Васіль Юр'евіч, Васіль Касы () — князь звенігародскі (1421—1448), вялікі князь маскоўскі (1434), сын Юрыя Дзмітрыевіча, галіцкага князя.
Біяграфія Васіль быў старэйшым старэйшы з чатырох сыноў галіцкага князя Юрыя Дзмітрыевіча і праўнукам Дзмітрыя Данскога. Яго роднымі братамі былі Дзмітрый Шамяка і Дзмітрый Красны. Юрый Дзмітрыевіч прэтэндаваў вялікакняжацкі сталец у Маскве, спасылаючыся на тастамент Дзмітрыя Данскога, у той час як улада знаходзілася ў руках маладога Васіля II.
У гісторыю Васіль Юр’евіч увайшоў як удзельнік скандалу 8 лютага 1433 года на вяселлі Васіля II. Тады маці вялікага князя, Соф’я Вітаўтаўна, публічна сарвала з Васіля Юр’евіча залаты пояс. Яна заявіла, што гэты пояс калісьці быў скрадзены з вялікакняжацкай казны і па праве належыць яе сыну. Пасля гэтай публічнай абразы браты Юр’евічы неадкладна пакінулі Маскву і накіраваліся да бацькі, што стала прамым штуршком да адкрытых ваенных дзеянняў.
У 1434 годзе войска Юрыя Дзмітрыевіча захапіла Маскву. Юрый абвясціў сябе вялікім князем, але раптоўна памёр у чэрвені таго ж года. Васіль, як старэйшы сын, самавольна абвясціў сябе новым вялікім князем маскоўскім. Яго кіраванне працягвалася ўсяго каля месяца, родныя браты адмовіліся падтрымаць яго, палічыўшы гэта парушэннем правоў спадкаемнасці, і заключылі саюз з папярэднім князем. Васіль Юр’евіч быў вымушаны збегчы з Масквы, пры тым ён забраў з сабой казну.
На працягу двух наступных гадоў Васіль працягваў зацятую партызанскую і франтавую вайну супраць Масквы, збіраючы войскі ў Вялікім Ноўгарадзе і Кастраме. У 1434 годзе ў бітве на рацэ Кусь яго сілы разбілі маскоўскае войска, узяўшы ў палон князя Юрыя Патрыкеевіча. Вырашальная развязка наступіла ў бітве пры Скораціне (каля Растова) у маі 1436 года. Васіль Юр’евіч пайшоў на хітрасць, заключыў перамір’е з Васілем II, але вераломна парушыў яго, спадзяючыся заспець маскоўскае войска знянацку. Маскоўскі князь паспеў зрэагаваць і цалкам разграміў нападаючых, а сам Васіль Юр’евіч трапіў у палон. За здраду і парушэнне клятвы Васіль II загадаў асляпіць палоннага князя на адно вока.
Пасля гэтага аслеплены Васіль Касы быў адпраўлены ў няволю ў Маскву. Ён больш не прымаў удзелу ў палітычным жыцці, пражыў у зняволенні яшчэ 12 гадоў і памёр у 1448 годзе. Гэты акт паклаў пачатак серыі асляпленняў у той вайне, пазней Дзмітрый Шамяка ў якасці помсты аслепіць ужо самога Васіля II (які пасля гэтага атрымае мянушку «Цёмны»).
Крыніцы
Літаратура Зимин А. А. Авантюра Василия Косого // Витязь на распутье: феодальная война в России XV в.. — М.: Мысль, 1991. — С. 69-78. — ISBN 5-244-00518-9
Спасылкі Васіль Юр'евіч Касы — электронная энцыклапедыя Хронас.
Катэгорыя:Вялікія князі маскоўскія Катэгорыя:Сілком аслепленыя Катэгорыя:Князі звенігародскія Катэгорыя:Рурыкавічы