Кішынёў ( ) — сталіца і самы буйны горад Малдовы, на рацэ Бык (прыток Днястра). Цэнтр чыгунак і аўтадарог, міжнародны аэрапорт. Насельніцтва складае 780 000 жыхароў (2008).
Гісторыя Упершыню згадваецца як сяло ў даравальнай грамаце маладаўскага гаспадара Стэфана III Вялікага баярыну Вайкулу (1466). Быў вотчынай баяр, з 1641 года — Яскага манастыра. Горад з 1712 года. З пачатку 16 стагоддзя да 1812 года пад уладай Турцыі. Неаднаразова разбураны (у канцы 17 стагоддзя татарамі, у 1739, 1787, 1791 туркамі). У Руска-турэцкую вайну 1735-39 тут адбылося антытурэцкае паўстанне. На мяжы 18-19 стагоддзяў у Кішынёве 22 гарбарныя, 18 свечачных, 5 гарбарных майстэрняў. З 1812 года ў складзе Расійскай імперыі, з 1818 года цэнтр Бесарабскай вобласці (з 1873 года губерні). У 1820-23 гадах у Кішынёве адбываў ссылку А.С.Пушкін. У пачатку 19 стагоддзя Кішынёў — адзін з цэнтраў па падрыхтоўцы антытурэцкага паўстання на Балканах пад кіраўніцтвам А.Іпсіланці. У 1833 годзе адкрыта гімназія і друкарня. Развіццю прамясловасці (у 1903 годзе каля 60 прадпрыемстваў) садзейнічала будаўніцтва чыгункі.
У горадзе ў 1874—1917 гг. жыў і працаваў беларускі этнограф, пушкініст А. Н. Шыманоўскі.
У студзені 1918 года Кішынёў у складзе Румыніі. З 1940 года ў складзе СССР, сталіца Малдаўскай ССР. У Другую Сусветную вайну (ліпень 1941-жнівень 1944) акупаваны нямецка-фашысцкімі войскамі. З 1991 года сталіца незалежнай Рэспублікі Малдова.
Насельніцтва
Архітэктура Кішынёў падзяляецца на Ніжні горад з сярэднявечнай планіроўкай і Верхні горад з рэгулярнай планіроўкай. Сярод помнікаў: Царква Раства Маці Божай (Мазаракіеўская, 18 стагоддзе), кафедральны сабор (1830-35, архітэктар А.І.Мельнікаў), трыумфальная арка.
У 1918-40 гг. Кішынёў забудоўваўся невялікімі асабнякамі з цэглы і вапняку. У 2-ю Сусветную вайну моцна пашкоджаны. Паводле генплана 1947 года (кіраўнік А.Шчусеў) рэканструяваны цэнтр горада, пракладзены праспекты, узведзены адміністрацыйныя будынкі, забудавана Прывакзальная плошча. У 1955-80 гг. створаны добраўпарадкаваныя жылыя раёны (Рышканаўка, Батаніка, Баюканы).
Прамысловасць Машынабудаванне, харчасмакавая (вінаробныя, пладоваагароднінакансервавая), дрэваапрацоўчая, лёгкая (гарбарна-абутковая, трыкатажная).
Адукацыя Дзяржаўны аграрны ўніверсітэт Малдовы Дзяржаўны ўніверсітэт Малдовы Кішынёўскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Іона Крангэ Тэхнічны ўніверсітэт Малдовы Акадэмія эканамічнай адукацыі Малдовы
Тэатры і музеі Нацыянальны тэатр оперы і балета Рэспублікі Малдова Нацыянальны музей гісторыі Малдовы Нацыянальны музей выяўленчага мастацтва Рэспублікі Малдова Дом-музей А.Пушкіна
Транспарт Дзейнічае міжнародны аэрапорт Кішынёў, чыгуначны вакзал і 3 аўтавакзалы (Цэнтральны, Паўночны і Паўднёвы). Грамадскі транспарт прадстаўлены тралейбусамі, аўтобусамі і маршрутным таксі.
Гарады-пабрацімы Станам на 2013 год, у Кішынёва маецца 16 гарадоў-пабрацімаў:
Грэнобль, Францыя (1977) Рэджа-нель-Эмілія, Італія (1989) Мангейм, Германія (1989) Сакрамента, ЗША (1990) Адэса, Украіна (1994) Бухарэст, Румынія (1999) Кіеў, Украіна (1999) Ерэван, Арменія (2000) Мінск, Беларусь (2000) Тэль-Авіў, Ізраіль (2000) Анкара, Турцыя (2004) Ясы, Румынія (2008) Тбілісі, Грузія (2011) Алба-Юлія, Румынія (2011) Ашдод, Ізраіль (2013)Ашдод і Кішынёў сталі гарадамі-пабрацімамі Чарнаўцы, Украіна (2014)
Вядомыя асобы
Віярэл Антонавіч Балаган Іван Іванавіч Бодзюл Дойна Алдзя-Тэадоравіч Іён Алдзя-Тэадоравіч Майсей Эмануілавіч Кашук (1899—1961) — урач-афтальмолаг, доктар медыцынскіх навук.
Гл. таксама Cronograf Алея Класікаў Бюст Францыска Скарыны (2018) Харлампіеўская царква
Крыніцы
Літаратура
Катэгорыя:Гарады Малдовы Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў