Усходняя бра́ма (таксама вядомая як Міха́йлаўская або Ко́брынская бра́ма) — колішняя брама Кобрынскага ўмацавання Брэсцкай крэпасці. Адно з першых цагляных збудаванняў крэпасці. Існавала да кастрычніка 1944 года, калі была цалкам знішчана ў выніку дэтанацыі боепрыпасаў.
Гісторыя і архітэктура
Будаўніцтва аб'екта вялося ў 1834—1836 гадах. Брама складалася з праезду і дзвюх кардэгардый (казематаваных памяшканняў для варты, якая ахоўвала ўезд), разлічаных на размяшчэнне 52 чалавек. Перад брамай для яе прыкрыцця быў пабудаваны земляны равелін III (крапасное збудаванне ў форме трохвугольніка са звернутай да праціўніка вяршыняй).
У часы Расійскай імперыі аб'ект называўся Міхайлаўскай брамай або Міхайлаўскім праездам у гонар цэсарэвіча Міхаіла, аднаго з сыноў расійскага імператара Мікалая I. У перыяд міжваеннай Польшчы брама называлася Кобрынскай (), бо кірунак выезду вёў у бок горада Кобрын. Пазней, у савецкі час, замацавалася назва Усходняя брама.
Абарона крэпасці і Другая сусветная вайна
Падчас абароны крэпасці палякамі ў верасні 1939 года, як адна з мер па перашкодзе пранікнення праціўніка ва ўмацаванне, праезд брамы быў заблакаваны бетоннымі блокамі. Для агнявой падтрымкі каля ўезду былі пастаўлены тры танкі FT-17.
На момант пачатку Вялікай Айчыннай вайны летам 1941 года ў кардэгардыях Усходняй брамы знаходзіліся артылерыйская майстэрня і склад гаруча-змазачных матэрыялаў 98-га асобнага артылерыйскага супрацьтанкавага дывізіёна. Асабовы склад гэтага падраздзялення размяшчаўся ў бліжэйшых казематах.
Знішчэнне і паваенны час
Пасля вызвалення Брэста ад нямецкай акупацыі праезд брамы з боку горада быў закладзены цэглай. У ім і ў абедзвюх кардэгардыях быў уладкаваны часовы склад трафейных снарадаў і авіябомбаў. 12 кастрычніка 1944 года група па абясшкоджванні боепрыпасаў пад камандаваннем лейтэнанта Жвавага дапусціла памылку пры праверцы новых паступленняў на склад. Прагучаў першы невялікі выбух, а затым — дэтанацыя вялікай магутнасці. У выніку трагедыі загінулі 12 ваеннаслужачых, 17 чалавек былі цяжка паранены, яшчэ 40 атрымалі дробныя раненні. Ад выбуху гістарычны будынак быў цалкам знішчаны, а на месцы праезду ўтварылася велізарная варонка, якая захавалася да нашых дзён.
У паваенны перыяд на тэрыторыі равеліна III ажыццяўлялася здабыча пяску. У 1970-я гады паверхня яго ўнутранай часткі была згладжана, што часткова змяніла першапачатковую форму варонкі ад выбуху. У 2013 годзе паблізу ад месца існавання былых Усходніх варот быў пабудаваны новы мост — сучасны ўсходні ўезд у Брэсцкую крэпасць.
Крыніцы
Спасылкі
Катэгорыя:Брамы Брэсцкай крэпасці Катэгорыя:Кобрынскае ўмацаванне Катэгорыя:З’явіліся ў 1836 годзе Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе Катэгорыя:1836 год у Брэсце Катэгорыя:1944 год у Брэсце Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Брэста