Правадырызм — тып дзяржаўных адносін, які характарызуецца асабістым панаваннем і адданасцю аднаму чалавеку — правадыру.

Адрозненне правадыра ад лідара ў тым, што лідар вызначае кірунак руху, а правадыр сімвалізуе ўладу. Прыхільнікі лідара падтрымліваюць яго парадак дня, у той час як прыхільнікі правадыра культывуюць яго асобу. Пры правадырызме адносіны рэгулююцца не законамі, а нефармальнымі нормамі, падобна да тыраніі, і ірацыянальнымі кампанентамі палітычнай свядомасці, што ніхто, акрамя правадыра, не можа кантраляваць уладу.

Прыклады

Савецкі саюз

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года ў РСФСР і СССР сталі выкарыстоўвацца тытулы «правадыры рэвалюцыі», «правадыры пралетарыяту» і проста «правадыры» ў дачыненні да Леніна і Троцкага (апошні таксама называўся «правадыром Чырвонай арміі», а Зіноўеў — «правадыром Камінтэрна»). Пасля апазіцыі і адхілення ад улады Троцкага да 1929 года быў распаўсюджаны выраз «правадыры партыі» ў адносінах да лідараў партыі, а таксама падобныя тытулы ў адзіным ліку. З набыццём усёй паўнаты ўлады Сталінам гэтыя выразы практычна зніклі, бо ў правадырысцкім грамадстве правадыр можа быць толькі адзін, якім і быў абвешчаны Сталін падчас яго знаходжання ва ўладзе ў СССР, калі дзяржаўна-партыйная сістэма стала сталінізмам.

Германскі рэйх

У нацысцкай Германіі правадырызм быў адным з пастулатаў нацысцкай ідэалогіі. Гітлера называлі «Вялікім правадыром Рэйха», а часцей проста фюрарам. Абавязковым для вывучэння была «Мая барацьба». Гітлера звалі правадыром не толькі ў Германіі, але і ва Украіне, Беларусі, Нарвегіі, Нідэрландах, Харватыі і іншых краінах. У гонар Гітлера была названая моладзевая арганізацыя Гітлерюгенд, а прывітаннем нацыянал-сацыялістаў было «Хайль Гітлер!». Па ўсёй Германіі быў усталяваны таталітарны рэжым пад кіраўніцтвам НСДАП. У прапагандзе Гітлера прадстаўлялі як «бога, вярхоўнага суддзю і выратавальніка нацыі». У сатэлітаў Рэйха таксама былі свае правадыры, напрыклад, у Рэйхскамісарыяце Украіна — Эрых Кох, а ў Беларускай цэнтральнай рады — Радаслаў Астроўскі.

Крыніцы

Катэгорыя:Таталітарызм