Баі за Ідліб — ваенныя дзеянні за буйны горад Ідліб (звыш 100 тыс. насельніцтва), размешчаны на паўночным захадзе Сірыі, а пазней — за кантроль над аднайменнай правінцыяй падчас грамадзянскай вайны ў краіне з 2011 года па цяперашні час, паміж узброенымі сіламі Сірыі і сіламі апазіцыі.
Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнай правінцыі і мае стратэгічнае значэнне, бо размешчаны паблізу мяжы з Турцыяй, адкуль баевікі атрымліваюць падмацавання і ўзбраенне (гл. Удзел замежных краін у грамадзянскай вайне ў Сірыі#Турцыя)
Перадгісторыя У 2011 годзе, услед за падзеямі ў Дэр’а, правінцыю Ідліб ахапілі хваляванні і антыўрадавыя выступы. Узброеныя напады на прадстаўнікоў улады пачаліся тут яшчэ ў красавіку. Так, 6 чэрвеня сірыйскія сілавікі ў горадзе Джыср-эш-Шугур на ўсходзе правінцыі Ідліб страцілі, у тым ліку падчас нападу на штаб-кватэры гарадской паліцыі і спецслужбаў, па афіцыйных даных, забітымі 120 чалавек.
Першая бітва за Ідліб (2012 год) З пачаткам грамадзянскай вайны горад быў заняты паўстанцамі. Яны кантралявалі яго некалькі месяцаў, калі ў іх атрымлівалася супрацьстаяць нападам з боку ўрадавых сілаў.
З 10 па 13 сакавіка 2012 года ўзброенымі сіламі Сірыі была праведзена ваенная аперацыя з мэтай ачысткі горада ад сіл апазіцыі. За тыдзень да гэтага адбылося нарошчванне ваеннай сілы і пачалася падрыхтоўка да штурму (так, 9 мая калона з 42 танкаў і 131 транспарту з ваеннымі накіраваліся ў бок Ідліба). Населены пункт абаранялі 1000-1300 паўстанцаў, мелася 2 танкі. 13 сакавіка пасля зацятых баёў урадавыя войскі занялі горадСирийские власти заявили о захвате города Идлиб.
Урадавыя войскі страцілі 7 салдат забітымі, 6 танкаў выведзены са строю. Абаронцы страцілі 36-52 забітымі, 130 палоннымі130 armed men surrender to Syrian authorities in Idlib// PressTV .
У ліпені таго ж года паведамлялася, што большая частка правінцыі Ідліб зноў апынулася пад кантролем паўстанцаўСМИ: Сирийский Идлиб полностью перешел в руки повстанцев // Росбалт, июль 2012.
Падзенне Ідліба У сакавіку 2015 года ў Ідлібе пачаліся баявыя дзеянні паміж урадавай арміяй і атрадамі тэрарыстычных груп розных ісламісцкіх арганізацый, аб’яднаных у т.зв. «Армію Заваёвы».
На наступны дзень баевікам удалося адбіць чатыры кантрольна-прапускныя пункты, якія яны страцілі напярэдадні. Увесь дзень баі ішлі ля ўезду ва ўсходнюю частку горада. Увечары, па паведамленнях уладаў, у Ідліб прыбыла 11-я бранятанкавая дывізія і правяла контратаку ў прамысловым раёне горада. Пры спробе напасці на блок-пост сірыйскай арміі быў ліквідаваны адзін з верхаводаў групоўкі «Ахрар аш-Шам» — Абу Джаміль Юсуф Кутуб. У гэты ж дзень загінуў і палявы камандзір мясцовага праўрадавага падраздзялення «Хезбала» — Аль Хадж Вала.
Да канца другога дня баёў ісламістам удалося захапіць 17 кантрольна-прапускных пунктаў і армейскіх блокпастоў.
Пасля пяці дзён баёў камандаванне сірыйскай арміі прыняло рашэнне адступіць з горада. Такім чынам, Ідліб з насельніцтвам у 100 тысяч чалавек стаў другім горадам, пасля Ракі, які цалкам перайшоў пад кантроль джыхадзістаўБоевики-исламисты захватили крупный город Идлиб в Сирии // РИА Новости, 2 июля 2015.
Падчас адступлення ўрадавых войскаў былі пакараны смерцю 15 зняволеных, якія знаходзіліся ў мясцовым аддзяленні разведкі. Па паведамленнях апазіцыі, 36 салдат урадавай арміі былі пакараны смерцю за перадачу паўстанцам разведданых для наступлення.
У маі ісламісты кантралявалі ўжо ўсю тэрыторыю правінцыіСирия: экстремисты контролируют провинцию Идлиб // Euronews, май 2015.
Далейшае супрацьстаянне 2015 20 снежня 2015 цэнтр горада быў падвергнуты бамбардзіроўцы з паветра, з прычыны чаго, па непацверджанай інфармацыі, загінулі 45 чалавек і 170 атрымалі раненні, у тым ліку і дзеціВ результате авиаудара российской авиации по Идлибу погибли более 40 человек // Reuters с gordonua.com«Russia blamed for deadly air strike in Syria's Idlib»Russian airstrikes in Syria blamed for scores of civilian deaths // washingtonpost.com. Прадстаўнікі апазіцыі паведамілі, спасылаючыся на мясцовых жыхароў, што ўдары былі нанесены па мясцовым рынку, жылым дамам і адміністрацыйным будынкам«Активисты в Сирии: РФ разбомбила Идлиб, десятки убитых» // Би-Би-Си, 20 декабря 2015. Усяго было нанесена восем удараў. Па сцвярджэннях сірыйскай апазіцыі, удары нанесла расійская авіяцыя. Расійскі бок адхіліў абвінавачванні ў бамбардзіроўцы грамадзянскага насельніцтва Сірыі, назваўшы іх фэйкам«Россия отказывается признавать убийство гражданских лиц в Сирии», Amnesty International, 23 December 201518 декабря 2015 г. Совет Безопасности ООН единогласно принял резолюцию, осуждающую атаки мирного населения в Сирии. 21 декабря Amnesty International выпустила отчет, обвиняющий Россию в систематических атаках мирного населения в Сирии. Представители Министерства обороны РФ назвали отчет «фейком» («Минобороны России назвало фейком доклад Amnesty об авиаударах в Сирии»). Пресс-секретарь Президента России В. Путина Дмитрий Песков заявил, что «... в Кремле доклада не видели.» («Песков: в Кремле не видели доклад Amnesty International по Сирии»)..
2016 На поўнач ад Ідліба, паміж правінцыяй і сірыйска-турэцкай мяжой, размешчаны раён Афрын, перайшоў курдскім «атрадам народнай самаабароны» (YPG), якія Анкара лічыць адгалінаваннем ад забароненай у Турцыі Рабочай партыі Курдыстана (РПК).
2015—2016 гг. — раён Байырбуджак, размешчаны недалёка ад правінцыі Ідліб і сірыйска-турэцкай мяжы, і населены пераважна туркаманамі, на працягу некалькіх месяцаў падвяргаўся бамбардзіроўкам.
2017 4 красавіка 2017 — інцыдэнт з хімічнай зброяй у Хан-Шэйхуне (89 загінулых).
