Віліс Олаўс (, імя пры нараджэнні — Вільгельм Плутэ; ) — латышскі палітолаг, празаік, публіцыст, рэдактар, гісторык і грамадскі дзеяч.
Біяграфія Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Мітаўскай гімназіі, дзе напісаў гістарычны твор, які быў удастоены прэміі Рэйнберга, заснаванай латышамі ў Маскве.
З 1888 года вучыўся на багаслоўскім факультэце Дэрпцкага ўніверсітэта, які скончыў у 1892 годзе. У 1895—1897 гг. быў выкладчыкам і памочнікам пастара ў Рызе; быў звольнены за ліберальныя погляды.
Падчас вучобы стаў членам найстарэйшай латвійскай студэнцкай карпарацыі Lettonia і ў 1900 годзе, калі да яго звярнуліся 25 студэнтаў Рыжскага політэхнічнага інстытута, ім была арганізавана новая студэнцкая карпарацыя ў Рызе Talavija. У 1904 годзе ён таксама арганізаваў у Рызе ўласную прыватную камерцыйную школу для жанчын.
Стаў адным з першых чальцоў латышскага нацыянальнага руху «Атмода». Студэнтам В. Олаўс апублікаваў некалькі эсэ, у якіх заклікаў да мірнага супрацьстаяння з прадстаўнікамі нямецкага дваранства Балтыі. У 1890-х гадах быў актыўным членам Латвійскага таварыства Рыгі, у 1896 годзе арганізаваў першую ў Латвіі выставу этнаграфічных экспанатаў.
Рэдагаваў некалькі часопісаў, у прыватнасці, «Балтыя» (выходзіла ў Санкт-Пецярбургу).
Аўтар кніг «Гісторыя латышоў да канца XII стагоддзя» (Latvju vēsture līdz 12. gadsimta beigām) і «Двор, Прырода, Мір» (Sēta, Daba, Pasaule).
За публікацыю артыкула ў газеце «Голас» у 1905 годзе быў прыгавораны да года турэмнага зняволення. Тэрмін адбываў у Цэнтральнай рыжскай турме (1908—1909). Тамсама напісаў «Асноўныя напрамкі этыкі» (у 2-х частках); захварэў на сухоты лёгкіх.
У час Першай сусветнай вайны быў сярод арганізатараў і старшынёй камітэта дапамогі латвійскім уцекачам.
Памёр 28 сакавіка 1917 года ў санаторыі недалёка ад Выбарга ў Фінляндыі, дзе лячыўся ад абвастрэння туберкулёзу. Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу. У 1921 годзе яго астанкі былі перанесены на Рыжскія Лясныя могілкі, дзе 1927 годзе на яго магіле быў устаноўлены помнік.
Два сыны, Аляксандрс Олаўс і Віліс Олаўс-малодшы.
Катэгорыя:Латышскамоўныя пісьменнікі