Les llingües jirajaranas o jirajiranas son un grupu de llingües estinguíes que se falaben nel oeste de Venezuela, nes rexones de Falcón y Lara. Créese que toles llingües escastar a principios del sieglu XX.
Clasificación Les llingües jirajara considérase un grupu de llingües casi-aisllaes. Adelaar y Muysken señalen qu'esisten ciertes similaridades léxiques coles llingües timote-cuica y similaridades tipolóxiques coles llingües chibchas, pero la escasez de datos torga dar por válidu cualesquier parentescu. Jahn, ente otros, suxirió una rellación ente les llingües jirajaranas y les llingües betoi, principalmente pola similaridad de los etnónimos. Greenberg and Ruhlen clasifiquen a les llingües jirajaranas como parte d'una hipotética familia paezana, xunto coles llingües betoi, el idioma paez, les llingües barbacoanes y otros.
Llingües de la familia A partir de la documentación esistente, identificáronse tres llingües como claramente miembros de la familia jirajara: Jirajara, faláu nel estáu de Falcón Ayomán, falada na aldega de Siquisique nel estáu de Lara Gayón, falada na nacencia del ríu Tocuyo nel estáu de Lara
Loukotka inclúi cuatro llingües más na familia pa les que nun esiste documentación polo que'l so adscripción a la familia ye puramente especulativa: Coyone, faláu na nacencia del ríu Portuguesa nel estáu de Portuguesa. Cuiba, faláu na ciudá d'Aricagua. Atatura, faláu ente los ríos Rocono y Tucupido. Aticari, faláu a lo llargo del ríu Tocuyo.
Descripción llingüística A partir de la escasa documentación esistente, pueden reconstruyise un númberu llindáu de carauterístiques tipolóxiques:
1. orde VO n'oraciones transitives apasi mamán (Jirajara) 1ª.cortar 1ªPOS.mano :'Corto la mio mano'
2. El suxetu preciede al verbu depamilia buratá (Ayomán) la.familia ye.bona :'La familia ye bona'.
3. El posesor preciede al oxetu teníu shpashiú yemún(Ayomán) arcu 3ªPOS.cuerda :'la cuerda del arcu'
4. Los axetivos siguen a los nomes que califiquen pok diú (Jirajara) monte grande :'el monte altu'
5. Los numberales precieden a los nomes que cuantifican boque soó (Ayomán) unu pitu :'un pitu'
6. Usu de postposicionesen llugar de preposiciones angüi fru-ye (Jirajara) 1ª.dir Siquisique-a :'(yo) voi a Siquisique.'
Comparanza léxica La siguiente llista ufierta dellos cognados en llingües jirajararas: GLOSAAyománGayónJirajarafueudugdut, idúduegpiea-sengánseguéangánpitadegaródigaródegarócasagagaphiyásgagapculiebrahuhí, jujíjujítúbsoliñyivatyuaú
Referencies
Ver tamién Jirajara, etnia.
Categoría:Llingües jirajaranas Categoría:Llingües de Venezuela
Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu