Сцяпан Лаўрэнцьевіч Сіцько () — беларускі педагог, ваенны і грамадскі дзеяч, адзін з актыўных удзельнікаў беларускага нацыянальна-культурнага руху ў міжваеннай Латвіі.

Біяграфія Раннія гады і адукацыя Нарадзіўся 19 снежня 1887 года ў вёсцы Малая Бераставіца ў сялянскай сям’і. У 1907 годзе паспяхова скончыў Свіслацкую настаўніцкую семінарыю. З 1907 па 1913 год працаваў настаўнікам пачатковай школы ў вёсцы Любішчыцы Боркінскай воласці Слонімскага павета. Для працягу адукацыі паступіў у Магілёўскі настаўніцкі інстытут, які скончыў у 1916 годзе.

Ваенная служба На фоне Першай сусветнай вайны 1 чэрвеня 1916 года паступіў на ваенную службу. Быў залічаны ў Аляксееўскае ваеннае вучылішча (паводле іншых звестак — у Аляксандраўскае ваеннае вучылішча ў Маскве) для праходжання паскоранага курса падрыхтоўкі афіцэраў. Пасля заканчэння курса 1 снежня 1916 года атрымаў чын прапаршчыка і быў накіраваны ў 119-ы пяхотны запасны полк. Пасля кастрычніцкіх падзей 9 студзеня 1918 года ў Калузе быў вызвалены з дзейнай арміі і звольнены ў запас як настаўнік.

Пазней Сцяпан Сіцько далучыўся да Белага руху на Поўдні Расіі. 22 верасня 1919 года прыбыў у 3-і Карнілаўскі ўдарны полк. У кастрычніку 1919 года падчас баёў каля Арла (каля хутара Міхайлаўскага) атрымаў цяжкія раненні: скразное кулявое раненне ў грудзі, а таксама раненні правага пляча і перадплечча. Быў эвакуіраваны ў Харкаў, а адтуль — у Севастопаль.

Пасля выздараўлення ў канцы снежня 1919 года быў накіраваны ў Севастопальскую артылерыйскую школу, дзе атрымаў прызначэнне ў 3-ю батарэю. Пасля яе расфарміравання працягнуў службу ў 13-й артылерыйскай брыгадзе. Пасля паражэння белых войск у 1920 годзе разам з рэшткамі арміі эвакуіраваўся ў Канстанцінопаль (цяпер Стамбул).

31 мая 1921 года, знаходзячыся ў Турцыі без сродкаў да існавання, Сіцько звярнуўся ў консульства БНР у Канстанцінопалі з просьбай аб бясплатнай выдачы пашпарта. Ужо 1 чэрвеня 1921 года ён атрымаў пашпарт БНР пад нумарам 4. 5 лістапада таго ж года дыпламатычны прадстаўнік БНР у Турцыі Іван Ермачэнка звярнуўся да міністра замежных спраў Аляксандра Цвікевіча з лістом (№ 301), у якім прасіў аказаць матэрыяльную дапамогу Сцяпану Сіцьку для пераезду на Віленшчыну, дзе ён планаваў працаваць «народным настаўнікам». З Канстанцінопаля Сцяпан Сіцько пераехаў у Літву, дзе служыў камандзірам 2-й роты Беларускага асобнага батальёна літоўскай арміі.

Дзейнасць у Латвіі Пасля расфарміравання беларускіх вайсковых часцей у Літве ў 1923 годзе Сіцько пераехаў у Латвію. Беларуская грамада намагалася ўладкаваць яго настаўнікам у Люцынскую беларускую гімназію, аднак латвійскія ўлады не далі на гэта дазволу. З восені 1923 года пачаў працаваць настаўнікам, а з 1927 года (паводле іншых звестак — ужо ў 1923—1933 гадах) быў дырэктарам 1-й Рыжскай беларускай асноўнай школы. Акрамя дырэктарства, выкладаў беларускую мову і гісторыю ў Рыжскай беларускай прыватнай гімназіі і працаваў на Беларускіх настаўніцкіх курсах у Рызе. У 1934 годзе Сцяпан Сіцько выдаў гісторыка-педагагічную брашуру «Дзесяцігоддзе 1-ай Рыжскай Беларускай асноўнай школы, 1923—1933».

Сцяпан Сіцько быў адным з ключавых дзеячаў грамадска-культурнага жыцця латвійскіх беларусаў. У 1932 годзе ён стаў адным з ініцыятараў стварэння Беларускага навукова-краязнаўчага таварыства ў Латвіі (БНКТЛ). На ўстаноўчым сходзе ў ліпені 1932 года быў абраны скарбнікам часовага праўлення, а ў верасні 1933 года — скарбнікам сталага праўлення БНКТЛ.

Пасля дзяржаўнага перавароту 15 мая 1934 года і ўсталявання аўтарытарнага рэжыму Карліса Улманіса пачаўся ўціск беларускай меншасці. Большасць беларускіх школ і грамадскіх арганізацый былі ліквідаваны ўладамі. Адзінай беларускай школай у Латвіі засталася 1-я Рыжская беларуская пачатковая школа пад кіраўніцтвам Сцяпана Сіцько, якая працягвала працаваць да пачатку 1940-х гадоў. У лютым 1936 года латвійская палітычная паліцыя арыштавала Сцяпана Сіцько разам з шэрагам іншых беларускіх настаўнікаў і дзеячаў у межах кампаніі па барацьбе з «нядобранадзейнымі» элементамі. Нягледзячы на пераслед, ён працягваў працу: у 1939 годзе ўвайшоў у склад новаўтворанага Таварыства беларусаў у Латвіі (ТБЛ).

Падчас нямецкай акупацыі Латвіі ў перыяд Другой сусветнай вайны Сцяпан Сіцько ўваходзіў у склад Беларускага нацыянальнага камітэта ў Рызе, дзе выконваў абавязкі скарбніка.

У 1945 годзе, пасля аднаўлення савецкай улады ў Латвіі, разам з іншымі выдатнымі беларускімі дзеячамі (такімі як Сяргей Сахараў, Язэп Камаржынскі, Пятро Масальскі) ён быў арыштаваны палітычнай паліцыяй і дэпартаваны ва ўнутраныя раёны СССР. Яго далейшы лёс невядомы.

Бібліяграфія Дзесяцігоддзе 1-ай Рыжскай Беларускай асноўнай школы, 1923—1933. — Рыга, 1934.

Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Педагогі Латвіі Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя) Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі Катэгорыя:Удзельнікі Белага руху ў Расіі Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Латвіі Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай Катэгорыя:Нарадзіліся 19 снежня Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1887 годзе Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі