Андру́с Було́та (літ. Andrius Bulota, рус. Андрей Андреевич Булат, 16 лістапада 1872, Путрышкі, Кальварыйскі павет, Сувалкаўская губерня — 16 жніўня 1941, Панары)https://ieskok.penki.lt/Default.aspx?Lang=LT&Element=WhoIsWho&Who=Show&TopicID=153&ID=501 — літоўскі юрыст, публіцыст і палітычны дзеяч.
Біяграфія Паходзіў з літоўскай каталіцкай сялянскай сям'і. У 1892 г. скончыў Марыямпальскую гімназію, а ў 1897 г. — юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. У студэнцкія часы далучыўся да літоўскага нацыянальнага руху, распаўсюджваў выданні нелегальнага літоўскага друку, падтрымліваў адносіны з Вінцасам Кудзіркам, Ёнасам Краўчунасам і Станіславам Матулайцісам. Публікаваў свае вершы і карэспандэнцыю ў газетах «Varpas» і «Ūkininkas»Biržiška, Vaclovas, ed. (1936). "Bulota, Andrius". Lietuviškoji enciklopedija (in Lithuanian). Vol. IV. Kaunas: Spaudos Fondas. pp. 1071–1075..
З 1898 па 1903 г. працаваў у Рэвельскім акруговым судзе сакратаром пры пракуроры і выконваючым абавязкі судовага следчагаhttps://ieskok.penki.lt/Default.aspx?Lang=LT&Element=WhoIsWho&Who=Show&TopicID=153&ID=501. З 1904 г. быў прысяжным адвакатам у ВільніСписок присяжных поверенных округа Санкт-Петербургской судебной палаты и их помощников к 31 января 1914 г. — , 1914. — С. 55. і пераважна абараняў падсудных па палітычных справах (абараняў Вінцаса Капсукаса, Леанаса Прусейкаса, Ілью Фандамінскага, дэпутатаў Першай Дзяржаўнай думы ад фракцыі трудавікоў, якія падпісалі Выбаргскую адозву, і інш.), абараняў сялян Сувалкаўскай губерні за ўдзел у аграрных хваляванняхZubova, V.R. (1 March 2020). 140 лет со дня рождения И.И.Фондаминского (in Russian). Дом русского зарубежья им.А. Солженицына.Gaigalaitė, Aldona (2006). Lietuvos atstovai Rusijos valstybės dūmoje 1906–1917 metais. Didysis Lietuvos parlamentarų biografinis žodynas (in Lithuanian). Vilnius: Vilniaus pedagoginio universiteto leidykla. pp. 52, 62, 72. Šarmaitis, Romas (1985–1988). "Bulota, Andrius". In Zinkus, Jonas; et al. (eds.). Tarybų Lietuvos enciklopedija (in Lithuanian). Vol. I. Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija. p. 305. . З 1902 г. член Літоўскай дэмакратычнай партыі, быў адным з лідэраў яе левага крыла да Першай сусветнай вайны. Актыўны ўдзельнік Вялікага Віленскага сойма 1905 г.Motieka, Egidijus (2005). Didysis Vilniaus Seimas (in Lithuanian). Vilnius: Lithuanian Institute of History. pp. 122, 139, 143. Падчас рэвалюцыі 1905-1907 гг. быў адным з арганізатараў стачкі паштовых і чыгуначных работнікаў, за што быў арыштаваны паліцыяй у снежні 1905 г. і зняволены на тры месяцыVodovozov, Vasily Vasilievich (1912). Булат, Андрей Андреевич. In Arsenyev, Konstantin (ed.). Новый энциклопедический словарь. Vol. 8. Saint Petersburg: Publishing house F. A. Brockhaus and I. A. Efron. p. 479..
1907–1912 Дэпутат 2-й і 3-й Дзяржаўных дум Расіі ад Сувалкаўскай губерні, працаваў у фракцыі «Трудовік» . Сакратар фракцыі ў II Дзяржаўнай думе, старшыня фракцыі ў III Думе, старшыня літоўскіх прадстаўнікоў у абедзвюх думах; патрабаваў у Літве самакіравання (памешчыкаў) і інстытутаў міравых суддзяў, перадачы вырашэння зямельнага пытання Сейму Літоўскай аўтаноміі, абараняў правы літоўскай мовы.
У 1912–1915 гг. адвакат у Вільні. Удзельнік масонскіх ложаў "Палярная зорка" (з 1908 г.), "Літва" (з 1913 г.), "Беларусь" (з 1914 г.). З пачаткам Першай сусветнай вайны працаваў у Віленскім і Сувалкаўскім губернскім камітэтах дапамогі пацярпелым ад вайны. Пасля акупацыі Вільні нямецкімі войскамі ў 1915–1916 гг. жыў у Петраградзе. У 1916–1917 гг. разам з жонкай Аляксандрай і пісьменніцай Юліяй Жамайце збіраў сродкі для ваенных бежанцаў у ЗША і КанадзеVenclova, T. Kuna Henryk // Vilniaus vardai (лит.). — Vilnius: R. Paknio leidykla, 2006. — С. 184.
Падчас Першай сусветнай вайны ён уцёк у Расію, а ў 1916–1917 гадах разам з жонкай Аляксандрай і пісьменніцай Жэмайтэ збіраў сродкі для ваенных бежанцаў у ЗША і Канадзе . Май 1917 года. Расійскую партыю сацыялістаў-рэвалюцыянераў у Цэнтральным камітэце Петраградскага Савета рабочых дэпутатаў прадстаўляў загадчык юрыдычнага аддзела савета. Узначаліў дзяржаўную камісію ў ліпені. расследаваць паўстанне, арганізаванае бальшавікамі . У канцы 1917 года ён быў абраны членам Цэнтральнага камітэта Літоўскага сацыялістычнага народнага саюза . У 1918 годзе быў абраны дэпутатам Устаноўчага сходу Расіі (ад Вітэбскай губерні ). У 1921 годзе ён удзельнічаў у з'ездзе дэпутатаў Устаноўчага сходу ў Парыжы.
Пасля вяртання ў Літву працаваў адвакатам у Марыямпалі, разам з жонкай заснаваў Марыямпальскую рэальную гімназію, у якой выкладаў, займаўся выдавецкай дзейнасцю. У 1929 г. яго абвінавацілі ў падрыхтоўцы замаху на прэм'ер-міністра літоўскага ўрада Аўгусцінаса Вальдэмарса і змясцілі ў канцэнтрацыйны лагер у Варні. Пасля трох месяцаў зняволення яму было дазволена выехаць у Чэхаславакію. У 1930 г., вярнуўшыся ў Марыямпаль, аднавіў юрыдычную практыку. У 1931 г. удзельнічаў у кангрэсе Сацыялістычнага рабочага інтэрнацыянала ў ВенеBiržiška, Vaclovas, ed. (1936). "Bulota, Andrius". Lietuviškoji enciklopedija (in Lithuanian). Vol. IV. Kaunas: Spaudos Fondas. pp. 1071–1075..
У чэрвенi 1940 г., пасля савецкай акупацыі Літвы, быў прызначаны членам выбарчай камісіі па выбарах у Народны сойм ЛітвыŠarmaitis, Romas (1988). Lietuvos revoliucionieriai (PDF) (in Lithuanian). Mintis. p. 264. . У 1940–1941 гг. загадчык юрыдычнага аддзела Прэзідыума Вярхоўнага Савета Літоўскай ССРŠarmaitis, Romas (1985–1988). "Bulota, Andrius". In Zinkus, Jonas; et al. (eds.). Tarybų Lietuvos enciklopedija (in Lithuanian). Vol. I. Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija. p. 305.. 16 жніўня 1941 г., падчас нямецкай акупацыі, расстраляны нацысцкімі акупантамі разам з жонкай у Панарах.
Сям'я
У 1913 г. ажаніўся з Аляксандрай Сцяпанавай (Булатайтэ) (1891–1941). Яна нарадзілася ў Омску і вучылася ва ўніверсітэце ў ШвейцарыіBulota, Andrius (1985–1988). "Bulotienė Stepanovaitė, Aleksandra". In Zinkus, Jonas; et al. (eds.). Tarybų Lietuvos enciklopedija (in Lithuanian). Vol. I. Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija. p. 305.. Пасля савецкай акупацыі яна працавала ў Прэзідыуме Вярхоўнага Савета Літоўскай ССР. Была расстраляна нацыстамі у Панарах. У сям'і не было дзяцей.
Сям'я была блізкая з пісьменніцай Юліяй Жамайце. Тая навучыла Аляксандру літоўскай мовеSperskienė, Rasa (9 September 2014). "Vilniaus lietuvių komitetas". Lietuvos visuomenė Pirmojo pasaulinio karo pradžioje: įvykiai, draugijos, asmenybės (in Lithuanian). Wroblewski Library of the Lithuanian Academy of Sciences. . Сям'я Булота клапацілася пра яе ў апошнія месяцы жыцця перад смерцю ў снежні 1921 годаBiržiška, Vaclovas, ed. (1936). "Bulota, Andrius". Lietuviškoji enciklopedija (in Lithuanian). Vol. IV. Kaunas: Spaudos Fondas. pp. 1071–1075.. Андрус Булота апублікаваў чатыры тамы збору твораў ЖамайцеMiknys, Rimantas (8 June 2023) . "Andrius Bulota". Visuotinė lietuvių enciklopedija (in Lithuanian). Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras., а Аляксандра пераклала некалькі апавяданняў на расійскую мову.
Каля 1925 г. Булота набыў драўляны дом у Марыямпалі, дзе жыў да 1940 г. З таго часу дом выкарыстоўваўся рознымі ўстановамі, але некаторыя з арыгінальных архітэктурных дэталяў былі захаваны. Пасля маштабнай рэканструкцыі ў 2017–2020 гг. у доме быў адкрыты мемарыяльны музей, прысвечаны сям'і БулотаJuodzevičienė, Loreta (22 September 2020). "Žinomo advokato namas tapo Marijampolės puošmena" (in Lithuanian). Lietuvos rytas..
Крыніцы
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Літвы Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі