Renfe Operadora, conocida a cencielles como Renfe, ye la principal operadora ferroviaria d'España. Ye la única operadora de viaxeros del sector ferroviariu español pola Rede d'Interés Xeneral», y una de los operadores de mercancíes.

Configúrase como una entidá pública empresarial dependiente del Ministeriu de Fomentu. Ye heredera de l'antigua Rede Nacional de los Ferrocarriles Españoles (RENFE), empresa creada en 1941. Tres la estinción de dicha compañía'l 1 de xineru de 2005, obligada pola Llei del Sector Ferroviariu», l'heriedu de RENFE partir ente dos empreses,Llei del Sector Ferroviariu una qu'opera'l material y los servicios ferroviarios llamada «Renfe Operadora», y otra qu'alministra les infraestructures (víes, estaciones, ...) denominada Alministrador d'Infraestructures Ferroviaries (ADIF).

A partir del 1 de xineru de 2013, coincidiendo cola desapaición de Ferrocarriles Españoles de Vía Estrecha (FEVE), tamién asumió la esplotación d'esta sociedá.

En 2014, el Ministeriu de Fomentu decidió segregar l'actividá de la empresa en cuatro sociedaes anónimes, polo que de magar, el negociu xestiónase indireutamente al traviés de diches sociedaes, siendo Renfe Operadora la propietaria y alministradora de toes elles, que son conocíes conxuntamente como «Grupu Renfe».

La comercialización de los productos enfocaos a viaxeros y dichos servicios son alministraos al traviés de Renfe Viaxeros, el tresporte de mercancíes al traviés de Renfe Mercancíes, la fabricación y caltenimientu del material rodante xestiónase al traviés de Renfe Integria, ente que l'arriendu y la cesión del material propiedá de Renfe Operadora comercialízase al traviés de Renfe Arriendu de Material Ferroviario.

Historia

El procesu de nacionalización y unificación que vivieron la mayor parte de redes de ferrocarril d'Europa tres la II Guerra Mundial produció unes compañíes ferroviaries nacionales que faíen bien difícil la posibilidá d'esplotar trenes internacionales. La integración promulgada pola Xunión Europea, qu'inclúi'l tresporte llibre de mercancíes por tola unión, empecipió l'interés por modificar el sistema de funcionamientu de los ferrocarriles europeos dexando con normalidá l'apaición d'operadores transnacionales.

En 1991 aprobóse la Direutiva 91/440/CEE, na que se recueye la separación contable de los servicios y les infraestructures nes redes ferroviaries nacionales europees, similar a la esistente nel tresporte aereu o per carretera. Esta separación dexaría a un operador transnacional circular poles redes de distintos países nes mesmes condiciones que la ferroviaria nacional, pagando les tases correspondientes pol usu de la infraestructura.

Esta direutiva y los sos posteriores fueron trespuestes al ordenamientu xurídicu español na Llei 39/2003 del Sector Ferroviariu, aprobada'l 17 de payares de 2003. Nesta llei establecióse que nel casu d'España la separación contable realizaríase al traviés de la división completa en dos empreses distintes. La división efectiva tuvo llugar el 1 de xineru de 2005, cuando RENFE foi escastada como empresa y creáronse ADIF, dedicada a la infraestructura, y Renfe Operadora, dedicada a la operación y el caltenimientu de los trenes.

Renfe Operadora absorbió de la so predecesora RENFE tol material rodante, los talleres de caltenimientu y el personal dedicáu a operar los trenes y al so caltenimientu. Amás de tolo rellacionao cola infraestructura, la venta de billetes n'estaciones quedó tamién en manes d'ADIF.

En 2012 realizóse un procesu similar cola disolución de FEVE, la empresa estatal que xestionaba los ferrocarriles de vía estrecha. El 31 d'avientu completóse la subrogación, faciéndose Renfe Operadora con tola esplotación de los ferrocarriles de vía estrecha non autonómicos, y Adif cola infraestructura.

