La familia de llingües Chimaku consta de dos llingües falaes nel noroeste de Washington, Estaos Xuníos, na península Olympic. Ye parte del área llingüística del Mosan, y una de les sos llingües ye famosa por non tener consonantes nasales. Les dos llingües rellacionar ente sigo como l'idioma inglés y l'idioma alemán.
Clasificación Clasificación interna Chemakum (tamién conocida como Chimakum o Chimacum) (†) Quileute (tamién Quillayute o Kuoliyot)
El chemakum anguaño ta estinguíu, falar hasta la década de 1940 na cara este de la península Olympic, ente Port Townsend y la canal Hood. El nome chemakum derivar de la pallabra salish usada pa denominar a la etnia chemakum.
El quileute atópase en serio peligru de desapaición, falar apenes una poques persones na mariña oeste de la península Olympic, al sur de cabu Flattery en La Push y nel baxu ríu Hoh. La pallabra quileute deriva de kʷoʔlí•yot''' , el nome d'una población en La Push.
Descripción llingüística Fonoloxía El sistema de soníos (pre-)proto-Chimaku contenía trés vocales, llarga y curtia, y acentu prosódicu. l'inventariu de consonantes taría formáu por:M. Swadesh, 1955, p. 60
Llabial Alveolar Palatal Velar Llabiu-velar Uvular Llabiu-uvular Glotal central llateral Oclusiva simple eyectiva Africada simple () eyectiva () Fricativa () Sonante simple glotalizada En Proto-Chimakua la serie palatal sería'l principal alófonu la vocal . Per otru llau, sería'l alófonu principal ante les vocales . Estes series pueden aportar a fonemes separaos primero que'l Chimakum y el Quileute biforcárense, pero si asina fora, paez claru que fueron alófones non muncho antes d'ello.
En Quileute l'acentu prosódicu quedó afitáu na penúltima sílaba, anque los cambeos subsecuentes facer impredicible, y les sonantes glotalizadas fixéronse alofóniques con secuencies glotales oclusivu-sonantes, nun pudiendo yá ser considerada fonémica. Les sílabes abiertes desenvolvieron vocales llargues. Quiciabes nel sieglu XIX, les nasales pasaron a ser plosivas de voz .
En Chemakum, les vocales acentuaes frecuentemente aportaron n'oclusives glotales; despalatalizó a , ente que palatalizó a ; sonantes perdieron el so glotalización; y les aproximantes pasaron a na redolada de les vocales acentuaes.
Comparanza léxica Los numberales del 1 al 10 en chemakum y quileute son: GLOSA Chemakum Quileute PROTO-CHIMAKU 1 kwaaɬ waaɬ *kwaaɬ 2 ɬakwa ɬaʔwa *ɬakwa 3 qwalii qwaʔli- *qwaʔli- 4 el mioʔiis baʔyas *maʔyas 5 6 ʦiɬaas ʧiɬaas *ʦiɬaas 7 ʦquuʔul-kwant 8 qwayii-kwant 9 kwiiʦχal 10 ʧʼiitaʔa
Referencies
Bibliografía Boes, Franz. (1892). Notes on the Chemakum language. American Anthropologist, 5, 37-44. Andrade, Manuel J. (1933). Quileute. New York: Columbia University Press. (Extract from Handbook of American Indian Languages (Vol. 3, páxs. 151-292); Andrade's doctoral dissertation). Andrade, Manuel J. (1953). Notes on the relations between Chemakum and Quileute. International Journal of American Linguistics, 19, 212-215. Andrade, Manuel J.; & Frachtenberg, Leo J. (1931). Quileute texts. Columbia University contributions to anthropology (Vol. 12). New York: Columbia University Press. Swadesh, Morris. 1955. "Chemakum Lexicon Compared with Quileute", International Journal of American Linguistics, Vol. 21, Non. 1 (Jan., 1955), páxs. 60-72. Campbell, Lyle. (1997). American Indian languages: The historical linguistics of Native America. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-509427-1. Mithun, Marianne. (1999). The languages of Native North America''. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23228-7 (hbk); ISBN 0-521-29875-X.
Chimaku Chimaku