Rosa María Sardá Tàmaro foi una actriz, humorista, presentadora y direutora teatral española. Empezó como actriz cómica, rexistru que nos últimos años combinó col d'intérprete dramática en castellán y en catalán.

Biografía Nacida en Barcelona, Sardà pertenez a una familia de persones del espectáculu: tuvo casada col tamién actor Josep Maria Mainat, miembru del tríu risible La Trinca, y ye hermana mayor del periodista Javier Sardà. Tien tres hermanos más, unu d'ellos, finó por culpa del sida nos años 1980. Tien un fíu actor, Pol Mainat,«Ficha de Pol Mainat en IMDb» col que coincidió en Abuela de verano.

De formación autodidacta, empezó a faer teatru d'aficionaos nel barriu d'Horta. En 1962 pasó al teatru profesional, a la compañía de Dora Santacreu y Carlos Lucena, cola obra Cena de matrimonios, d'Alfonso Paso y, d'esta mesma compañía, pasó a la d'Alejandro Ulloa y, darréu, tamién a la de Pau Garsaball, cola obra En Baldiri de la Mariña.

Con posterioridá, dio'l saltu nel campu televisivo (en 1975, protagoniza Una vella, coneguda golor, basada na obra de Josep Maria Benet, y 1979 presenta'l programa Festa amb Rosa Maria Sardà) y el cinematográficu (con El vicariu de Olot, de Ventura Pons).

Destacó nel cine nos últimos años de la década de 1980, dómina na que participó en películes como Moros y cristianos (1987), de Luis García Berlanga, y en programes pa televisión n'España como Olé los tos videos y Ende te quiero ver, onde amás de presentar, ellaboró y supervisó los guiones y dirixó ya interpretó los distintos sketchs, y fixo'l so debú como direutora de teatru con Ai carai! (1989), comedia del dramaturgu Josep Maria Benet.

Na década de 1990 trabayó con Fernando Colomo en El efecto mariposa, con Ventura Pons en Afalagos y Amigu/Amáu, con Francesc Betriu en La duquesa colorada y con Fernando Trueba en La niña de tus ojos, siendo candidata al Premiu Goya a la meyor interpretación femenina de repartu, premiu que ganaría dos veces por ¿Por qué lo llaman amor cuando quieren decir sexo?, de Manuel Gómez Pereira, y Ensin vergüenza, de Joaquín Oristrell.

Amás, foi maestra de ceremonies de los Premios Goya en trés causes, en 1993, 1998 y 2001 y remaneció como presentadora a la fin de la Gala de 2009 y 2010.

Nos últimos años la so carrera tuvo más amestada al teatru, onde destaquen dellos papeles como'l de la doctora Vivan Bearing en Wit (2004), de Margaret Edson y en La casa de Bernarda Alba (2009), de Federico García Lorca, interpretando'l papel de Poncia xunto a Nuria Espert.

Con tou, siguió participando en filmes tan reconocíos como Todo sobre mi madre (1999) de Pedro Almodóvar, Te doi los mios güeyos (2003) d'Icíar Bollaín y Ocho apellidos catalanes (2015) d'Emilio Martínez-Lázaro.

En 2017 arrenunció a la Cruz de Sant Jordi, que-y concediera la Generalitat de Cataluña en 1994.

Morrió en Barcelona el 11 de xunu de 2020 a los 78 años por mor d'un cáncanu linfáticu que carecía dende 2014.

Filmografía

Cine

El vicariu de Olot (1980) La ràdio folla (1986) Moros y cristianos (1987) Un submarí a les tovalles (1990) Rateta, rateta (1990) L'anónimu... ¡vaya papelón! (1990) Ho sap, el ministre? (1991) ¿Por qué lo llaman amor cuando quieren decir sexo? (1992) La fiebre del oru (1993) El cianuru... ¿solu o con lleche? (1993) Escenes d'una orxía en Formentera (1994) Enciende la mio pasión (1994) L'enfonsament del Titanic (1994) Alegre ma non troppo (1994) Suspiros de España (y Portugal) (1995) Pareya de trés (1995) El efecto mariposa (1995) La duquesa colorada (1996) Actrices (1996) Siempre hay un camino a la derecha (1997) Grandes ocasiones (1997) Afalagos (1997) Airbag (1997)

Mátame enforma (1998) La niña de tus ojos (1998) Amigu/Amáu (1998) Todo sobre mi madre (1999) Anita no pierde el tren (2000) Torrente 2: Misión en Marbella (2001) Ensin vergüenza (2002) El viaxe de Carol (2002) El embrujo de Shanghai (2002) Dos tipos duros (2002) Deséu (2002) A la mio madre gústenlu les muyeres (2002) Te doi los mios güeyos (2003) Vete de mi (2006) Chuecatown (2007) Barcelona (un mapa) (2007) Rivales (2008) La vida empieza hoy (2010) Maktub (2011) Any de Gràcia (2012) Rey Gitano (2015) Ocho apellidos catalanes (2015) La reina de España (2016)

Teatru Llista incompleta«Llista completa d'obres de teatru interpretaes por Rosa Maria Sardà.» Duet per a violí (1982) Yo baxo na próxima, ¿y usté? (1982) Madre Coraje y los sos fíos (1986) Wit (2004-2006) Trés dramolette (2007) La casa de Bernarda Alba (2009) Sagarra dit per Rosa M. Sardà (2011-2012) Dubte (2012)

Televisión El coleccionista de ruidos, del espaciu Novela (1969) La muyer del campusantu, del espaciu Escritores en televisión (1971) La segunda receta, del espaciu Barruntu (1973) El castiellu de Merret, del espaciu Ficciones (1973) La ñariz, del espaciu Ficciones (1973) El castiellu de Rackrent, del espaciu Ficciones (1974) Dineru del purgatoriu, del espaciu Orixinal (1975) La esfinxe furiosa, del espaciu Teatru estudio (1978) La dama de les camelies, del espaciu Estudiu 1 (1978) Prohibido suicidarse en primavera, del espaciu Estudiu 1 (1981) La nueche de los cien páxaros, del espaciu Estudiu 1 (1981) Ende te quiero ver (1984) Olé los tos videos (1991) Villa Rosaura (1994) Les amargoses llárimes de Petra von Kant, del espaciu Estudiu 1 (2001) Una pareya abierta, del espaciu Estudiu 1 (2002) Majoria absoluta (2004) Abuela de verano (2005) Dues dones divines (2011)

Premios y candidatures Premios Añales de l'Academia "Goya" Añu Categoría Película Resultáu Ref. 1993 Meyor interpretación femenina de repartu ¿Por qué lo llaman amor cuando quieren decir sexo? Ganadora 1998 Meyor interpretación femenina de repartu La niña de tus ojosCandidata 2001 Meyor interpretación femenina de repartu Ensin vergüenza Ganadora

Premios Fotogrames de Plata Añu Categoría Película/TV/Montaxe Resultáu Ref. 1982 Meyor llabor teatral Duet per a violíYo baxo na próxima, ¿y usté? Candidata 1984 Fotogrames de Plata al meyor intérprete de televisión Meyor intérprete de televisión Ende te quiero ver Candidata 1993 Meyor actriz de cine La fiebre del oru Finalista 2003 Meyor actriz de teatru Wit Ganadora 2005 Meyor actriz de televisión Abuela de verano Candidata

Premios de la Unión d'Actores Añu Categoría Película/TV/Montaxe Resultáu Ref. 1998 Meyor interpretación secundaria de cine La niña de tus ojos Candidata 1999 Meyor interpretación de repartu de cine Todo sobre mi madre Candidata 2001 Meyor interpretación de repartu de cine Ensin vergüenza Ganadora 2005 Meyor actriz protagonista de televisión Abuela de verano Candidata 2009 Meyor actriz protagonista de teatru La casa de Bernarda Alba Ganadora

Medayes del Círculu d'Escritores Cinematográficos Añu Categoría Película Resultáu Ref. 2001 Meyor actriz secundaria Ensin vergüenza Candidata

Premios de l'Academia de la Televisión d'España Añu Categoría TV Resultáu Ref. 2001 Meyor interpretación femenina Les amargoses llárimes de Petra von Kant Candidata 2002 Meyor interpretación femenina Una pareya abierta Candidata

Premios TP d'Oru Añu Categoría TV Resultáu Ref. 1984 Meyor presentadora Ende te quiero ver Ganadora

Premiu Butaca Añu Categoría Película/Montaje Resultáu Ref. 1997 Meyor actriz catalana de cine Actrices (ex aequo) Ganadora 1998 Meyor actriz catalana de cine Afalagos Candidata 2002 Meyor actriz catalana de cine A la mio madre gústenlu les muyeres Candidata 2004 Meyor actriz catalana de teatru Wit Ganadora 2009 Meyor actriz catalana de teatru La casa de Bernarda Alba Candidata

Premios Max Añu Categoría Montaxe Resultáu Ref. 2005 Meyor actriz protagonista Wit Ganadora 2009 Meyor actriz protagonista La casa de Bernarda Alba Candidata 2015 Max d'Honor - Ganadora

Premios del Cine Européu Añu Categoría Película Resultáu Ref.2001Premiu Jameson del públicu a la meyor actriz europeaAnita no pierde el trenCandidata

Festival de Cine d'España de Toulouse Añu Categoría Película Resultáu Ref.2010Violette d'Or a la meyor actriz La vida empieza hoy (ex aequo) GanadoraPalmarés del Festival Cinespaña 2010 : en xunto con Pilar Bardem, María Barranco, Sonsoles Benedicto y Mariana Cordero.

Otros premios y candidatures Ganadora del Premiu Memorial Margarida Xirgu (1979-1980), por Rosa i Maria y El balcó. Ganadora del Premiu de Cinematografía de la Xeneralidá de Cataluña (1993), por La fiebre del oru. Pol so papel en Anita no pierde el tren, Sardà ganó los siguientes premios: Premiu del Festival Internacional de Cine de Comedia de Peñíscola (2001). Premiu del Festival de Cine Hispanu de Miami (2001). Premiu del Festival Internacional de Cine de Mar del Plata de 2001: Mención Especial. Candidata a los Premiu Zapping (2005), por Abuela de verano. Candidata a los Premios Valle Inclán de Teatru (2009), por La casa de Bernarda Alba.

Premios pola so trayeutoria * Premiu d'Honor (2007), del Festival de Cinema en Valencià. Premiu del Zinegoak del País Vascu (2007). Premiu San Pancracio (2007), del Festival Solidariu de Cine Español de Cáceres. Premiu Málaga (2009), del Festival de Cine Español de Málaga.«L'actriz Rosa Maria Sardà recibe esta nueche'l Premiu Málaga» Medaya d'Oru al Méritu nes Belles Artes (2009). Medaya d'Oru de l'Academia de les Artes y les Ciencies Cinematográfiques d'España (2010).) Premiu Actúa (2012), de la Fundación AISGE.«Rosa María Sarda, Miguel Rellán y María Pagés, gallardoniaos pola AISGE » Gaudí de Honor-Miquel Porter 2016. Cruz de Sant Jordi, concedida pola Xeneralidá de Cataluña. Recibida en 1994 y devuelta por Sardá en 2017.

Referencies

Enllaces esternos

Categoría:Actores y actrices de Barcelona Categoría:Actores y actrices de teatru d'España Categoría:Actores y actrices de televisión d'España Categoría:Humoristes de Cataluña Categoría:Presentadores de televisión d'España Categoría:Directores de teatru d'España Categoría:Ganadores del Premiu Goya a la meyor interpretación femenina de repartu Categoría:Ganadores del premiu TP d'Oru a la meyor presentadora Categoría:Ganadores del Premiu Max Categoría:Presentadores de televisión de Cataluña