Андрэй Яраславіч () — князь наўгародскі (1240—1241/1242), вялікі князь уладзімірскі (1249—1252), князь суздальскі (1256/1257—1264). Продак князёў Шуйскіх.

Біяграфія З дынастыі Рурыкавічаў. Трэці сын Яраслава Усеваладавіча (ад другога шлюбу).

Упершыню згадваецца ў крыніцах у 1238 годзе ў спісе князёў Русі, якія выжылі пасля мангольскага нашэсця. У 1238—1240 гадах разам з бацькам і малодшымі братамі жыў ва Уладзіміры.

У канцы 1240 — пачатку (да сакавіка) 1241 гадоў па рэкамендацыі бацькі знаходзіўся на княжэнні ў Ноўгарадзе, але не здолеў супрацьстаяць агрэсіі крыжакоў Лівонскага ордэна і быў заменены на брата — Аляксандра Яраславіча. Прывёў на дапамогу наўгародцам уладзіміра-суздальскую конную раць. У сакавіку — пачатку красавіка 1242 года разам са старэйшым братам Аляксандрам прымаў удзел у набегах на парубежныя землі падпарадкаванай крыжакам чудзі і вызваленні ад захопнікаў Пскова, а затым ваяры, прыведзеныя Андрэем Яраславічам, вызначыліся ў Лядовым пабоішчы. У красавіку вярнуўся з войскамі да бацькі ва Уладзімір.

Паводле запавету бацькі, складзенаму, відаць, у другой палове 1245 года да ад’езду ва Улус Джучы і Манголію, атрымаў асобнае валоданне ва Уладзімірскім вялікім княстве; аднак якое менавіта, крыніцы не паведамляюць.

У канцы восені 1246 года разам з братамі ўдзельнічаў у пахаванні бацькі і княскім з’ездзе ва Уладзіміры. У ходзе гэтага з’езда новым вялікім князем уладзімірскім быў аб’яўлены суздальскі і юр’еўскі князь Святаслаў Усеваладавіч. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што Андрэй Яраславіч атрымаў Суздальскае княства, аднак прамых сведчанняў крыніц пра гэта няма.

У 1247 годзе Андрэй Яраславіч выехаў у стаўку Батыя, каб атрымаць пацвярджэнне на сваё княжанне. Следам за ім ва Улус Джучы адправіўся і Аляксандр Яраславіч Неўскі. Знаходзячыся тут праездам, яны заспелі імклівую падрыхтоўку да вайны паміж прыхільнікамі Батыя і вялікага хана Гуюка, але нечаканая смерць апошняга ў пачатку паходу ў красавіку — траўні 1248 года спыніла ваенныя дзеянні. Даведаўшыся пра смерць хана Гуюка і адхіленне ад улады яго маці — ханшы Туракіны, якая раней атруціла Яраслава Усеваладавіча, Батый адпусціў братоў для атрымання выніковай інвестытуры ў Каракарум.

Прадстаўнікі кіруючых колаў Мангольскай імперыі прызналі князя Аляксандра Яраславіча старэйшым на Русі і аддалі яму Кіеўскае княства, Андрэй Яраславіч атрымаў ярлык на Уладзімірскае княства. У другой палове 1249 года Андрэй Яраславіч і Аляксандр Неўскі вярнуліся з ярлыкамі ва Уладзімір. Там яны правялі новы княскі з’езд, на якім былі агучаныя вынікі іх паездкі ў Мангольскую імперыю.

У 1250 годзе Андрэй Яраславіч заключыў палітычны саюз з галіцка-валынскім князем Данілам Раманавічам, які зімой 1250/1251 гадоў быў змацаваны шлюбам Андрэя Яраславіча з дачкой Данілы Раманавіча. Улічваючы іх блізкароднасныя сувязі па жаночай лініі, маладыя атрымалі на гэты шлюб спецыяльны царкоўны дазвол, а іх шлюб у Успенскім саборы ва Уладзіміры правёў асабіста кіеўскі мітрапаліт. Мэтай гэтага саюза, да якога таксама далучыўся князь Яраслаў Яраславіч, павінна было стаць вызваленне рускіх земляў ад выплаты даніны ў Мангольскую імперыю пры захаванні свайго васалітэту ў адносінах да правіцеля Улуса Джучы.