Estructura de la empresa

Nun orixe, la operadora ferroviaria heredó'l modelu de xestión de les Unidaes de Negociu (UN) de l'antigua RENFE, faciéndose cargu d'aquelles que puramente afectaben a la esplotación de los servicios de tresporte, esto ye: Cercaníes, Rexonales, Grandes Llinies, Alta Velocidá, Mercancíes y Caltenimientu Integral de Trenes. En xineru de 2006, Renfe Operadora sufre una gran reestructuración interna, qu'amenorga les árees operatives a los cuatro actuales:

Direición Xeneral de Servicios Públicos de Cercaníes y Media Distancia Direición Xeneral de Servicios de Llarga Distancia Direición Xeneral de Servicios de Mercancíes y Loxística

Direición Xeneral de Fabricación y Caltenimientu

Númberu de viaxeros

Millones de viaxeros Añu Total RenfeEstremaTotal Llarga DistanciaEstremaTotal Media DistanciaEstremaMD AV (Avant)EstremaMD ConvencionalEstremaCercaníesEstrema 1990285,250%16,498%27,654%—%27,654%241,097% 1995376,401+ 31,95%14,362 - 12,95%22,888 - 17,23%1,098—21,790 - 21,21%339,151+ 40,67% 2000450,883+ 19,79%17,815+ 24,04%27,580+ 20,50%1,412+ 28,60%26,168+ 20,09%405,488+ 19,56% 2001479,114+ 6,26%18,111+ 1,66%28,215+ 2,30%1,481+ 4,89%26,734+ 2,16%432,788+ 6,73% 2002497,805+ 3,90%18,030 - 0,45%28,269+ 0,19%1,549+ 4,59%26,720 - 0,05%451,506+ 4,32% 2003502,713+ 0,99%17,285 - 4,13%28,812+ 1,92%1,534 - 0,97%27,278+ 2,09%456,616+ 1,13% 2004496,691 - 1,20%17,144 - 0,82%28,028 - 2,72%1,476 - 3,78%26,552 - 2,66%451,519 - 1,12% 2005517,869+ 4,26%17,707+ 3,28%30,119+ 7,46%2,066+ 39,97%28,053+ 5,65%470,043+ 4,10% 2006527,665+ 1,89%18,231+ 2,96%31,996+ 6,23%3,287+ 59,10%28,709+ 2,34%477,438+ 1,57% 2007517,582 - 1,91%18,596+ 2,00%31,773 - 0,70%3,576+ 8,79%28,197 - 1,78%467,213 - 2,14% 2008510,175 - 1,43%23,255+ 25,05%33,285+ 4,76%4,842+ 35,40%28,443+ 0,87%453,635 - 2,91% 2009476,335 - 6,63%23,098 - 0,68%32,706 - 1,74%5,652+ 16,73%27,054 - 4,88%420,531 - 7,30% 2010463,012 - 2,80%22,193 - 3,92%31,933 - 2,36%5,902+ 4,42%26,031 - 3,78%408,886 - 2,77% 2011476,777+ 2,97%22,832+ 2,88%32,992+ 3,32%6,070+ 2,84%26,922+ 3,42%420,953+ 2,95% 2012472,069 - 0,99%22,349 - 2,12%31,916 - 3,26%6,044 - 0,42%25,872 - 3,90%417,805 - 0,75% 2013466,057 - 1,27%25,602+ 14,56%30,792 - 3,52%6,528+ 8,00%24,264 - 6,21%409,662 - 1,95% 2014464,961 - 0,24%29,685+ 15,95%29,954 - 2,72%6,251 - 4,23%23,703 - 2,31%405,321 - 1,06% 2015465,201 + 0,05%30,809+ 3,81%30,645 + 2,31%6,699 + 7,16%23,946 + 0,98%403,748 - 0,39%

