Disneyland, oficialmente Disneyland Park dende los años 1990, ye un parque temáticu asitiáu en Anaheim (California, Estaos Xuníos). Foi'l primer parque d'esti tipu construyíu por The Walt Disney Company, y l'únicu que foi diseñáu y construyíu so la supervisión del productor y cineasta d'Estaos Xuníos Walt Disney.
Por cuenta de la precaria situación financiera en que s'atopaba la so empresa d'animación y producción cinematográfica a finales de los años 1940, Disney suxirió diversificar el so modelu de negocios cola construcción d'un parque d'atraiciones. Nun principiu el parque taría allugáu xunto a los sos estudios d'animación en Burbank, California, y llevaría el nome de Mickey Mouse Park —«Parque de Mickey Mouse»—. La estensión que tendría los parque sería considerable, y Disney encargó al consultor Harrison Buzz Price un estudiu pa identificar la zona más fayadiza pal so allugamientu; como resultancia, foi escoyíu un naranxal en Anaheim. Pa inspirase nel diseñu visitó otros parques d'Estaos Xuníos, lo mesmo que de otros países, y financió el proyeutu col so propiu dineru y con fondos proporcionaos pola editorial Western Publishing y pola cadena televisiva American Broadcasting Company (ABC). Con esta postrera robló un alcuerdu pa producir el programa de televisión Disneyland, que-y dexó promocionar el parque antes de la so inauguración, factor que resultó primordial pal so ésitu.
Disneyland abrió les sos puertes a la prensa y a invitaos especiales el 17 de xunetu de 1955, pocu más d'un añu dempués de que diera empiezu la so construcción, y a otru día foi abiertu al públicu polo xeneral. A pesar de que dellos executivos d'otros parques creíen que Disneyland sería un fracasu, na so primer selmana rexistró una asistencia de más de 160000 persones. En 1957, dos años dempués de la so apertura, Disneyland yera una de les atraiciones turístiques más importantes n'Estaos Xuníos, superando en popularidá a llugares como'l Gran Cañón o'l Parque Nacional de Yellowstone. Envalórase que foi unu de los parques d'atraiciones con mayor arribación per añu en tol mundu amás de ser visitáu por más de 700 millones de persones dende la so inauguración hasta 2015. Atribúyese-y redefinir « el conceutu de les vacaciones familiares» y foi catalogáu como una «meca turística»., El so diseñu, estremáu n'árees temátiques, resultó ser un conceutu novedosu pa la dómina, según la incorporación de robots audiu-animatronics emplegaos en delles de les sos atraiciones y la primera monte rusu construyida con aceru tubular na historia.
De resultes del ésitu, Disney construyó otros parques n'otres zones d'Estaos Xuníos y n'otros países: a Magic Kingdom, en Florida, —inauguráu na década de 1970— siguieron otros parques n'Estaos Xuníos, Xapón, Francia y China. Dende 2001, Disneyland Park forma parte d'un complexu vacacional denomináu Disneyland Resort, qu'inclúi otru parque temáticu —Disney California Adventure Park— y la zona comercial Downtown Disney.
Historia
Antecedentes miniaturadeimagen|300px|Mapa de Walt Disney Studios, en Burbank, California. Reparar na parte central inferior l'área ocupada polos estudios d'animación, al cruciar l'avenida West Riverside. Nesti allugamientu, Disney tenía pensáu construyir orixinalmente'l Mickey Mouse Park.
Tres l'ésitu del llargumetraxe Snow White and the Seven Dwarfs (1937), el productor y animador d'Estaos Xuníos Walt Disney adquirió una superficie de 206 389 m² en Burbank (California) col enfotu de construyir les nueves instalaciones de les sos estudios d'animación, más amplies que les anteriores allugaes en Los Angeles. Les nueves oficines quedaron terminaes en 1939, añu nel que siguieron produciendo llargumetraxes como Pinocho y Fantasía (1940), hasta qu'Estaos Xuníos s'arreyó na Segunda Guerra Mundial y el gobiernu pidió-y a los estudios que produxeren cintes béliques pa enseñar a soldaos y marinos el manexu fayadizu del armamentu, ya instruyir a la población sobre los efeutos de la guerra. Dalgunos de los curtios bélicos producíos por Disney fueron Der Fuehrer's Face y Victory Through Air Power. Al rematar la guerra en 1945, la situación financiera de los estudios yera precaria, una y bones les películes producíes pal gobiernu nun xeneraron demasiaos ingresos. Disney suxirió diversificar el modelu de negociu de la compañía, qu'hasta entós taba centráu puramente nel cine. Una de les idees foi construyir un parque de diversiones al llau de los sos estudios p'aprovechar una seición de terrén que nun tenía nengún usu, y da-yos a los turistes la oportunidá de visitar les nueves instalaciones, un pidimientu que-y tuvieren faciendo desque los edificios apaecieron na película El dragón chiflado (1941). Sicasí, de primeres tenía previstu que fuera visitáu solo polos emplegaos de los sos estudios y los sos familiares.
N'agostu de 1948 Disney y l'animador Ward Kimball allegaron a un eventu llamáu Chicago Railroad Fair, realizáu pa conmemorar el centésimu aniversariu del ferrocarril en Chicago y onde s'esibíen más de trenta llocomotores y vehículos, amás de cuntar con delles atraiciones temátiques pal públicu, como una aldega india.L'interés de Disney polos trenes surdiera un añu antes aproximao. La so afición llegaba a tal grau que cuntaba con un modelu llétricu allugáu xunto a una de les sos oficines en Burbank. Vease Barrier (2007), pp. 209-47. Un aspeutu que-y llamó l'atención a Disney de la feria foi la so estructura dispuesta n'árees temátiques qu'aludíen a conceutos como'l Vieyu Oeste o llugares como Nueva Orleans. Mientres el mesmu viaxe visitaron el muséu al campu Greenfield Village, en Dearborn (Michigan), qu'asonsañaba a una villa alredor de la cual circulaba un tren, y onde s'esibíen automóviles y edificios históricos. Al so regresu a Los Angeles, Disney contrató al inxenieru mecánicu Roger Y. Broggie por que diseñara un modelu a escala de la llocomotora de vapor Central Pacific 173, que resultara de la so presto. Disney nomar Carolwood Pacific Railroad y, una vegada construyida, quedó allugada nel patiu traseru de la so casa en Beverly Hills. De forma simultánea, empezó a desenvolver más refechamente'l conceutu del parque de diversiones.
Primeros diseños y selección del allugamientu Disney tenía pensáu allugar el parque de diversiones al otru llau de l'avenida Riverside Drive, nuna superficie que dellos executivos de la empresa solíen llamar Riverside Lot y que tomaba 64 749,6 m². El parque llevaría los nome de Mickey Mouse Park ya incluyíu sets cinematográficos en miniatura y una pequeña villa al estilu del Vieyu Oeste, con un espaciu de xuegos pa neños, tiendes, un teatru d'ópera, una sala de cine, una granxa y un llagu. Los visitantes podríen percorrer tanto'l parque como la redoma de los estudios d'animación a bordu d'un tren. Los animadores Ken Anderson y Herb Ryman realizaron los bocetos iniciales del parque a pidimientu de Disney, quien concebía los Mickey Mouse Park como una opción extra por que la visita a los estudios resultara más curiosa.
220px|thumb|Fotografía d'una estación de tren allugada nel parque Griffith.
Disney siguió desenvolviendo'l so conceutu a partir de delles idees que se-y fueron asocediendo mientres les sos visites al parque Griffith en Los Angeles, onde allegaba con frecuencia acompañáu de les sos fíes. Yá que, na so opinión, la mayoría de los parques solo teníen atraiciones esclusives pa neños y taben puercos y desdexaos, destacó la importancia d'ufiertar nel suyu un espaciu hixénico y alcontradizo pa los visitantes, amás d'una variedá d'atraiciones que pudieren esfrutar tamién los adultos. Nel so momentu comentó lo siguiente: «Nun esiste nada nel mundu [como'l Mickey Mouse Park]. Saber porque lo visualicé. Puede aportar a grandiosu, yá que va ser l'únicu del so tipu. Un nuevu conceutu d'entretenimientu que toi seguro que va ser esitosu». L'animador Harper Goff ellaboró un nuevu bocetu en 1951. P'ampliar el so criteriu, Disney visitó otros parques d'atraiciones d'Estaos Xuníos y d'otros países, tales como'l parque Beverly, unu en Coney Island y los xardinos de Tivoli, en Dinamarca. A principios de 1952 contautó col arquiteutu Charles Luckman pa describi-y el so conceutu del parque y analizar xuntos la posible distribución de les atraiciones. Por cuenta de que el conceutu evolucionó de forma importante nesos años, fíxose evidente que'l Riverside Lot nun tendría espaciu abondu pa incluyir toles atraiciones. Amás, en setiembre de 1952 el Conceyu de Burbank refugara la so solicitú pa dexar la construcción del parque na ciudá, al consideralo como «inseguru y ruidosu» pa la población.
Pa determinar un nuevu allugamientu que cumpliera coles sos mires, Disney contautó col consultor Harrison Buzz Price, del Stanford Research Institute. Nel so analís, Buzz Price evaluó datos demográficos de diversos llugares y, n'agostu de 1953, espúnxo-y diez propuestes, ente les cualos el cineasta escoyó un naranxal de 647 496 m²,Guía The Story of Disneyland (1955). Diseñada y producida por Western Printing y editada por The Walt Disney Company. Consultada'l 8 de marzu de 2014. perteneciente a Ron Domínguez, En 1837 esti llugar yera conocíu como Ranchu de San Juan Caxón de Santa Ana, propiedá de Juan Pacíficu Ontiveros. Cuando Disney escoyó esta rexón pa construyir Disneyland a partir de la investigación de Buzz Price, la familia Domínguez, descendientes de Pacíficu Ontiveros, yeren los propietarios del terrén. Veanse «HEADLINE HISTORY Orange County 1946 to 1962». Obra de OC Almanac, consultáu'l 9 de marzu de 2014, y la guía The Story of Disneyland (1955). Diseñada y producida por Western Printing y editada por The Walt Disney Company. allugáu en Anaheim, al sur de Los Angeles. La so cercanía a l'autopista Santa Ana, en construcción na fecha, supondría una ventaya al facilitar l'accesu a los visitantes.
Financiamiento, alcuerdu con ABC y construcción