4 мая на перамовах у Астане Расіяй, Турцыяй і Іранам падпісаны мемарандум аб стварэнні ў Сірыі зон бяспекі. Згодна з дакументам, правінцыя Ідліб, якая на той момант заставалася адзіным рэгіёнам у Сірыі, практычна цалкам кантраляваным сіламі апазіцыі, стала часткай самай шырокай, першай зоны дээскалацыі; акрамя Ідліба, у яе таксама ўвайшлі мяжуючыя з ім паўночныя раёны правінцыі Латакія, заходнія раёны правінцыі Алепа і паўночныя раёны правінцыі Хама. Турцыі (якая, разам з Расіяй і Іранам, з’яўляецца краінай-гарантам перамір’я ў Сірыі) было прапанавана ажыццяўляць кантроль над дадзенай зонай дээcкалацыі; турэцкі бок паставіўся да гэтай прапановы пазітыўна. На думку экспертаў, Расія ніякіх сваіх інтарэсаў у Ідлібе не мела і цалкам гатова пагадзіцца з тым, што гэтая правінцыя стане турэцкай зонай уплыву, і «менавіта таму расійскі бок не падтрымліваў жаданне законнага сірыйскага ўрада пачаць ваенныя дзеянні ў Ідлібе». Таксама ў сітуацыю ў Ідлібе не збіраліся ўмешвацца ЗША, якія мелі сваю сферу ўплыву на ўсходзе СірыіТурции предложили контроль за зоной деэскалации в Идлибе // gazeta.ru, 17 мая 2017.
У ліпені ў правінцыі Ідліб адбыліся кровапралітныя сутыкненні паміж рознымі групамі баевікоў. Жорсткія баі паміж узброенымі фарміраваннямі за ўплыў у рэгіёне і кантроль над каналамі паставак тэхнікі, узбраення і харчоў з Турцыі працягваліся на працягу некалькіх дзён і прывялі да сотняў забітых і параненых баевікоўКровавая бойня в Идлибе: уничтожены и ранены сотни боевиков // ТК Звезда, 22.07.2017
У жніўні, з-за сутыкненняў паміж рознымі групамі баевікоў, кантроль над правінцыяй Ідліб амаль цалкам замацаваўся за групоўкай «Фронт аль-Нусра». Аднак у дадзены яна момант перажывала дэфіцыт фінансавання з боку «замежных заступнікаў». Жаласны фінансавы стан і неабходнасць кантраляваць вялікую тэрыторыю прывёў да таго, што члены дробных баявых атрадаў «Фронт ан-Нусры» пачалі прадаваць браніраваную тэхніку і ўзбраенне ўрадавым войскамТеррористы в Идлибе от безысходности продают танки сирийским военным // ТК Звезда, 12 авг 2017.
Верасень: сірыйская апазіцыя падтрымала ідэю стварэння зоны дээскалацыі ў ІдлібеСирийская оппозиция поддержала идею создания зоны деэскалации в Идлибе // РИА, 4 сен 2017.
9 снежня армія Сірыі пры падтрымцы ПКС РФ увайшла ў Ідліб, 10 снежня УС САР прасоўвалася ўглыб правінцыі.
12 снежня — урадавыя войскі адбілі новыя тэрыторыі ў «Хаят Тахрыр аш-Шам» блізу Галанскіх вышынь, элітнае падраздзяленне сірыйскай арміі «Сілы Тыгра» было гатова пачаць наступленне на Ідліб.
13 снежня — камандаванне сірыйскай арміі рыхтавала ўдарную групоўку войскаў для ваеннай аперацыі ў правінцыі Ідліб.
14 снежня — армія Сірыі рыхтавала да штурму апірышча «Джэбхат ан-Нусры» і базы «Den of Asps».
15 снежня — расійскія самалёты нанеслі бомбавыя ўдары па умацраёнах групоўкі «Джэбхат ан-Нусра» ў населеных пунктаў Абу-Далі, Абу-Тэнаха і Мушарыфа, наносячы вялікую шкоду абароне джыхадзістаў.
21 снежня — САА пачала штурм пазіцый «Джэбхат ан-Нусры» ў Абу-Далі.
25 снежня — САА і ПКС РФ завяршылі падрыхтоўку да наступлення ў Ідлібе і ў апошнія дні 2017 года пачалі аперацыю ў правінцыі, штодня вяртаючы асобныя вёскі пад свой кантроль.
27 снежня — «Сілы Тыгра» пры падтрымцы ПКС РФ зачысцілі ад баевікоў тры населеныя пункты на поўдні правінцыі Ідліб.