Fonte: Memories Añales Renfe y OFE 2015: Fomentu

Millones de viaxeros-quilómetru Añu Total RenfeEstremaTotal Llarga DistanciaEstremaTotal Media DistanciaEstremaMD AV (Avant)EstremaMD ConvencionalEstremaCercaníesEstrema 199015.706,00%8.455,00%2.474,00%—%2.474,00%4.777,00% 199515.518,00 - 1,20%6.949,00 - 17,81%2.264,00 - 8,49%162,00—2.102,00 - 15,04%6.305,00+ 31,99% 200018.793,00+ 21,10%8.767,00+ 26,16%2.719,00+ 20,10%212,00+ 30,86%2.507,00+ 19,27%7.307,00+ 15,89% 200119.427,00+ 3,37%8.846,00+ 0,90%2.823,00+ 3,82%225,00+ 6,13%2.598,00+ 3,63%7.758,00+ 6,17% 200219.726,00+ 1,54%8.908,00+ 0,70%2.838,00+ 0,53%237,00+ 5,33%2.601,00+ 0,12%7.980,00+ 2,86% 200319.541,00 - 0,94%8.421,00 - 5,47%2.886,00+ 1,69%232,00 - 2,11%2.654,00+ 2,04%8.234,00+ 3,18% 200419.250,00 - 1,49%8.218,00 - 2,41%2.834,00 - 1,80%223,00 - 3,88%2.611,00 - 1,62%8.198,00 - 0,44% 200520.044,00+ 4,12%8.353,00+ 1,64%3.068,00+ 8,26%293,00+ 31,39%2.775,00+ 6,28%8.623,00+ 5,18% 200620.480,52+ 2,18%8.467,00+ 1,36%3.266,00+ 6,45%411,00+ 40,27%2.855,00+ 2,88%8.747,52+ 1,44% 200720.165,98 - 1,54%8.465,00 - 0,02%3.232,85 - 1,02%430,85+ 4,83%2.802,00 - 1,86%8.468,13 - 3,19% 200822.281,03+ 10,49%10.490,73+ 23,93%3.426,27+ 5,98%595,27+ 38,16%2.831,00+ 1,03%8.364,03 - 1,23% 200921.895,90 - 1,73%10.788,00+ 2,83%3.376,68 - 1,45%716,68+ 20,40%2.660,00 - 6,04%7.731,22 - 7,57% 201021.173,26 - 3,30%10.430,00 - 3,32%3.295,53 - 2,40%753,53+ 5,14%2.542,00 - 4,44%7.447,73 - 3,67% 201121.580,91+ 1,93%10.461,71+ 0,30%3.445,20+ 4,54%769,29+ 2,09%2.675,91+ 5,27%7.674,00+ 3,04% 201221.318,82 - 1,21%10.415,80 - 0,44%3.288,20 - 4,56%761,50 - 1,01%2.526,70 - 5,58%7.614,82 - 0,77% 201322.562,60+ 5,83%11.946,70+ 14,70%3.152,90 - 4,11%801,00+ 5,19%2.351,90 - 6,92%7.463,00 - 1,99% 201423.753,50+ 5,28%13.002,14+ 8,84%3.041,51- 3,53%745,63- 6,95%2.295,88- 2,36%7.709,85+ 3,25% 201524.283,90+ 2,23%13.479,38+ 3,67%3.089,65+ 1,58%797,42+ 6,95%2.292,23- 0,16%7.714,87+ 0,07%

Fonte: Memories Añales Renfe, OFE y Anuariu de Fomentu pa FEVE. 2015: Fomentu Estadístiques homoxénees: inclúi anchu métricu (RAM, exFEVE) tolos años. Detalle sobre viaxeros n'alta velocidá de Llarga Distancia y Media Distancia: Númberu de viaxeros n'alta velocidá

