Blas de Sebaste (; ; veneráu como san Blas, foi un médicu, obispu de Sebaste (Sebastensis armenorum) n'Armenia (actual Sivas, Turquía), y mártir cristianu. Fixo vida eremítica nuna cueva nel monte Argeus, que convirtió na so sede episcopal. Foi torturáu y executáu na dómina del emperador romanu Licinio, mientres les persecuciones a los cristianos de principios del sieglu IV.
El so cultu espardióse per tou Oriente, y más tarde per Occidente. Na Edá Media, llegaron a contabilizase solamente en Roma 35 ilesies so la so advocación. La so festividá celébrase 3 de febreru nes Ilesies d'Occidente y el 11 de febreru nes d'Oriente.
Considérase patronu de los enfermos de gargüelu (farinxe) y de los otorrinolaringólogos. Tamién ye patronu de la República del Paraguay, d'abondes llocalidaes españoles y de Dubrovnik (Croacia). Nesta ciudá, la so festividá ye emblemática y cuasi milenaria (remóntase a lo menos al añu 1190) ya incorporóse en 2009 a la llista del patrimoniu cultural inmaterial de la Humanidá de la UNESCO.
Haxografía Según la tradición, Blas de Sebaste yera conocíu pol so don de sanamientu milagrosu, qu'aplicaba tanto a persones como a animales. Salvó la vida d'un neñu que s'afogaba al claváse-y nel gargüelu unu escayu de pexe. Este sería l'orixe del costume de bendicir los gargüelos el día de la so fiesta'l 3 de febreru.
thumb|180px|Iconu rusu del sieglu XVII, que representa a Blas de Sebaste. thumb|180px|Candelabru con dos veles cruciaes, utilizáu na celebración de la bendición de los gargüelos na festividá de San Blas.El celebrante suel pronunciar la siguiente fórmula: "Por intercesión de San Blas te caltenga Dios del mal de gargüelu y de cualesquier otru mal" ("Per intercessionem S. Blasii liberet te Deus a malu gutteris et a quovis alío malu"). En delles diócesis añader: "Nel nome del Padre, y del Fíu, y del Espíritu Santu ("In nome Patris et Filii et Spiritus Sancti") de la que fai la señal de la cruz sobre'l fiel.
Averábense-y tamién los animales enfermos por que los cure, pero sicasí nun lo fadiaben mientres el so tiempu d'oración.
Cuando llegó a Sebaste la persecución d'Agrícola (gobernador de Capadocia) contra los cristianos (la postrera persecución romana), los sos cazadores fueron a buscar animales pa los xuegos del sable nel monte de Argeus y atoparon munchos d'ellos esperando fuera de la cueva de san Blas. Ellí atoparon a Blas n'oración y detuviéronlu.
Agrícola trató ensin ésitu de face-y renegar a la so fe. Na prisión, Blas sanó a dellos prisioneros. Entós el gobernador mandó a matalu y foi refundiáu a un llagu. Pero Blas, de pies sobre la superficie (como'l milagru atribuyíu tamién a Xesucristu), convidó a los sos persiguidores a caminar sobre les agües y asina demostrar el poder de los sos dioses. Pero toos afogáronse. Cuando volvió a tierra (por orde d'un ánxel), foi torturáu (colgáu d'un poste y llaceriáu con garabatos de cardar) y finalmente degolláu. Según el Diccionariu de los Santos, les Actes d'esti mártir escarecen de consistencia histórica, pero fueron bien populares a partir del altu medievu, tantu n'Oriente como n'Occidente, onde llegaron al traviés de distintes traducciones llatines d'un testu griegu.
El so cultu estendióse llueu por tola ilesia. Ye costume popular invoca-y particularmente pa remediar afecciones del gargüelu.
Iconografía Represéntase-y con: Un gochu Cirios entecruzaos (la so fiesta ye xusto'l día dempués de la Candelaria). Cuernu Mitra Garabatu de cardar.
Tradiciones La so festividá llitúrxica celébrase'l 3 de febreru n'Occidente y el 11 de febreru n'Oriente.
En Méxicu En San Blas Atempa (Oaxaca) Ye'l patrón de la llocalidá. El día 3 de febreru realiza la viéspora de San Blas; una de les fiestes titulares del pueblu y la que dura más tiempu (seis díes) gracies a la importancia del eventu. Les muyeres llucen los sos traxes rexonales y “los motocarros” y carretes de toros acompañen a los mayordomos, 'shuanas' y 'shelashuanas' al dar un percorríu peles cais de la Villa de San Blas Atempa.
