Марыя Карнеенка () — беларуская візуальная мастачка, якая працуе з фатаграфіяй, сучасным мастацтвам, калажам і мак’юментары.
Біяграфія Нарадзілася ў 1981 годзе ў Гомелі. У 1999—2004 гадах вучылася ў Гомельскім дзяржаўным тэхнічным ўніверсітэце, бакалаўр маркетынгу.
З 2016 года супрацоўнічала ў школе фатаграфіі «FSh1» у Мінску. У 2019—2020 гадах навучалася ў школе сучаснай фатаграфіі DocDocDoc у Санкт-Пецярбургу, курс «Эксперыменты сучаснай фатаграфіі».
Станам на 2025 год менеджарка беларускай фатаграфічнай пляцоўкі «FSh1» ў Варшаве.
Творчая практыка «На разломе часу» — дэбютны фатаграфічны праект Марыі Карнеенкі, паказаны ў межах праграмы «Маладая беларуская фатаграфія 2x2» у Мемарыяльным музеі-майстэрні З. І. Азгура (Мінск). Праект даследуе тэмы сям’і, асабістага сталення і сталення пакалення, перапляценне памяці і міфалогіі. Марыя дакументуе рост сваёй дачкі, натхняючыся сямейным лецішчам — месцам, якое на працягу дзесяцігоддзяў стала каталізатарам шчаслівых дзіцячых успамінаў. Праз свае фотаздымкі яна візуальна стварае «часавы разлом», перадаючы дзіўнае і заблытанае пачуццё, якое адчувае кожнае лета, вяртаючыся туды, дзе ўспаміны «накладаюцца на ўспрыманне тут і цяпер».
Даўняе захапленне пацукамі стала асновай яшчэ аднаго важнага кірунку ў яе творчасці. Праект Rattus Sapience узнік з яе актывізму і асабістых сустрэч з пацукамі — адносін, якія выходзяць за межы паняцця «ўласнасць», бо яны не вызначаюцца і не абмяжоўваюцца валоданнем. У праекце мастачка выходзіць за межы фатаграфіі, ствараючы аналагавыя, лічбавыя і 3D-калажы, а таксама скульптурныя аб’екты, якія робяцца асновай для будучых фотаздымкаў. Яна таксама ўключае ў наратыў ілюстрацыі, створаныя паводле ўласных эскізаў.
Праект складаецца з некалькіх слаёў і сюжэтных ліній, таму ён адкрыты для інтэрпрэтацыі і існуе ў некалькіх варыянтах. RATS — самая першая версія праекта, яго пачатак, за якую мастачка атрымала спецыяльную адзнаку журы Blurring the Lines 2020. Rattus Sapiens — найбольш вядомы выставачны варыянт праекта, яго мак’юментары-версія.
Пераасэнсаванне праекта ўвасобілася ў кнізе Rattus Sapience ад выдавецтва TAMAKA. Кніга прапануе новы погляд і магчымасць паразважаць пра найбольш істотнае: любоў, клопат, адказнасць, асабісты досвед, у тым ліку эмігранцкі. Яна стварае мастацкі дыялог, злучаючы візуальны голас Марыі і тэкставы голас беларускай пісьменніцы Таццяны Заміроўскай, дзякуючы чаму адбываецца размова ўнутры тэксту — абмен досведам, пачуццямі, траўмамі і ўспамінамі.
Выставы 2018 — Фестываль школы фатаграфіі FЅh1, Мінск. 2019 — «На разломе часу», групавая выстаўка маладой беларускай фатаграфіі «2x2», Мемарыяльны музей-майстэрня З. І. Азгура, Мінск. 2020 — «Rattus sapiens», групавая выстаўка, Нацыянальны цэнтр сучаснага мастацтва, Мінск, Беларусь. 2021 — «Rattus sapiens», Riga Photomonth, Латвія. 2024 — «Rattus sapiens», фестываль фатаграфіі «Święto Fotografii», Уроцлаў, Польшча. 2024 — «Rattus sapiens», Rise of Culture Festival, Жэшаў, Польшча. 2025 — «Rattus sapiens», групавая выстаўка «Тры шыўкі ад краю» / Noc Muzeów, галерэя Duży Pokój, Варшава, Польшча. 2025 — «Rattus sapiens», Рыбніцкі фотафестываль, Польшча.
Выбраныя падзеі
2025 — Book Launch: ''Rattus Sapiens'', галерэя Duży Pokój Варшава, Польша. 2025 — Аўтарская размова: ''Rattus Sapiens'', Paper Photo Festival, Катавіцы, Польша. 2025 — ''Expedition BY BOOKS: Belarusian Photographic Publications from the FSh1 Library'', Paper Photo Festival, Катавіцы, Польша (у супольным куратарстве з Яўгенам Атцецкім). 2025 — ''De-constructed'' (групавая выстаўка), B-Part Exhibition, Берлін, Германія. 2026 —Аўтарская размова: ''Rattus Sapiens'', Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Варшава, Польша. 2026 —Аўтарская размова: ''Rattus Sapiens'', Akademia KaPeWu, Варшава, Польша . 2026 —Аўтарская размова: ''Rattus Sapiens'', Rybnik Foto Festival, Рыбнік, Польша.
Прызнанні і ўзнагароды 2020 — Спецыяльная адзнака журы Blurring the Lines. 2024 — Лаўрэатка фестывалю Święto Fotografii, Уроцлаў, Польшча. 2026 — Лонгліст «Die Schönsten Deutschen Bücher 2026» («Найпрыгажэйшыя нямецкія кнігі 2026»). 2026 — Бронзавы лаўрэат European Design Awards 2026, намінацыя «Artistic Catalogue Layout».
Публікацыі
Kнiгi Rattus Sapience, 2025, выдавецтва TAMAKA. Першае выданне Марыі Карнеенкі даследуе ідэю інтэлектуальнай паралельнай цывілізацыі пацукоў, якая існуе побач з чалавечым грамадствам, кідаючы выклік нашаму антрапацэнтрызму. Спалучаючы фатаграфію, калажы і тэксты Таццяны Заміроўскай, праца запрашае пераасэнсаваць узаемаадносіны паміж чалавекам і жывёламі праз прызму гульні і гратэску. Яна размывае межы паміж рэальнасцю і міфам, стварае стымул для суіснавання і эмпатыі праз уяўленне свету з перспектывы пацукоў і сумнеў у лідарстве чалавецтва.
Крыніцы
Катэгорыя:Фатографы Беларусі