El gamonalismu foi un sistema de poder surdíu nel Perú y Ecuador mientres la segunda metá del sieglu XIX y caltúvose hasta l'aplicación de la reforma agraria nos años 70.

El gamonalismu ye un términu qu'empezó a acuñase y usase a mediaos del sieglu XIX nel sur andín peruanu pa designar a hacendados advenedizos, ensin casta de cuñu colonial y ensin mayor refinamientu, qu'espandieron les sos tierres y el so poder sociu-políticu (rendatario y clientelista) a cuenta de espropiar per medios ilícitos y violentos a los comuñeros de los ayllos indíxenes. Deborah Poole sostién que'l términu deriva del nome de

Manuel González Prada, al sintetizar la trinidá embrutecedora del indiu nel sacerdote, el terrateniente y l'abogáu, aludió a un sistema de poder (asemeyáu, non igual al feudal), que neso años yá yera identificáu como gamonalismu. Manuel González Prada escribió seique les páxines más significatives avera del gamonalismu peruanu y ye unu de los primeros en denuncialo. Na so obra Hores de Llucha va enunciar lo siguiente:

El so discípulu Víctor Raúl Haya de la Torre (1895-1979) en Teoría y Táctica del Aprismu, va contestar a esti analís nos siguientes términos:

Según Alberto Flores Galindo, el términu gamonal ye

El gamonal non necesariamente ye hacendado y de la mesma, el hacendado non necesariamente ye gamonal. Esti postreru ye espresión de la incipiente formación y presencia del Estáu nel Perú republicanu del sieglu XIX:

Para José Carlos Mariátegui, el gamonal invalida toa llei y orde de proteición del indíxena o del llabrador contra l'autoridá del llatifundista; por cuenta de les condiciones del mediu xeográficu y a les estructures de dominación de calter estamental. Un escenariu en que la llei escrita ye impotente.

El gamonalismu foi un sistema de poder qu'algamó la so mayor espresión mientres la denominada República aristocrática ( 1895-1919), pero caltener hasta 1968 cuando'l gobiernu de Juan Velasco Alvarado decretó l'aplicación de la Reforma Agraria.

En décades recién, el términu gamonal enchió esti marcu históricu-social escontra una termonología sociolóxica aplicable a la realidá de los países de la rexón andina. Nesti marcu, el conceutu emplégase más o menos asina:

Ver tamién Caciquismu

Referencies

De La Cadena, Marisol. "Indíxenes y mestizos. Raza y cultura nel Cusco". Lima : IEP, 2004. Haya de la Torre, Víctor Raul, Obres Completes, Tomu I, Teoría y táctica del aprismu,´´El problema del indiu´´, páxs. 181-188. Editorial Juan Mejía Baca, Lima, 1976. Mariategui, José Carlos 1928: Siete Ensayo d'Interpretación de la Realidá Peruana. Empresa Editora Amauta S.A., Lima, Perú, Edición Dixital 1996. Tussell, Javier 1976: Oligarquía y caciquismu n'Andalucía. Editorial Planeta, Barcelona. Martz, John D. 1997: The politics of clientelism: democracy & the state in Colombia. New Brunswick, NJ : Transaction Publishers.

Categoría:Terminoloxía política Categoría:América Llatina Categoría:Política de Perú