Прыватызацыя — гэта працэс перадачы маёмасці, якая належыць дзяржаве або муніцыпалітэту, у прыватную ўласнасць асобных людзей, прадпрыемстваў або інвестараў. Звычайна тычыцца дзяржаўных прадпрыемстваў, зямлі, будынкаў ці іншых актываў.
Мэты Асноўнымі мэтамі прыватызацыі з'яўляюцца: павышэнне эфектыўнасці кіравання прадпрыемствамі; прыцягненне інвестыцый; скарачэнне дзяржаўных выдаткаў; фармаванне рынкавых адносін і канкурэнцыі; пашырэнне прыватнай уласнасці.
Формы прыватызацыі Продаж актываў — дзяржаўнае прадпрыемства цалкам або часткова прадаецца прыватнаму ўласніку. Купля акцый — дзяржаўныя прадпрыемствы пераўтвараюцца ў акцыянерныя таварыствы, а іх акцыі прадаюцца на рынку. Арэнда з выкупам — прадпрыемства бярэцца ў арэнду з правам наступнага выкупу. Купонная прыватызацыя — грамадзяне атрымліваюць спецыяльныя купоны, за якія могуць набываць долі ў дзяржаўных прадпрыемствах (характэрна для краін СНД у 1990-х).
Перавагі і недахопы Перавагі: павышэнне эфектыўнасці і прадукцыйнасці; зніжэнне карупцыі і дзяржаўнага ўмяшання; развіццё прадпрымальніцтва і рынку.
Недахопы: магчымасць узнікнення алігархіі і эканамічнай няроўнасці; сацыяльныя наступствы (звальненні, рост беспрацоўя); рызыка распродажу стратэгічна важных аб’ектаў; непразрыстасць працэсаў.
Прыватызацыя ў розных краінах У Вялікабрытаніі шырокая прыватызацыя была праведзена ў 1980-х гадах пад кіраўніцтвам Маргарэт Тэтчэр. У СССР і краінах СНД прыватызацыя адбывалася ў 1990-х гадах і часта суправаджалася ўзнікненнем алігархічных структур. У Беларусі працэс прыватызацыі ішоў павольна і ў большай ступені кантраляваўся дзяржавай.
Альтэрнатывы Супрацьлеглым працэсам з’яўляецца нацыяналізацыя — пераход прыватнай маёмасці ў дзяржаўную ўласнасць. У некаторых выпадках разглядаюцца і публічна-прыватныя партнёрствы як кампрамісны варыянт.
Гл. таксама Нацыяналізацыя Прадпрыемства Рынак Капіталізм Эканамічная рэформа
Літаратура Nellis, John. Privatization: A Summary Assessment. World Bank, 1999. Megginson, William L., and Netter, Jeffry M. "From State to Market: A Survey of Empirical Studies on Privatization". Journal of Economic Literature, 2001. Stiglitz, Joseph. Globalization and its Discontents. W. W. Norton & Company, 2002.
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны Катэгорыя:Прыватызацыя Катэгорыя:Эканамічная палітыка