El derbi asturianu ye'l partíu de fútbol qu'enfrenta a los dos principales equipos de la comunidá autónoma española d'Asturies: el Real Sporting de Xixón y el Real Uviéu. La rivalidá extradeportiva esistente ente les dos ciudaes, de tamañu asemeyáu pero estructura socioeconómica y mayoría política históricamente distintes, provocó dende los sos empiezos que l'alcuentru, apostáu oficialmente más de cien veces dende la fundación del Uviéu en 1926 —el Sporting data de 1905— tantu en Primer División como en Segunda y otros torneos, seya de máxima rivalidá.
Curtia hestoria Partíos destacaos P'atopar el primer derbi de la hestoria hai que remontase al añu 1926, el de la fundación del Real Uviéu como resultáu de la fusión del Real Stadium Club Ovetense y el Real Club Deportivo Oviedo. El 5 d'avientu d'aquel añu apostar en Xixón un partíu ente los dos equipos correspondiente al Campeonatu Rexonal d'Asturies, que ganó'l Real Sporting por 2 goles a 1.
El primer derbi en Primer División tuvo llugar na campaña 1944-45, concretamente'l 10 d'avientu de 1944; apostar n'Uviéu y ganar l'equipu llocal por 2 goles a 1. Marcaron Herrerita y Echevarría pa los carbayones y Liz pa los xixoneses. El primer derbi celebráu en Xixón, na segunda vuelta, apostar n'El Molinón el 13 de mayu de 1945 y ganar el Sporting por 6 goles a 0. Los goles fueron de Pío (3), Molinucu, Cervigón y Tamayo.
El primer partíu en Segunda División celebrar na temporada inaugural de la Lliga, la 1928-29: los dos equipos empecipiaron la so andanza en competición oficial na categoría. Naquella temporada, el primer derbi foi l'apostáu na xornada 3, el 24 de febreru de 1929, n'Uviéu; ganaron los locales por 6 goles a 2. Los xixoneses tomaron la revancha na segunda vuelta, ganando por 3 goles a 2 nel partíu xugáu en Xixón el 12 de mayu de 1929.
L'últimu derbi apostáu en Primer División tuvo llugar n'Uviéu'l 15 de marzu de 1998 y ganar el conxuntu llocal por 2 goles a 1 (Nikíforov en mesma puerta y Dely Valdés pa los uvieínos; Kaiku pa los xixoneses). Aquel añu'l Sporting baxó a Segunda División. L'Uviéu caltener na élite del fútbol español otres tres temporaes, siendo la so última campaña na máxima categoría la 2000-01.
Acercamientos Nos más d'ochenta años de coesistencia de les dos entidaes rivales nun dexaron de producise ocasionales momentos d'acercamientu cordial. En ciertos momentos llegóse al puntu de falar d'una posible fusión de los dos equipos pa formar una escuadra fuerte que representara meyor a Asturies nel mundu del fútbol, especialmente en momentos en que la presencia de la rexón nes categoríes de fútbol profesional español viose notablemente amenorgada.
N'abril de 2000, colos dos equipos en situación crítica, el diariu As desveló la noticia de que se produxeren alcuentros ente propietarios del Real Uviéu y del Real Sporting de Xixón, Celso González y José Fernández respeutivamente, nes que se trató la posibilidá de formar un únicu equipu que se llamaría Real Asturies y, inclusive, falar de la construcción d'un campu a mediu camín ente les dos ciudaes. La noticia sorprendió entós a propios y estraños, y alzáronse diverses voces a favor y en contra de tal posibilidá, dalgunes d'elles de personaxes prominentes de la rexón: Sabino Fernández Campo («hai que caltener vieyes tradiciones»), Luis Martínez Noval («hai que tener enforma respetu cola hestoria») y Quini («la rivalidá ye daqué bien bonu p'Asturies») amosar en contra; ente que Toni Fidalgo («la idea, dende la distancia, paez brillosa»), Herminio Menéndez («precisamos una plataforma de lo nueso"), Alfredo Relaño («una iniciativa interesante n'Asturies»), Bernardo Salazar («la unión fixo la fuercia asturiano») y Corín Tellado («col nuevu sieglu tou ta camudando») amosáronse a favor. Representantes d'otros equipos asturianos, como'l Real Avilés C. F., defendieron igualmente la idea entendiendo que-yos beneficiaría. La idea, seya que non, nunca pasó de ser una simple posibilidá remota, y atopóse siempres cola oposición de los aficionaos de los dos clubes, de la Federación Asturiana de Fútbol y d'instituciones de gobiernu d'Asturies.
Otru momentu destacáu d'acercamientu de postures producir en 1955, cinco años dempués del fallecimientu de Carlos Tartiere, primer presidente del Real Uviéu que dio nome al estadiu del club. Aquel añu'l Sporting concedió-y la medaya d'oru del club a títulu póstumu y depositó una corona de flores colos colores raxonos nel bustu que-y foi alzáu na capital asturiana.
