Яку́б Кастылю́к (канец XIX ст. — пасля 1938) — беларускі педагог, грамадскі і палітычны дзеяч дыяспары ў міжваеннай Латвіі.
Біяграфія Педагагічная праца Дакладныя звесткі пра месца і час нараджэння Якуба Кастылюка невядомыя. Сваю педагагічную дзейнасць ён распачаў прыкладна ў 1908 годзе, яшчэ ў часы Расійскай імперыі. 25 сакавіка 1933 года ў будынку 1-й Рыжскай беларускай пачатковай школы падчас урачыстасцей з нагоды 15-й гадавіны абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі мясцовая дыяспара афіцыйна адзначыла 25-годдзе яго настаўніцкай працы. Гэты юбілей святкаваўся супольна з яшчэ некалькімі выбітнымі педагогамі: Сяргеем Сахаравым, Мікалаем Дзямідавым, Сцяпанам Сіцько і Аляксандрам Родзькам.
У 1930—1934 гадах Якуб Кастылюк настаўнічаў у Рыжскай беларускай прыватнай гімназіі, якая ўтрымлівалася Таварыствам беларускіх настаўнікаў у Латвіі. Паводле афіцыйных звестак гімназіі за 1930/1931 і наступныя навучальныя гады, ён выкладаў вучням курс усеагульнай геаграфіі.
Палітычная і грамадская дзейнасць Акрамя школы, Кастылюк прымаў актыўны ўдзел у палітычным жыцці латвійскіх беларусаў. У кастрычніку 1925 года ён балатаваўся ў Сойм Латвіі II склікання. Яго прозвішча значылася ў «Аб’яднаным спісе беззямельных, рабочых і малазямельных грамадзян беларусаў» (спіс № 30), які вылучаўся па Латгальскай выбарчай акрузе. Спіс не здолеў правесці сваіх кандыдатаў у парламент, аднак беларускія палітыкі не спынілі дзейнасці. Падчас падрыхтоўкі да наступных парламенцкіх выбараў у 1928 годзе Якуб Кастылюк увайшоў у склад спецыяльнай камісіі па выбарах у Сойм, якую ўзначальваў Пятро Масальскі. Камісія займалася распрацоўкай агульных прынцыпаў выбарчай стратэгіі беларусаў.
У 1930 годзе Якуб Кастылюк друкаваў свае матэрыялы і допісы на старонках грамадска-навукова-літаратурнага часопіса «Пагоня», які выдаваўся Таварыствам беларускай моладзі ў Латвіі (ТБМЛ) пад рэдакцыяй Пятра Журкоўскага і Ніны Пінскай.
Ён быў адным з заснавальнікаў і найбольш актыўных сябраў Беларускага навукова-краязнаўчага таварыства ў Латвіі (БНКТЛ). 15 красавіка 1932 года ён прысутнічаў на першым сходзе ініцыятыўнай групы па стварэнні гэтай арганізацыі. 27 ліпеня 1932 года яго прынялі ў склад сябраў таварыства, а на першым агульным сходзе 2 верасня 1933 года ён быў афіцыйна абраны сябрам сталага праўлення БНКТЛ пад старшынствам Кастуся Езавітава.
Падчас аўтарытарнага рэжыму Пасля дзяржаўнага перавароту 15 мая 1934 года новы аўтарытарны ўрад Карліса Улманіса пачаў падаўленне дзейнасці нацыянальных меншасцей. Латвійская палітычная паліцыя пачала рэпрэсіі супраць беларускай інтэлігенцыі, абвінавачваючы яе ў нелаяльнасці. У лютым 1936 года Якуб Кастылюк быў арыштаваны палітычнай паліцыяй разам з шэрагам іншых выдатных беларускіх дзеячаў (Сцяпанам Сіцько, Рыгорам Плыгаўкам, Янам Кудраўцовым, Кастусём Езавітавым і інш.).
Нягледзячы на арышт і складаныя палітычныя ўмовы, Кастылюк не пакінуў беларускі рух. Паводле архіўных дакументаў, у лістападзе 1938 года яго прозвішча значылася ў спісе актыўных сябраў Таварыства беларускіх настаўнікаў у Латвіі (ТБНЛ) — апошняй легальнай беларускай арганізацыі ў Латвіі таго часу.
Далейшы лёс Якуба Кастылюка пасля 1938 года невядомы.
Крыніцы
Літаратура
Катэгорыя:Педагогі Латвіі Катэгорыя:Палітыкі Латвіі Катэгорыя:Краязнаўцы Латвіі Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Латвіі