Ёнас Амбраза́йціс (, вядомы пад псеўданімам Шаўляйскі дзядзька ; , Шаўляны — , Вільня) — літоўскі грамадскі, культурны і рэвалюцыйны дзеяч, кніганоша і публіцыст.
Біяграфія Пачынаючы з 1884 года актыўна займаўся нелегальнай дзейнасцю, перапраўляючы літоўскія кнігі з друкарні Марцінаса Янкуса ва Усходняй Прусіі на тэрыторыю Літвы. За сваю антыцарскую дзейнасць неаднаразова трапляў пад пераслед расійскіх улад і быў зняволены. У 1894 годзе ён быў сасланы ў горад Лібаву (сучасная Ліепая), дзе ўладкаваўся працаваць тэлеграфістам на чыгунцы. Знаходзячыся ў эміграцыі, ён стаў адным з першых дзеячаў сацыял-дэмакратычнага руху ў Лібаве і Шаўлях.
Менавіта ў Лібаве Ёнас Амбразайціс кіраваў мясцовым нелегальным гуртком літоўскіх патрыётаў. Сярод удзельнікаў гэтага гуртка былі вучні лібаўскай гімназіі браты Іван Луцкевіч і Антон Луцкевіч. Як адзначаў прафесар Мікалас Біржышка , Амбразайціс асабіста заахвоціў Луцкевічаў да беларускага нацыянальнага руху, убіўшы ім у галаву думку: «вы ж не палякі, а беларусы». Гэтае знаёмства з Амбразайцісам аказала ўплыў на фарміраванне светапогляду будучых выбітных беларускіх дзеячаў. Адначасова Амбразайціс не спыняў працы па распаўсюджванні забароненай літоўскай прэсы, якую таемна дастаўляў у Лібаву з Вільні.
Пасля вяртання з высылкі ён пасяліўся ў Шаўлях, дзе пачаў працаваць экспедытарам на піваварным заводзе «Губернія», які належаў графу Уладзіміру Зубаву. У 1900 годзе яго зноў арыштавалі і кінулі ў Шавельскую турму, абвінаваціўшы ў распаўсюджванні літоўскага друку і падтрыманні сувязей з рэдакцыямі нелегальных выданняў «Ūkininkas» («Гаспадар») і «Varpas» («Звон»). У выніку судовага разбіральніцтва ён быў сасланы ў Вяцкую губерню, у горад Налінск, дзе знаходзіўся да 1904 года.
Вярнуўшыся на радзіму, Амбразайціс стаў адным з самых актыўных удзельнікаў падзей Рэвалюцыі 1905 года ў Шаўлях. У перыяд з 1905 па 1907 гады, працягваючы працаваць на піваварні «Губернія», ён заняўся культурна-асветніцкай працай і арганізаваў аматарскі тэатр, паралельна спрабуючы стварыць вандроўную тэатральную трупу. Падчас Першай сусветнай вайны, у 1915—1916 гадах, ён жыў у Вільні, дзе працаваў у складзе Літоўскага таварыства па аказанні дапамогі пацярпелым ад вайны. Як публіцыст ён актыўна супрацоўнічаў з літоўскімі перыядычнымі выданнямі, такімі як газеты «Vilniaus žinios» («Віленскія весткі»), «Naujoji Gadynė» («Новая гадзіна») і «Lietuvos ūkininkas» («Літоўскі селянін»).
Крыніцы
Катэгорыя:Нарадзіліся 22 красавіка Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1856 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ковенскай губерні Катэгорыя:Памерлі 16 чэрвеня Катэгорыя:Памерлі ў 1916 годзе Катэгорыя:Памерлі ў Вільні Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Літвы Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Літвы Катэгорыя:Кніганошы Катэгорыя:Публіцысты Літвы Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі