 Lekëalign="left" |129px129px 10 Lekëalign="left" |129px129px 25 Lekë Azul129px129px 50 Lekëalign="left" |129px129px 100 Lekë Marrón129px129px 100 Lekë Azul129px129px
En 1991 introduciéronse denominaciones de 100 y 500 lekë. Un añu más tarde introducióse una nueva serie con distintos diseños y colores en denominaciones de 100, 200, 500 y 1.000 lekë. En 1996, emitióse otra nueva serie con distintos motivos y nes mesmes denominaciones, y cola novedá de la introducción del nuevu billete de 5.000 lekë. En 2008 introduzse un nuevu billete de 2.000 lekë.
+Series de 1991 Denominación Color predominanteImaxe del anverso Imaxe del aviesu 100 Lekëalign="left" |129px129px 500 Lekëalign="left" |129px129px
+Series de 1992 a 1994 Denominación Dimensiones Color predominanteImaxe del anverso Imaxe del aviesu 100 Lekë 154 x 72 mmalign="left" |129px129px 200 Lekë 162 x 78 mm Marrón129px129px 500 Lekë 170 x 78 mm Azul129px129px 1.000 Lekë 178 x 78 mmalign="left" |129px129px
+Series de 1996 a presente Denominación Dimensiones Color predominanteImaxe del anverso Imaxe del aviesu 100 Lekë 130 x 66 mmalign="left" |129px129px 200 Lekë 138 x 69 mm Marrón129px129px 500 Lekë 145 x 68 mm Azul129px129px 1.000 Lekë 151 x 72 mmalign="left" |129px129px 2.000 Lekë 155 x 72 mmMRI Bankers’ Guidealign="left" |129px129px 5.000 Lekë 160 x 72 mmalign="left" |129px129px
Referencies
Enllaces esternos
Bancu d'Albania - Galería de billetes d'Albania -
Categoría:Monedes d'Albania Categoría:Monedes circulantes d'Europa