Вольга Касцюк (в. Радчыцк, Столінскі раён) — беларуская паэтэса, празаік, эсэістка і перакладчыца. Аўтарка кнігі прозы і эсэ «Дубовыя яблычкі» (2025), заснавальніца літаратурнага онлайн-клубу «Беларуская чытацкая брамка». Жыве ў Новай Зеландыі. Піша па-беларуску, па-руску і на палескай гаворцы. Асноўныя тэмы яе творчасці — беларуская ідэнтычнасць, памяць, досвед эміграцыі, вёска, мова, дэкаланізацыя і жаночы досвед.
Жыццяпіс
Нарадзілася ў вёсцы Радчыцк Столінскага раёну Брэсцкай вобласці на Палессі. Дзяцінства і юнацтва прайшлі ў асяроддзі палескай традыцыйнай культуры і мясцовай гаворкі, якія пазней занялі важнае месца ў яе літаратурнай творчасці.
Скончыла філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэту па спецыяльнасці «руская мова і літаратура». Пазней удасканальвала літаратурнае майстэрства ў Школе крэатыўнага пісьма Маі Кучэрскай, удзельнічала ў міжнароднай майстэрні пісьма Кэры Раян (WLAG), у лабараторыі жаночага пісьма «Расцяжэнне», а таксама ў семінары Ганны Севярынец «Беларуская класіка па літарах» пры Беларускім калегіуме.
Пачала пісаць яшчэ ў маладосці. У 2005 годзе ўдзельнічала ў літаратурнай майстэрні рускага паэта Сяргея Гандлеўскага. Паводле ўспамінаў аўтаркі, рэзкая крытыка яе вершаў прывяла да працяглага перапынку ў літаратурнай дзейнасці, які доўжыўся каля пятнаццаці гадоў.
Пасля жыла ў Індыі, дзе пазнаёмілася са сваім будучым мужам — грамадзянінам Новай Зеландыі. З 2016 году жыве разам з сям’ёй у Новай Зеландыі (Аатэароа). Масавыя пратэсты ў Беларусі ў 2020 годзе сталі штуршком да вяртання ў літаратуру. Пазней аўтарка адзначала, што не мела магчымасці ўдзельнічаць у падзеях у Беларусі асабіста, таму спрабавала «пратэставаць апавяданнямі». Гэтае пераасэнсаванне ўласнага досведу паклала пачатак яе першай кнізе.
Касцюк заснавала онлайн-супольнасць «Беларуская чытацкая брамка», якая аб’ядноўвае чытачоў сучаснай беларускай літаратуры з розных краін. У межах праекту ладзяцца сустрэчы з пісьменнікамі, абмеркаванні кніг і літаратурныя дыскусіі.
Творчасць
Паводле літаратуразнаўцаў і самой аўтаркі, першыя літаратурныя спробы Вольгі Касцюк былі звязаныя з расійскамоўнай паэзіяй. Пасля працяглага перапынку яна вярнулася да літаратуры ў пачатку 2020-х гадоў, паступова перайшоўшы да творчасці па-беларуску. Адной з прычын такой змены Касцюк называла пераасэнсаванне ўласнай моўнай і культурнай ідэнтычнасці пасля беларускіх падзей 2020 году і расійскага ўварвання ва Ўкраіну.
У сваёй творчасці Касцюк звяртаецца да тэм асабістай і калектыўнай памяці, беларускага Палесся, сям’і, мацярынства, эміграцыі, жаночага досведу, дэкаланізацыі і мовы. Значнае месца займаюць развагі пра беларускую культурную спадчыну, а таксама пра сувязь чалавека зь мясцовай традыцыяй і родным асяроддзем.
Яе паэзія, апавяданні, эсэ і пераклады друкаваліся ў беларускіх і замежных літаратурных выданнях, у тым ліку ў часопісе TAŬBIN, газеце Новы Час, аўстрыйскім Tint Journal, амерыканскім PEPPER Magazine, інтэрнэт-часопісе ROAR (Russian Oppositional Arts Review), а таксама ў літаратурных альманахах і часопісах «Дактыль», «Незнаніе», «Иные берега» ды іншых.
Акрамя ўласнай творчасці, Касцюк займаецца літаратурным перакладам з англійскай мовы. У часопісе TAŬBIN былі надрукаваныя яе пераклады твораў новазеландскай паэткі Лін Джэнэр, а таксама ўдзел аўтаркі ў падкасце Free Verse, прысвечаным сучаснай беларускай паэзіі.
«Дубовыя яблычкі»
У 2025 годзе ў лонданскім выдавецтве Skaryna Press выйшла першая кніга Вольгі Касцюк — зборнік апавяданняў і эсэ «Дубовыя яблычкі».
Кніга пабудаваная як цыкл тэкстаў, аб’яднаных агульнымі тэмамі сям’і, памяці, Беларусі, эміграцыі і мовы. Яе адметнасцю стала моўная кампазіцыя: першы раздзел напісаны па-руску, другі — па-беларуску, з выкарыстаннем роднай для аўтаркі палескай гаворкі вёскі Радчыцк. Паводле задумы Касцюк, такая пабудова адлюстроўвае яе асабісты шлях ад расійскай мовы да беларускай. Паводле анатацыі выдавецтва, кніга з’яўляецца «асабістым летапісам» і мастацкай рэфлексіяй пра сям’ю, дзяцінства, жаноцкасць, мацярынства, мову і новую краіну, якая стала домам аўтаркі.
У 2026 годзе «Дубовыя яблычкі» былі ўключаныя ў доўгі спіс Прэміі імя Алеся Адамовіча, заснаванай Беларускім ПЭНам.
Бібліяграфія
Кнігі Дубовыя яблычкі. — Лондан: Skaryna Press, 2025. — ISBN 978-1-915601.
Асобныя публікацыі Вершы, эсэ, апавяданні і пераклады Вольгі Касцюк друкаваліся ў беларускіх і замежных літаратурных выданнях, сярод якіх:
літаратурны часопіс TAŬBIN; Газета Новы Час; Tint Journal (Аўстрыя); PEPPER Magazine (ЗША); ROAR (Russian Oppositional Arts Review); літаратурныя часопісы «Дактыль», «Незнаніе», «Иные берега».
Перакладчыцкая дзейнасць
Вольга Касцюк перакладае мастацкую літаратуру з англійскай мовы на беларускую. Сярод апублікаваных перакладаў — творы новазеландскай паэткі Лін Джэнэр, надрукаваныя ў часопісе TAŬBIN.
Жывучы ў Новай Зеландыі, Касцюк таксама займаецца папулярызацыяй беларускай літаратуры ў англамоўным асяроддзі і ўдзельнічае ў міжнародных літаратурных праектах.
Крыніцы
Спасылкі
Вольга Касьцюк на сайце TAŬBIN. Вольга Касьцюк у доўгім сьпісе Прэміі імя Алеся Адамовіча. «Вёска як нематэрыяльная культурная спадчына Беларусі» — эсэ Вольгі Касьцюк на dekoder.
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Столінскім раёне Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі Катэгорыя:Эсэісты Беларусі Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі Катэгорыя:Выпускнікі БДУ Катэгорыя:Беларусы ў Новай Зеландыі