Almazbek Sharshenovich Atambáyev (en kirguís y rusu: Алмазбек Шаршенович Атамбаев; Arashan, 17 de setiembre de 1956) ye un economista, empresariu y políticu kirguís, qu'exerció como presidente del so país ente'l 1 d'avientu de 2011 y el 24 de payares de 2017. Enantes ocupó'l cargu de Primer ministru de Kirguistán dende'l 17 d'avientu de 2010 hasta'l la so ascensión como presidente (quitando un curtiu periodu de llicencia mientres la campaña). Yá ocupara'l mesmu cargu ente marzu y payares de 2007. Foi amás presidente del Partíu Socialdemócrata de Kirguistán (SDPK) dende'l 30 de xunetu de 1999 hasta'l 23 de setiembre de 2011.
Atambáyev aportó a la presidencia tres la revolución kirguisa que derrocó al autocráticu gobiernu de Kurmanbek Bakíev. El gobiernu interín dirixíu por Rosa Otunbáeva nomar Primer ministru, cargu al qu'arrenunció pa presentase nes siguientes eleiciones presidenciales, nes cualos trunfó per un ampliu marxe, siendo al momentu d'asumir el primer xefe d'estáu d'Asia Central escoyíu democráticamente, y el primer presidente de Kirguistán n'aportar al poder per medios constitucionales y pacíficos dende 1991.PM Atambayev wins Kyrgyzstan presidential election
Mientres el so mandatu, Atambáyev tuvo de faer frente a la fuerte inestabilidá política qu'azotaba al so país dempués de la revolución y les eleiciones de 2010, que dieren llugar a un llexislativu estazáu ensin una mayoría creíble de nengún partíu. Ente'l derrocamientu de Bakíev y la salida de Atambáyev de la presidencia, hubo un total de siete primeros ministros y dos gobiernos interinos, con una duración máxima d'un añu y mediu cada unu. Tres les eleiciones parllamentaries de 2015, nes que'l Partíu Socialdemócrata llogró una estrecha victoria, consiguióse cierta estabilidá colos gobiernos de Sooronbay Jeenbekov y, tres el so arrenunciu pa presentase como candidatu presidencial, de Sapar Isakov. Dende 2014, Atambáyev empezó a ser criticáu pola comunidá internacional, por políticos opositores, o inclusive del so propiu partíu, por diverses lleis y propuestes que fueron vistes como un retrocesu nes acabante adquirir llibertaes polítiques kirguisas, particularmente nel campu de la llibertá de prensa, que van dende la recriminalización del bilordiu, una llei contra la propaganda homosexual similar a la de Rusia, y el continuu enxuiciamientu de periodistes que criticaron les sos aiciones.
A finales de 2016, sometió a referéndum una propuesta constitucional p'amontar los poderes del primer ministru, midida que foi vista como un intentu de concentrar los sos propios poderes y aportar a dichu cargu, yá que tenía prohibida la reeleición. Nesti marcu celebraron les eleiciones presidenciales d'ochobre de 2017, y el candidatu oficialista y primer ministru de Atambáyev, Sooronbay Jeenbekov, llogró la victoria per un marxe muncho más estrechu que'l de les anteriores eleiciones. Atambáyev apurrió'l cargu a Jeenbekov el 24 de payares, realizando la segunda tresferencia pacífica ente dos presidentes vivos na historia d'Asia Central, y convirtiéndose nel primer presidente eleutu de Kirguistán qu'abandona'l cargu voluntariamente.
Biografía Primeros años Almazbek Sharshénovich Atambáyev nació'l 17 de setiembre de 1956, na ciudá d'Arashan, de la rexón Norte de la Provincia de Chuy, na entós República Socialista Soviética de Kirguistán, parte de l'antigua Xunión Soviética. Recibió'l so títulu n'economía mientres estudiaba nel Institutu de xestión de Moscú.
Tuvo casáu cola so primer esposa Buazhar, cola cual tuvo dos fíos: Seyit y Seytek, y dos fíos Diana y Dinara. En 1988 casóse cola so segunda esposa, Raisa, una doctora d'orixe tártaru, cola que tendría otros dos fíos más, Khadyrbek y Aliya.
Carrera política Les primeres eleiciones a les que se presentó fueron les eleiciones presidenciales de 2000, nes que namái llogró'l 6 % de los votos. En 2005, tres la revolución de los Tulipanes y l'ascensu al poder de Kurmanbek Bakíev formó parte del gobiernu como Ministru d'Industria, Comerciu y Turismu dende'l 20 d'avientu d'esi añu hasta la so dimisión el 21 d'abril de 2006.
Papel na democratización de Kirguistán
En dexando'l cargu enantes mentáu, Atambáyev pasó a la oposición liderando les protestes de payares de 2006 en Bixkek, sol paragües del movimientu For Reform. Magar el so papel como destacáu opositor, Bakíev nomólu primer ministru en 2007, intentando formar asina una coalición con dellos miembros de la oposición. El parllamentu confirmó'l so nomamientu por cuarenta y ocho votos contra trés. N'ochobre Bakíev eslleió'l gobiernu, que tenía de permanecer en funciones hasta la celebración d'eleiciones parllamentaries n'avientu. Sicasí, Atambáyev dimitió en payares. Los partíos de la oposición criticaron la destitución de Atambáyev, viéndolo como un signu d'autoritarismu de Bakíev y qu'Atambáyev opunxérase a la intervención del presidente nes eleiciones parllamentaries.
En 2009 presentar a les eleiciones presidenciales ante Bakíev. Namái llogró'l 8 % de los votos frente a la victoria arrolladora de Bakíev so acusaciones de fraude. El mesmu día de les votaciones Atambáyev declaró que les eleiciones yeren "illegales" pol "fraude xeneralizáu". Dempués de les eleiciones crecieron les protestes contra la política autoritaria de Bakíev, desaguando nuna revuelta en 2010 que desallugó al presidente del poder. La presidencia foi ocupada por Roza Otunbayeva y n'ochobre celebraron les primeres eleiciones parllamentaries llimpies. El partíu de Atambáyev foi'l segundu más votáu, llogrando 26 escaños nun parllamentu con 120 diputaos. En fracasando un intentu de coalición colos socialistes d'Ata Meken, el SDPK llegó a un alcuerdu col partíu más votáu, los conservadores nacionalistes d'Ata-Zhurt y con Respublika. Gracies a esa coalición Atambáyev foi escoyíu primer ministru col sofitu de 92 diputaos.
Presidencia Eleiciones presidenciales de 2011
En pidiendo llicencia del cargu de primer ministru, apurriendo provisoriamente el mandu a Omurbek Babanov, Atambáyev presentó la so candidatura a les eleiciones presidenciales (les primeres so la reforma eleutoral del 19 d'abril de 2010) de 2011 nes que s'escoyía al socesor de Otunbayeva, que nun se presentaba a la reeleición. Les eleiciones orixinalmente taben previstes pa ochobre de 2010, pero aplazáronse un añu. Les reformes constitucionales llindaben el periodu presidencial (seis años, ensin posibilidá de reeleición) y retayaben diversos poderes que seríen daos al parllamentu, convirtiendo a Kirguistán nuna república parllamentaria.
A pesar del nuevu sistema democráticu, les eleiciones llevar a cabu nun periodu fondamente tirante de la historia político y social del país. Kirguistán taba recuperándose de la crisis enerxética empecipiada mientres l'alministración de Bakíev. Otra tema esmolecedora mientres les eleiciones yeren les disputes étniques que, en dómina d'eleiciones, podríen tornase particularmente violentes. Arriendes de los disturbios nel añu 2010, les tensiones ente los kirguises y uzbecos indíxenes siguíen siendo volátiles nel sur del país, polo que la rexón yera vista como un campu de batalla políticu.
Atambáyev ganó les eleiciones col 63% de los votos, bien percima del segundu más votáu, Adakhan Madumarov que llogró un 15%, siendo ganador principalmente nel sur. Madumarov denunció que se cometiera fraude y magar la Comisión eleutoral central determinó que se cometieren delles irregularidaes, declaró qu'éstes yeren demasiáu poques p'anular los resultaos xenerales.
Atambáyev foi juramentado nel cargu'l 1 d'avientu. A la so ceremonia de toma de mandu asumieron el primer ministru de Turquía Abdullah Gül y el presidente de Xeorxa Mikheil Saakashvili. El presupuestu utilizáu na ceremonia de juramentación de Atambáyev foi inferior a la metá del utilizáu na de Bakíev, dos años tras.
Política esterior thumb|left|230px|Atambáyev xunto a Dmitri Medvédev, mientres el desfile pol 70º aniversariu del Día de la Victoria. Pocu dempués d'asumir cárgolu, el 1 d'avientu de 2011, Atambáyev viaxó a Turquía y robló un alcuerdu col entós Presidente, Abdullah Gül de $300 millones en 2011 a $1 billón pal añu 2015. Tamién s'alcordó mayor aumentu de la inversión de Turquía en Kirguistán a $450 millones nos próximos años. Tamién estrechó les rellaciones con Corea del Sur cola so visita al país en 2013 y la firma de dellos alcuerdos de cooperación billateral. Ente estos alcuerdos destaquen la meyora na política enerxética (fundamentalmente por cuenta de la crisis enerxética pola que pasaba Kirguistán) y na agricultura.
Dende l'empiezu del so mandatu, Atambáyev describir a sigo mesmu como un políticu pro-rusu, a pesar de que la revolución kirguisa de 2010 fuera fuertemente boicotiada por Dmitri Medvédev, quien dixera qu'un sistema parllamentariu favorecería una victoria eleutoral islamista, lo cual a la llarga provocaría una "afganización" del país. Anunciáronse tanto la entrada de Kirguistán na Unión Aduanera Euroasiática, como la fixación d'una fecha pa la retirada de la base militar d'Estaos Xuníos del país escontra 2014, nel marcu d'estrechar les rellaciones ente la República Kirguisa y la Federación Rusa, que pal añu 2015 emplegaba siquier 500.000 trabayadores kirguisos.
thumb|230px|Atambáyev xunto a John Kerry, Secretariu d'Estáu de EE.UU. A principios de 2012, Atambáyev viaxó a Moscú, onde na so xunta col entós Presidente de Rusia Dmitri Medvédev recordó-y el pagu de la delda de $15 millones contraida per Rusia a Kirguistán pol usu de la base aérea de Kant. A pesar d'estes polítiques, Atambáyev tamién mentó la so intención de llograr una mayor independencia económica y enerxética pa la ex-república soviética, calteniendo una política xeneralmente neutral.
En xunetu de 2015, el gobiernu kirguís abandonó un tratáu de cooperación billateral ente Kirguistán y Estaos Xuníos vixente dende 1993. L'alcuerdu dexaba que'l país americanu exerciera un sistema comercial ensin pagar impuestos, aduanes o cualesquier otru tipu de carga y otorgaba un estatus diplomáticu al personal militar d'Estaos Xuníos. L'alcuerdu yera útil especialmente p'apuntar tropes d'Estaos Xuníos destinaes a la cercana Afganistán mientres la guerra permanente presente nesi país dende 2001. Les razones de la rotura del alcuerdu fueron que Barack Obama premiara al disidiente políticu Azimyan Askarov, acusáu de participar nos disturbios étnicos ente kirguises y uzbecos asocedíos en xunu de 2010. Atambáyev acusó al presidente d'Estaos Xuníos de "crear caos" nel so territoriu al afalar los sentimientos separatistes de la minoría uzbeca.
El 6 de xineru de 2017 axuntar en Beixín col Presidente de la República Popular China, Xi Jinping, en conmemoración col 25º aniversariu del establecimientu de rellaciones diplomátiques col país en 1992, tres la so independencia n'avientu de 1991, afirmando'l so deséu d'impulsar la cooperación con China nes árees d'infraestructura, agricultura y na construcción de la Franxa y la Ruta, y espresando que los dos países tendríen de combatir xuntos contra les "trés fuercies malines" del terrorismu, el separatismu y l'estremismu. Atambayév reafitó'l compromisu de Kirguistán xuntase a la política d'Una sola China.
Guerra contra'l terrorismu
thumb|200px|left|Atambayev xunto al Presidente rusu Vladímir Putin nel Centru Nacional de Control de Defensa de Rusia.