Да вясны 1252 г. у Андрэя Яраславіча абвастрыўся канфлікт з прадстаўнікамі мангольскіх улад. Вялікі князь уладзімірскі выступаў супраць правядзення Берке перапісу сваіх уладанняў і людзей у мэтах удакладнення падатковых збораў, а таксама адмаўляўся падпарадкоўвацца вялікаму хану Мункэ. Для вырашэння канфлікту ў Паволжа з Манголіі прыбыў з атрадам ваявода Нюрын. Мангольскае войска пачало руйнаваць уладанні Андрэя Яраславіча. Пры набліжэнні іх войска вялікі князь уладзімірскі разам з сям’ёй і баярамі збег у Пераяслаў-Залескі, дзе разам з братам Яраславам стаў збіраць верныя ім войскі. Пад сценамі горада ў кровапралітным баі яны былі разбіты мангольскай раццю, якая раптоўна прыйшла.

Андрэй Яраславіч са сваімі набліжанымі прыехаў у Ноўгарад, аднак наўгародцы ў адсутнасць Аляксандра Неўскага ўцекачоў не прынялі. Тады князь выехаў у Пскоў, дзе атрымаў больш добразычлівы прыём.

Дачакаўшыся жонку, разам з ёй выехаў на тэрыторыю Лівонскага ордэна і спыніўся ў Рэвелі. Удзел крыжакоў у лёсе Андрэя Яраславіча быў звязаны з тым, што яны ўзгаднялі свае дзеянні з агульным саюзнікам і яго цесцем — князем Данілам Раманавічам (з апошнім і жамойцкімі князямі крыжакі знаходзіліся ў ваенным саюзе супраць літоўскага князя Міндоўга). З Рэвеля Андрэй Яраславіч адправіўся ў Швецыю, дзе каралеўскі зяць Біргер Магнусан зладзіў яму пышны прыём. Пасля гэтага Андрэй Яраславіч забраў з Рэвеля жонку, з якой у 1252—1256 гг. пражываў пры шведскім каралеўскім двары. У 1253 г., падчас шведска-нарвежскіх перамоваў, з ім пазнаёміўся нарвежскі кароль Хокан IV Хокансан.

Пасля смерці Батыя і перад новым руска-шведскім ваенным сутыкненнем на памежжы Наўгародскай зямлі (1256—1257) з сям’ёй вярнуўся на Русь. Атрымаў у валоданне ад вялікага князя Аляксандра Неўскага Суздальскае княства.

Быў прабачаны мангольскімі ўладамі. У 1257 і 1258 гадах разам з іншымі рускімі князямі ён наведваў у Ардзе спадчынніка хана Сартака Улагчы. У 1257 годзе ў суздальскіх землях быў праведзены першы перапіс. Зімой 1258/1259 гадоў дапамагаў старэйшаму брату і мангольскім імперскім паслам дабіцца ад наўгародцаў згоды на правядзенне перапісу іх двароў у Ноўгарадзе.

Не вядома пра якія-небудзь дзеянні Андрэя Яраславіча ў барацьбе за ярлык на Уладзімірскае вялікае княжанне пасля смерці Аляксандра Неўскага восенню 1263 года. Імаверна гэта было звязана са станам здароўя суздальскага князя, пацвярджэннем чаго можа служыць яго хуткі скон.

Крыніцы

Катэгорыя:Вялікія князі ўладзімірскія Катэгорыя:Князі наўгародскія Катэгорыя:Князі суздальскія