«Кітайска-белару́скі сло́ўнік. Белару́ска-кіта́йскі сло́ўнік» () — першы двухбаковы перакладны вучэбны слоўнік у гісторыі моўна-культурных узаемасувязей беларускага і кітайскага народаў. Выдадзены ў 2021 годзе Выдавецкім цэнтрам БДУ.
Гісторыя стварэння Слоўнік з'яўляецца вынікам сумеснай працы супрацоўнікаў Рэспубліканскага інстытута кітаязнаўства імя Канфуцыя БДУ (РІКК БДУ) і вучоных-лексікографаў Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. Ідэя стварэння і навуковае кіраўніцтва праектам належаць дырэктару РІКК БДУ А. А. Тозіку. Агульнае навуковае рэдагаванне ажыццявіў І. Л. Капылоў.
Укладальнікамі кітайска-беларускай часткі выступілі Я. В. Волкава, І. Л. Капылоў, У. А. Кошчанка і С. В. Ліпніцкая. Беларуска-кітайскую частку ўклалі А. В. Камінская, Г. І. Кухарэнка і Г. С. Харланава. На пачатковым этапе ў распрацоўцы канцэпцыі ўдзельнічала Ю. В. Малаткова. Рэдагаванне асобных частак здзейснілі кітайскія спецыялісты Гуо Хэін, Лю Сіньфэн, Фу Сюэін і Шоў Дзяжуэй.
Для аптымізацыі працы па ўводзе і рэдагаванні лексічных адзінак выкарыстоўвалася камп'ютарная праграма «SloǔnikPlus», распрацаваная Аляксандрам Булойчыкам.
Характарыстыка і змест Аб'ём кожнай часткі слоўніка перавышае 9 тысяч лексічных адзінак, што агулам складае больш за 18 тысяч слоў і выразаў. Пры фарміраванні рэестра беларуска-кітайскай часткі за асноўны крытэрый бралася частотнасць лексічных адзінак на падставе даных Беларускага N-корпуса. Таксама ўлічваліся матэрыялы акадэмічных «Руска-беларускага» і «Беларуска-рускага» слоўнікаў (2012) і «Тлумачальнага слоўніка беларускай мовы». Для кітайскай часткі выкарыстоўваліся частотныя спісы «Mandarin Frequency lists» і лексічны мінімум міжнароднага іспыту HSK.
У беларуска-кітайскай частцы распрацавана сістэма граматычных памет: для назоўнікаў указваецца род, для дзеясловаў — трыванне і зваротнасць, для іншых слоў — часціна мовы. У кітайска-беларускай частцы граматычныя паметы адсутнічаюць з-за асаблівасцей кітайскай мовы, дзе словы выступаюць у якасці розных часцін мовы ў залежнасці ад кантэксту і не маюць дакладных марфалагічных прыкмет.
Важнай часткай слоўніка з'яўляецца табліца «Склады піньінь і іх беларуская транскрыпцыя» (каардынатар працы — Анастасія Сямашка). Гэта стала першай у айчыннай лексікаграфіі спробай стварэння адзінай уніфікаванай сістэмы перадачы кітайскіх складоў на беларускую мову. У ёй максімальна ўлічаны фанетычныя магчымасці беларускай мовы (напрыклад, перадача складоў zhang як «джан», zi як «дзы», jie як «дзе»). Уласныя геаграфічныя назвы і асабовыя імёны перадаюцца паводле гэтай табліцы, аднак для зручнасці карыстальніка ў дужках падаецца і іх традыцыйнае (русіфікаванае) напісанне (напрыклад, Яндзы (Янцзы), Чжуан-цзы (Джуан-дзы)). Пры перадачы транскрыпцыі двух суседніх складоў, калі першы з іх заканчваецца на «-н», а другі пачынаецца на галосную, на стыку ставіцца апостраф (напрыклад, Чан’ань).
Значэнне Выданне адносіцца да вучэбных слоўнікаў і адрасавана ў першую чаргу тым, хто пачынае вывучаць кітайскую мову ў Беларусі і беларускую мову ў Кітаі, а таксама перакладчыкам і кітаязнаўцам. Кніга вытрымала тры выданні і стала падмуркам для распрацоўкі больш поўнага акадэмічнага «Кітайска-беларускага слоўніка» аб'ёмам звыш 30 тысяч слоў, які пабачыў свет у 2026 годзе.
Крыніцы
Літаратура
Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы Катэгорыя:Перакладныя слоўнікі Катэгорыя:Кнігі 2021 года Катэгорыя:Слоўнікі кітайскай мовы