28 снежня — «Тыгры» пры падтрымцы ПКС РФ вызвалілі Абу-Далі ў правінцыі Ідліб.
30 снежня — урадавыя войскі Сірыі паспяхова працягвалі буйнамаштабнае наступленне на поўдні правінцыі Ідліб, усё бліжэй прабіваючыся да стратэгічнай ваеннай базе Абу-эд-Духур.
2018 1 студзеня 2018 года — адбыўся магутны выбух каля турмы «Ан-Нусры» паблізу горада Ідліб.
6 студзеня — у паўднёвай частцы правінцыі Ідліб працягнулася поўнамаштабная аперацыя сірыйскай арміі. Пасля масіраванага ўдару расійскай авіяцыі ўрадавыя войскі вызвалілі населеныя пункты Шэйх Барака і Ум Мавалаят, размешчаныя на поўдзень ад горада Сінджар, а таксама вёскі Хава, Тэль Амара і Расм Аль-Саід на ўсход ад яго.
7 студзеня — урадавыя войскі Сірыі і іх саюзнікі вызвалілі ад баевікоў групоўкі «Джэбхат ан-Нусра» стратэгічна важны населены пункт Сінджар на паўднёвым усходзе правінцыі Ідліб, за 15 км ад ваеннай авіябазы Абу-Духур.
10 студзеня — САА і атрады народнага апалчэння вызвалілі ад праціўніка ваенны аэрадром Абу-Духур за 50 км ад горада Ідліб, аднак на наступны дзень былі выбіты байцамі «Хаят Тахрыр аш Шам». Станам на 14 студзеня сірыйская армія працягвала атачаць і рыхтавалася да фінальнага штурму авіябазы.
20 студзеня — урадавыя войскі Сірыі ўзялі пад свой кантроль авіябазу і прыступілі да штурму горада Абу-Духур.
22 студзеня — САА, пры дапамозе ПКС РФ, вызваліла горад Абу-Духур у правінцыі Ідліб.
29 студзеня — САА выбіла ісламістаў з вышыні Тэль-Азу.
31 студзеня — САА пры падтрымцы ВКС РФ вызваліла горад Мушэрыфа. «Сілы Тыгра» пры падтрымцы ПКС РФ і ВПС САР прасоўваліся да стратэгічнага горада Серакіб.
1 лютага — 5 мірных жыхароў загінулі і вялікая колькасць грамадзянскіх асоб атрымалі раненні ў выніку паветранага ўдару ў раёне Серакіба.
2 лютага — «Сілы Тыгра» завяршылі аперацыю ў Ідлібе і рыхтаваліся да перакідання на іншы фронт, САА рыхтаваліся да вырашальнага штурму Серакіба.
3 лютага — сірыйская армія знаходзілася за 15 км ад Серакіба. Штурмавік Су-25 ПКС РФ збіты баевікамі «Хаят Тахрыр аш-Шам» у Ідлібе. Лётчык катапультаваўся, але загінуў у баі з паўстанцамі.
8 лютага — сірыйскія войскі вялі баі на подступах да горада Серакіб.
У ліпені «Джэбхат ан-Нусра» і «Тахрыр Сурыя» вялі цяжкія баі за раёны горада Ідліб.
З 15 жніўня ўдары авіяцыі ВПС Сірыі і расійскіх ПКС па пазіцыях «Хаят Тахрыр аш-Шам» і «Ісламскай партыі Туркестана» ў правінцыі Ідліб былі прыпынены. Адноўленыя ўдары былі з 4 верасня.
14 кастрычніка быў заняты стратэгічна важны горад Сінджар // Радио «Свобода»Почему сирийская армия до сих пор не начала операцию в Идлибе // Взгляд, 15 сентября 2018.
2019 У лютым 2019 года ПКС РФ аднавілі ўдары па апорных пунктах баевікоў у паўднёвай частцы правінцыі Ідліб.