Amás d'estes iniciatives institucionales, produciéronse otres de calter más popular y bonal, como la de la Peña Los Pelayos de Llugones, única de la rexón qu'apigura a aficionaos de los dos equipos, y que ejemplifica el so calter cola fusión nuna sola de les camisetes de los dos equipos, magar s'amuesen contrarios a la fusión de les dos entidaes.
La rivalidá na lliteratura thumb|250px|L'estadiu El Molinón, en Xixón, mientres el derbi apostáu'l 9 de setiembre de 2017. thumb|250px|L'estadiu Carlos Tartiere, n'Uviéu.
A lo llargo de los más d'ochenta años de coesistencia de los dos equipos, fueron apaeciendo diverses publicaciones sobre la rivalidá que nos ocupa, tanto llibros como artículos periodísticos usualmente escritos nun tonu fuertemente satíricu. Estes son dalgunes d'elles, recoyíes nun artículu de Jesús Castañón Rodríguez:
Sofitáu nel tapial (José Campo Castañón, 1956): puya poética llanzada a los aficionaos del Sporting tres la derrota sufrida n'El Molinón por cero goles a seis. La fusionona (Melchor Fernández Díaz, 1971): romancillo sobre una posible fusión de los dos equipos. Fútbol jesuítico y krausista (Juan Cueto, 1975): visión de los oríxenes del fútbol n'Asturies y carauterización sociolóxica de los dos aficiones. Xixón 6-Uviéu 1 (Mauro Muñiz, 1976): obra que s'ocupa de tolos ámbitos de la rivalidá ente les dos ciudaes resaltando la importancia del fútbol. Fútbol (Melchor Fernández Díaz, 1977): hestoria de la rivalidá rexonal presentada al traviés d'estadístiques de les clasificaciones del Campeonatu Rexonal, de Lliga, de los máximos goliadores asturianos en Primer División y de los internacionales asturianos na seleición española. Nin Turín nin Turón (Jesús Castañón Rodríguez, 1988): analís de les distintes fases poles que pasó la rivalidá nos sos ámbitos deportivu, alministrativu y social. La eterna rivalidá (José Ignacio García Noriega, 1988): analís de la participación de los alcaldes nel ambiente de rivalidá, col deséu de erradicación de la violencia nel fútbol. Futbolerías (José Nuel, 1988): l'autor encamienta a los presidentes de les dos entidaes a escaecer les crítiques a les fuercies de seguridá y a centrar los sos esfuercios en erradicar la violencia ente enchíes radicales. ¿Un nuevu pactu de Villabona? (Jesús Castañón Rodríguez, 1989): analís de les repercusiones lliteraries de la rivalidá, del históricu ambiente contrariu y de una estadística global qu'amuesa la enorme igualdá esistente ente los dos equipos, que conclúi col planteamientu de la posibilidá de buscar un ambiente festivo nesti tipu d'alcuentros. Alcordances dende Madrid (Sabino Fernández Campo, 1990): coleición d'alcordances de la infancia del autor ente los que se topen evocaciones a alcuentros de rivalidá n'El Molinón. Ripios del atueldu y de la discordia cordial (Pedro de Silva, 1990): nesta obra'l que fuera presidente de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies narra la convocatoria al palaciu de la presidencia de representantes y xugadores de les dos entidaes, y l'autor fai un llamamientu a la cordialidá y al civismu como mediu pa ufiertar una bona imaxe de la rexón nel esterior. Baillando un tangu (David Serna, 1992): rellatu de ficción satíricu sobre'l mundu de los fichaxes nel fútbol basáu en fechos reales nos que se modificar llixeramente los nomes reales (Mandarín por Manjarín, La Nueva Gadaña por La Nueva España, Espurecha por Marca, Escuela de Marfeo por Escuela de Mareo, etc.) y nel que dos equipos, el Sporting de Vetusta y el Real Racing de Natamontada, trasuntos del Sporting y el Real Uviéu, apuéstense'l fichaxe del futbolista Javier Tangu.
Xugadores y entrenadores compartíos Dase'l casu d'un bon númberu futbolistes y entrenadores que llegaron a militar nes files de los dos equipos. Manuel Meana, que dirixó al Real Sporting de Xixón en delles etapes (1926-1929, 1931-1933 y 1948-1950), entrenó tamién al Real Uviéu ente 1942 y 1947. José María Peña entrenó a los azules na temporada 1935-1936 y, más tarde, dirixó al equipu xixonés en dos etapes: 1939-1942 y 1946-1947. Abel Picabea entrenó al Uviéu ente 1957 y 1959, pa recalar depués en Xixón na temporada 1959-1969. Finalmente, Vicente Miera dirixó a dambos clubes en dos etapes: 1974-1976 y 1987-1989, nel Real Uviéu, y 1976-1979 y 1980-1982 nel Real Sporting. El capítulu de xugadores ye muncho más llargu: Cholo Dindurra, Rafael Biempica, Uría, Bango o Iván Iglesias fueron dalgunos d'ellos.
Cómputu total d'enfrentamientos oficiales CompeticiónPXROERSGGoles ROGoles RSGPrimer División 40 19 13 8 42 31Segunda División 41 13 9 19 59 68Copa del Rei 10 7 1 2 23 17Campeonatu rexonal 18 8 5 5 46 38Total 109 47 28 34 170 154PX: Partíos xugaosRO: Victories del Real UviéuE: EmpatesRSG: Victories del Real Sporting de XixónGoles RO: Goles del Real UviéuGoles RSG: Goles del Real Sporting de Xixón Datos actualizaos al últimu enfrentamientu oficial, na temporada 2020-21.
Historial de partíos en Primer División Estadístiques Primer alcuentru: 10 d'avientu de 1944 Últimu alcuentru: 15 de marzu de 1998 Total de partíos: 40 Victories del Real Uviéu: 19 Victories del Real Sporting de Xixón: 8 Empates: 13 Goles del Real Uviéu: 42 Goles del Real Sporting de Xixón: 31 Máxima goliada del Real Uviéu en casa: 3-1 (1975-76) Máxima goliada del Real Uviéu fuera: 0-3 (1958-59 y 1973-74) Máxima goliada del Real Sporting de Xixón en casa: 6-0 (1944-45) Máxima goliada del Real Sporting de Xixón fuera: 2-4 (1952-53) Empate con más goles n'Uviéu: 2-2 (1945-46) Empate con más goles en Xixón: 1-1 (1946-47 y 1994-95) Máximos goliadores del Real Uviéu: Carlos (4); Areta y Alarcón (3); Herrerita, Emilín, Galán, Marianín y Dely Valdés (2) Máximos goliadores del Real Sporting de Xixón: Pío (5); Dindurra y Quini (3); Molinucu, Méndez, Grau y Tati Valdés (2)
Tabla de partíos Temporada Xornada Local Resultáu Visitante1944-4512ªReal Uviéu2 - 1Real Xixón25ªReal Xixón6 - 0Real Uviéu1945-4613ªReal Xixón1 - 0Real Uviéu26ªReal Uviéu2 - 2Real Xixón1946-472ªReal Xixón1 - 1Real Uviéu15ªReal Uviéu3 - 2Real Xixón1947-484ªReal Uviéu0 - 0Real Xixón17ªReal Xixón2 - 1Real Uviéu1952-5314ªReal Xixón1 - 3Real Uviéu29ªReal Uviéu2 - 4Real Xixón1953-541ªReal Xixón0 - 0Real Uviéu16ªReal Uviéu1 - 0Real Xixón1958-5910ªReal Xixón0 - 3Real Uviéu25ªReal Uviéu2 - 0Real Xixón1972-7317ªReal Uviéu1 - 0Real Sporting de Xixón34ªReal Sporting de Xixón1 - 0Real Uviéu1973-7416ªReal Sporting de Xixón0 - 3Real Uviéu33ªReal Uviéu0 - 0Real Sporting de Xixón1975-764ªReal Uviéu3 - 1Real Sporting de Xixón21ªReal Sporting de Xixón3 - 1Real Uviéu1988-8917ªReal Uviéu1 - 0Real Sporting de Xixón37ªReal Sporting de Xixón0 - 0Real Uviéu1989-9010ªReal Sporting de Xixón0 - 0Real Uviéu29ªReal Uviéu1 - 0Real Sporting de Xixón1990-9116ªReal Uviéu0 - 0Real Sporting de Xixón35ªReal Sporting de Xixón0 - 0Real Uviéu1991-9214ªReal Uviéu1 - 0Real Sporting de Xixón33ªReal Sporting de Xixón1 - 0Real Uviéu1992-9316ªReal Sporting de Xixón0 - 1Real Uviéu35ªReal Uviéu2 - 1Real Sporting de Xixón1993-943ªReal Uviéu0 - 1Real Sporting de Xixón22ªReal Sporting de Xixón0 - 0Real Uviéu1994-9518ªReal Sporting de Xixón1 - 1Real Uviéu37ªReal Uviéu1 - 0Real Sporting de Xixón1995-9615ªReal Uviéu1 - 0Real Sporting de Xixón36ªReal Sporting de Xixón0 - 1Real Uviéu1996-9721ªReal Sporting de Xixón0 - 0Real Uviéu42ªReal Uviéu0 - 0Real Sporting de Xixón1997-9810ªReal Sporting de Xixón1 - 2Real Uviéu29ªReal Uviéu2 - 1Real Sporting de Xixón
Historial de partíos en Segunda División