Гістарычная вобласць — прынятае ў этнаграфіі, гісторыі, культуралогіі паняцце для тэрыторыі, якая гістарычна, як правіла, складала палітычнае адзінства і ў сілу гэтага цяпер характарызуецца вызначанымі агульнымі рысамі ў культуры, этнаграфіі, мове, самасвядомасці мясцовага і навакольнага насельніцтва.
Вылучэнне гістарычных абласцей у рознай ступені характэрна для розных краін і рэгіёнаў. Напрыклад, у Расіі не прынята вылучаць гістарычныя вобласці, у некаторых жа краінах (асабліва ў Еўропе) гістарычныя вобласці замацаваны афіцыйна, а часам кладуцца ў аснову сучаснага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу (Грузія, Латвія, Іспанія, Італія, Германія).
Акрамя таго, на адной і той жа тэрыторыі могуць напластоўвацца гістарычныя вобласці рознага гістарычнага паходжання — якія склаліся ў антычны час, ранняе Сярэднявечча, позняе Сярэднявечча.
Найбольш распаўсюджана вылучэнне гістарычных абласцей на адзін узровень менш за краіну (гэта значыць такіх, на якія падзяляюцца краіны). Яны могуць аб’ядноўвацца ў адзінкі буйнейшага ўзроўню, якія адпавядаюць па памерах асобным краінам, але далёка не заўсёды супадаюць з сучаснымі дзяржавамі. Тыя, у сваю чаргу, аб’ядноўваюцца ў яшчэ буйнейшыя рэгіёны, якія часта ўжо не ўсведамляюцца на побытавым узроўні і выяўляюцца падчас спецыяльных даследаванняў.
Падзел свету на гістарычныя рэгіёны На аснове класіфікацыі па гісторыка-культурным абласцям (ГКА).
Многія з пералічаных ніжэй абласцей перасякаюцца.
Еўропа Паўночная Еўропа Скандынавія Фінляндыя Лапландыя Карэлія
Заходняя, Цэнтральная і Паўднёвая Еўропа Брытанскія астравы Англія Ольстэр Уэльс Шатландыя Германія Алеманія Баварыя Саксонія Франконія Швабія Бенілюкс (~ гістарычныя Нідэрланды) Галія Францыя Аквітанія Брэтань Бургундыя Іль-дэ-Франс Лангедок Лімузен Латарынгія Нармандыя Авернь Пікардыя Праванс Пуату Шампань Эльзас Пірэнейскі паўвостраў (Іберыя) Іспанія Андалусія Арагон Астурыя Валенсія Галісія Кантабрыя Каталонія Ла-Манча Леон Мурсія Навара Новая Кастылія Старая Кастылія Краіна Баскаў Эстрэмадура Партугалія Італія Абруца Апулія Базіліката Вале-д’Аоста Калабрыя Кампанія Каталонія Лацыа Лігурыя Ламбардыя Марке Малізэ П’емонт Таскана Трэнціна — Альта-Адыджэ Умбрыя Альпійскі рэгіён Швейцарыя Аўстрыя Польшча Мазовія, Вялікая Польшча, Малая Польшча, Памор’е Сілезія Чэхія Багемія, Маравія Славакія Галіцыя Венгрыя Румынія Трансільванія Валахія Малдова і Бесарабія Балканы Ілірыя Грэцыя Аргаліда Аркадзія Атыка Ахая Беотыя Лаконіка Македонія Месенія Фесалія Факіда Фракія Фтыяціда Эліда Эпір Этолія
Усходняя Еўропа Прыбалтыка Украіна Дзікае поле Наваросія Кіеўская зямля Галіцка-Валынская зямля, у тым ліку Валынь і Галіцыя Закарпацце (Карпацкая Русь) Букавіна Падолле Чарнігаўская зямля (у тым ліку Ноўгарад-Северская зямля) Пераяслаўская зямля (~ Палтаўшчына) Крым Паўночная Русь Наўгародская зямля Пскоўская зямля Памор’е Цэнтральная Русь Волга-Окскае міжрэчча (Уладзіміра-Суздальская зямля) Смаленская зямля Мурама-разанская зямля Заходняя Русь Полацкая зямля Чорная Русь Дзікае поле (Паўднёва-рускія стэпы) Паўночны Каўказ Паволжа (у тым ліку Пакам’е) Ніжняе Паволжа Татарстан і Сярэдняе Паволжа Пакам’е Башкартастан Пермская зямля