N'España thumb|180px|San Blas, pintáu por Hans Memling en 1491. Asitiáu enantes na Catedral de Lübeck, agora atópase nel Muséu de St. Annen en Lübeck, Alemaña.
Celebraciones acomuñaes al 3 de febreru N'Uviéu Celébrase dende siquier el sieglu XVI, cuando se funda una confradería n'honor del obispu de Sebaste pa venerar la reliquia que se curiaba nel conventu de La Vega (güesu del antebrazu). Espulsaes les monxes en 1854 del so cenobiu, el costume de besar la reliquia siguió celebrándose dende entós nel monesteriu de San Pelayo, onde fueron acoyíes les relixoses. Mientres tola xornada les monxes «pelayes» vienden les célebres y típiques «rosquíes de San Blas», ellaboraes artesanalmente nel conventu (hasta 16.000 espacharon nel añu 2016). N'Espejo (Córdoba) faen en toles panaderíes rosques de pan que, xunto colos demás panes que se merquen pal día, llévense a bendicir pa protexer d'enfermedaes de gargüelu (el "garrotiyu"). En delles ocasiones, lleven a la Virxe de la Candelaría, que se festexó y procesionó el día anterior, per toles cais del pueblu bendiciendo los panes casa por casa. Tamién los coches de les panaderíes que van distribuyendo'l pan peles cais son bendicíos al so alcuentru. En Zaragoza Celébrase nel barriu de S.Pablo y ye tradición comer un roscu (roscón) nel so honor. En Ateca (Zaragoza) Un personaxe semigrotescu, llamáu la mázcara, con un traxe colos colores de la bandera d'Aragón (rayes marielles y coloraes), lleva un sable y un escudu de madera pa protexese de les mazanes que-y llancen los neños xubiendo al cuetu de San Blas. Dempués, arrodiar nun gran corru y xuntos, Mázcara y los pequeños, cuerren fastera embaxo hasta llegar a la ermita del santu. Los dulces completen la tradición. En Los Yébenes (Toledo) Ye'l patrón de la llocalidá. El día 3 de febreru realízase una romería con concursu de migues, rifes d'oxetos variaos y procesión de xubida del santu a la so ermita (asitiada nuna llomba). En Benaocaz (Cádiz) les fiestes remontar al sieglu XVII y tienen la so exa central na procesión, na que canten y baillen pieces tradicionales folklóricas, como "la ferigonza" y "abandolao". Lo que resulta más llamativu al visitante ye ver cómo se "bailla al santu". Tou unu amiestu de lo pagano colo relixoso. El santu nel so percorríu va acompañáu de charangues qu'interpreten temes allegres y zaragateres, banciándolo. Hasta va pocos años ufiertar al Santu les tradicionales chacinas y "rosquíes de San Blas", qu'a la fin de la procesión apurrir a los "quintos" (mozos que nesi añu yeren llamaos pal serviciu militar). Amás alredor de la fiesta, tien llugar tamién la suelta de toros, de normal enmaromados, peles cais de la llocalidá. En Calmarza (Zaragoza) celébrase'l primer sábadu de febreru onde sale en procesión xunto a los pendones. Pela nueche el pueblu fai una foguera xigante na plaza mayor n'honor al veneráu santu, amás patrón de la llocalidá. Nestes feches alleguen más de 150 persones a la llocalidá. En Albalate de les Nogueras (Cuenca) celebrar con una gran foguera la nueche del día 2 de febreru. El día 3 de febreru púyense "los royos" dulces similares al roscón de Reyes na plaza Mayor qu'enantes han sidos daos n'ufrienda al Santu y darréu bendicíos. Pela nueche, verbena. En Colmenar (Málaga) celébrase'l primer domingu de febreru onde sale en procesión xunto a la Virxe de la Candelaria, y dambes imáxenes atopar nes cais del pueblu mientres diez hores, una y bones dambos don los patronos d'esta villa. Esti día la población puede llegar a triplicase por cuenta de los visitantes. El día 3 de febreru ye costume en Colmenar asistir a la eucaristía n'honor de San Blas na que tolos colmenareños suelen traer les sos rosquíes por que'l presbíteru pueda bendiciles. Amás los Amigos de San Blas, Asociación que s'encarga d'entamar los preparativos de San Blas, lleven rosquíes pa tolos asistentes. En Robledollano (Cáceres) celébrase'l 3 de febreru día de San Blas empiézase la festividá del santu y patrón del pueblu con una misa y una procesión acompañada de la Charanga. El día 4 de febreru, ye'l día de San Blasito y celébrase col famosu Pasucáis de los Cabezudos en compañía de la Charanga, ye un día pa los neños. La festividá del santu, remata'l día 5 de febreru, día de San Blasón, un día más familiar y menos festivu en Robledollano. En Líjar (Almería) celébrase San Blas los díes 3 de febreru y 29 de setiembre. Esto asocede porque, según cuenta la lleenda, delles enfermedaes taben acabando colos habitantes de los pueblos d'alredor y esti santu fizo que nun s'arimara nengún habitante d'esti pueblu, por esta razón celébrase esta fiesta dos veces al aňo. Na celebración fai una misa y dempués una procesión per tol pueblu; a lo último, antes de zarrar al santu, la banda de música del pueblu toca música y la figura del santu "bailla". Tamién, daqué bien tradicional d'esti pueblu ye poner y averar rosques de pan con un llazu coloráu pola figura del santu; dizse que dempués de faer esto'l pan vuélvese milagrosu y cura cualquier enfermedá del gargüelu. En Alloza (Teruel) celébrase San Blas con una gran foguera na plaza del pueblu, onde toos calecer pol día col so lumbre y pela nueche na cena alredor de bona carne al caricote. En Torrubia del Campu (Cuenca) celébrase San Blas. La so tradición ye la puya de rosques (denominaes fideos) xunto cola representación de moros y cristianos. En Buenasbodas (Toledo) celébrase misa, procesión y bendícense panes d'anises que s'ufierten a los asistentes. Les puyes (puya) pa llevar la imaxe del santu en procesión, los llazos coloraos pa protexer el gargüelu. La hermandá de San Blas entama les fiestes qu'empiecen el día anterior cola Candelaria. En Castillo de Bayuela (Toledo) celébrase San Blas. Nesta llocalidá ufiertar a los neños al Santu por que los protexa y cúre-yos los males de gargüelu. Amás, son bien típiques les rosquíes de San Blas, tradicionales nel conceyu. En Caminreal (Teruel), celébrase la festividá de San Blas cada 3 de febreru con unes grandes fiestes populares. En Recas (Toledo), celébrase la festividá de San Blas con una procesión peles cais del pueblu. En Carrizosa (Ciudá Real), les families que la deseyen parten pequeños panes conocíos como paninos de San Blas fechos de farina, aceite d'oliva y matalauva, bendicíos primero. La tradición ye que los neños vaigan recoyéndolos pela mañana por caúna de les cases que los parten. En Ciudá Real, el 3 de febreru pela tarde la procesión de San Blas percuerre'l centru de la ciudá, dende la Parroquia de San Pedro Apóstol. La imaxe actual del Santu, tallada por Rausell y Llorens, salió en procesión per primer vegada en 1946, y venérase mientres l'añu na Capiya de Xesús Nazarenu. Ye tradicional adquirir les Caridaes del Santu. En Miraflores de la Sierra (Madrid), la romería al Humilladero de San Blas recrea la espulsión de les tropes franceses mientres la ocupación napoleónica. La lleenda cunta que los mirafloreños, colgar unes llueques al llombu, fixeron creer a los soldaos qu'una estampida de ganáu bravo diba escontra ellos, obligándo-yos a fuxir. Na actualidá "los perreros" representen aquellos fechos. Al términu de los oficios relixosos tástiense les tradicionales pataques con bacaláu. En Bembrive (Vigo, Galicia), conózse-y como San Brais. El día de la so festividá simboliza la primer romería del añu y por ello la pedanía de Bembrive convertir nuna de les romeríes más importantes del sur de la provincia. Mientres los díes previos, ensame de "furanchos" (chigres de vinu y tapes), son abiertos pa la degustación de tapes amenizadas con vinos típicos de la tierra. Ensame de bandes tradicionales de música gallega danse cita na parroquia y nos mesmos "furanchos". Ye costume xuntase en grupos numberosos nes mesmes cases de la zona pa la degustación d'un bon cocíu gallegu.