Númberu de viaxeros por nucleu de cercaníes primer parte (en millones) AñuTotal de viaxerosEstremaMadridEstremaBarcelonaEstremaValenciaEstremaBilbaoEstremaMálagaEstremaSevillaEstrema1995339,151%171,841%79,160%21,129%23,512%7,256%4,399%1996339,8920,22 %180,0874,80 %82,3123,98 %21,2090,38 %22,446-4,53 %6,991-3,65 %4,6996,82 %1997354,3574,26 %190,4675,76 %85,6584,07 %21,175-0,16 %21,725-3,21 %7,0731,17 %4,9605,55 %1998378,0536,69 %198,2024,06 %88,7763,64 %21,9733,77 %21,531-0,89 %7,2462,45 %5,2535,91 %1999386,3382,19 %200,5491,18 %90,3691,79 %22,1150,65 %25,18016,95 %7,2740,39 %5,6377,31 %2000404,4474,69 %212,1425,78 %94,3474,40 %22,009-0,48 %27,2298,14 %7,7075,95 %5,537-1,77 %2001432,7507,00 %227,1837,09 %103,6649,88 %23,0024,51 %28,4334,42 %8,3448,27 %5,7724,24 %2002450,6734,14 %238,0764,79 %112,1298,17 %23,0600,25 %26,238-7,72 %8,4901,75 %5,673-1,72 %2003457,8481,59 %244,1012,53 %112,113-0,01 %23,7362,93 %24,936-4,96 %9,73014,61 %5,7401,18 %2004451,519-1,38 %238,181-2,43 %114,7152,32 %23,9991,11 %21,998-11,78 %9,526-2,10 %6,0615,59 %2005470,0434,10 %248,5524,35 %121,4985,91 %24,4521,89 %21,236-3,46 %9,5690,45 %6,88413,58 %2006477,7451,64 %255,7902,91 %122,1850,57 %2007467,213-2,20 %253,556-0,87 %117,115-4,15 %2008453,635-2,91 %245,214-3,29 %114,388-2,33 %2009420,531-7,30 %224,998-8,24 %110,129-3,72 %20,83316,1268,3586,8272010408,887-2,77 %224,642-0,16 %103,701-5,84 %19,291-7,40 %14,236-11,72 %8,7374,53 %6,8780,75 %2011421,1493,00 %234,2764,29 %106,1822,39 %19,5211,19 %13,142-7,68 %9,77411,87 %7,98416,08 %2012417,881-0,78 %231,114-1,35 %105,918-0,25 %19,226-1,51 %12,862-2,13 %9,168-6,20 %9,05513,41 %2013409,670-1,96 %230,263-0,37 %105,089-0,78 %18,161-5,54 %10,719-16,66 %9,5784,47 %7,642-15,60 %2014405,321-1,06 %229,101-0,51 %105,1520,06 %17,083-5,94 %10,092-5,85 %9,5980,21 %7,6600,24 %2015403,748-0,39 %227,804-0,57 %106,6101,39 %

Númberu de viaxeros por nucleu de cercaníes segunda parte (en millones) AñuAsturiesEstremaCádizEstremaGuipúzcoaEstremaAlicante/MurciaEstremaSantanderEstremaZaragozaEstremaFEVE/RAMEstrema19956,286%2,326%%%%%10,500%19966,6676,06 %2,57710,79 %19977,2468,68 %2,85510,79 %19987,5223,81 %3,0837,99 %11,40019997,9756,02 %3,056-0,88 %11,300-0,88 %20008,2022,85 %2,731-10,63 %11,6002,65 %20018,7957,23 %2,389-12,52 %11,8001,72 %20028,8270,36 %2,86619,97 %11,9000,85 %20038,689-1,56 %3,31215,56 %11,800-0,84 %20048,330-4,13 %3,4995,65 %11,773-0,23 %20058,4541,49 %3,5952,74 %11,9521,52 %200610,856-9,17 %200710,540-2,91 %20089,966-5,45 %20097,4692,9677,5284,6241,1590,2819,233-7,36 %20106,699-10,31 %2,951-0,54 %7,295-3,10 %4,302-6,96 %1,056-8,89 %0,252-10,32 %8,846-4,19 %20116,256-6,61 %3,1707,42 %7,148-2,02 %4,3511,14 %1,035-1,99 %0,238-5,56 %8,471-4,25 %20126,009-3,95 %3,4468,71 %6,986-2,27 %4,6757,45 %1,034-0,10 %0,34344,12 %8,046-5,02 %20135,619-6,49 %2,980-13,52 %6,672-4,49 %4,167-10,87 %0,860-16,83 %0,3677,00 %7,554-6,11 %20145,164-8,10 %2,915-2,18 %6,262-6,15 %3,859-7,39 %0,720-16,28 %0,298-18,80 %7,418-1,80 %20150,292-1,98 %7,112-4,12 %

Fuentes: 1995/2005: Boletín estadísticu del Ministeriu de Fomentu. Renfe 2009/2014 Observatoriu del FC 2014 2006/2015: Fomentu

Zaragoza nun inclúi Viaxeros de cercaníes en trenes de Media Distancia

Servicios ferroviarios thumb|Rede completa de ferrocarriles n'España. Lleenda: thumb|Restauración n'asientu nun tren AVE. thumb|Cafetería a bordu d'un tren de Renfe Operadora.