Азія (прыкладна па гадзіннікавай стрэлцы) Паўночная Азія (~ Сібір) Паўднёвая Сібір Алтай Саяны Тува Бурація Заходняя Сібір Усходняя Сібір Таймыр Эвенкія Якуція Далёкі Усход Калыма Чукотка Камчатка Курылы Сахалін Прыамур’е Прымор’е
Усходняя Азія Кітай уласна Маньчжурыя Карэя Японія
Паўднёва-Усходняя Азія Індакітай (прыбярэжную частку В’етнама часта адносяць да Усходняй Азіі) Андаманскія і Нікабарскія астравы Нусантара (астраўная частка, уключаючы Малакскі паўвостраў) Малака Вялікія Зондскія астравы Філіпіны Малыя Зондскія астравы
Паўднёвая Азія (~ Індастан) Шры-Ланка і Мальдывы Паўднёвы Індастан Дэкан Інда-Гангская раўніна Гімалаі Кашмір
Паўднёва-Заходняя Азія (= Пярэдняя Азія = Заходняя Азія, частка Блізкага Усходу) Малая Азія (Анатоля) Заходняя Арменія Кілікійская Арменія Кападокія Іонія Каўказ Паўночны Каўказ (-> Еўропа) Закаўказзе Усходняя Арменія Грузія Азербайджан (Аран) Урадлівы паўмесяц Левант Міжрэчча (Месапатамія) Аравія Неджд Хіджаз Емен Хадрамаут Аман Сярэдні Усход Курдыстан Паўночны Іран (~ Мідыя) Фарс Харасан Белуджыстан Хазараджат Бактрыя (= Паўночны Афганістан) Гіндукуш Пуштуністан (часам адносяць да Паўднёвай Азіі)
Цэнтральная Азія (~ Туркестан + Тыбет) Казахстан Туркменія Хіва (~ Харэзм) Маверанахр (~ Сагдыяна) Фергана Сямірэчча Памір Сіньцзян (Усходні Туркестан) Тыбет Манголія
Афрыка Паўночная Афрыка Магрыб Атлас Лівія Сахара Старажытны Егіпет Нубія і Нубійская пустыня
Заходняя Афрыка і Судан (не блытаць з Рэспублікай Судан) Заходні Судан Атлантычная Заходняя Афрыка Гвінея Цэнтральны Судан Хаўсаленд Канем-Борна Усходні Судан Дарфур Кардафан
Паўночна-ўсходняя Афрыка (Афрыканскі рог) Эфіопія Самалі
Сярэдняя і Усходняя Афрыка Паўднёвая Афрыка Мадагаскар і астравы
Амерыка Паўночная Амерыка Аляска Канадская Арктыка Грэнландыя Вялікі Басейн Вялікія Раўніны Вялікія азёры
Лацінская Амерыка Сярэдняя Амерыка (~ Месаамерыка) Паўднёвая Мексіка Цэнтральная Амерыка Вест-Індыя Вялікія Антыльскія астравы Малыя Антыльскія астравы Паўднёвая Амерыка Анды Альтыплана Араўканія Льянасы Гвіяна Амазонія Усходняя Бразілія (~ Бразільскае пласкагор’е) Гран-Чака Ла-Плата (Пампа) Пантанал Патагонія
Аўстралія і Акіянія (~ Аўстралазія) Аўстралія і Тасманія Новая Гвінея Меланезія Мікранезія Палінезія
Гл. таксама Рэгіёны свету Гісторыка-культурныя вобласці
Літаратура Андрианов Б. В. Историко-культурные области // Народы мира. Историко-этнографический справочник. М.: «Советская энциклопедия», 1988. Стр. 580—585. Sven Tägil, (ed.), Regions in Central Europe: The Legacy of History, C. Hurst & Co. Publishers, 1999 Marko Lehti, David James Smith, Post-Cold War Identity Politics: Northern and Baltic Experiences, Routledge, 2003 ISBN 0714654280 Compiled by V. M. Kotlyakov, A. I. Komarova, Elsevier's dictionary of geography: in English, Russian, French, Spanish, German, Elsevier, 2006 ISBN 0444510427 Martin W. Lewis, Kären Wigen, The Myth of Continents: A Critique of Metageography, University of California Press, 1997 ISBN 0520207432