Чарнасоценцы — зборная назва прадстаўнікоў правых арганізацый у Расіі ў 1905–1917 гг., якія выступалі пад лозунгамі манархізму, вялікадзяржаўнага шавінізму і антысемітызму.
Спачатку яны звалі сябе «сапраўды рускімі», «патрыётамі» і «манархістамі», але потым (праз Грынгмута) хутка адаптавалі гэту мянушку, узвядучы яе паходжанне да ніжагародскіх «чорных (нізавым) сотням» Кузьмы Мініна, якія вывелі Расію са стану Смутнага часуС.Степанов «ЧЕРНАЯ СОТНЯ».
Чарнасоценны рух не ўяўляў сабою адзінага цэлага і быў прадстаўлены рознымі з'яднаннямі, такімі, у прыватнасці, як «Руская манархічная партыя», «Чорныя Сотні», «Саюз рускага народа» (Дубровіна), «Саюз Міхаіла Архангела» і інш.статья «Black Hundreds» в энциклопедии Британникастатья «Черносотенцы» в БСЭ .
У 1905—1907 годах тэрмін «чорная сотня» ўвайшоў у шырокі ўжытак у значэнні ўльтраправых палітыкаў і антысемітаў. У «Малым тлумачальным слоўніку рускай мовы» П. Я. Стогна (Пг., 1915) чарнасотнік ці чарнасоценец — «рускі манархіст, кансерватар, саюзнік».
Сацыяльны грунт гэтых арганізацый складалі разнастайныя элементы: абшарнікі, прадстаўнікі духавенства, буйнай і дробнай гарадской буржуазіі, купцы, сяляне, працоўныя, мяшчане, рамеснікі, казакі, паліцэйскія чыны, што выступалі за захаванне непахіснасці самадзяржаўя на падставе ўвараўскай формулы «Праваслаўе, Самадзяржаўе, Народнасць». Перыяд адменнай актыўнасці чарнасоценцаў давёўся на 1905—1914 гады.
Ідэалогія Вытокі ідэалогіі чарнасоценства бяруць свой пачатак у славянафільскай плыні. Многія яе палажэнні перапляталіся з афіцыйнай манархічнай дактрынай, платформай нацыяналістаў, а ў некаторых выпадках з акцябрысцкай праграмай. Чарнасоценцы супрацьстаўлялі сябе марксізму і не прызнавалі матэрыялістычнага разумення гісторыіС. А. Степанов. «Чёрная сотня. Что они сделали для величия России?» // М.: Яуза-пресс, 2013.
Частка чарнасотнікавых ідэй — як праграмы арганізацый, так і абмяркоўвальныя чарнасоценнай прэсай тэмы, — меркавала кансерватыўную грамадскую прыладу (мелі месца значныя споры па пытанні пра дапушчальнасць парламентарызма і зусім паважных устаноў у самадзяржаўнай манархіі), і некаторае ўтаймаванне «эксцэсаў» капіталізму, а таксама ўмацаванне грамадскай салідарнасці, формы прамой дэмакратыі.
Літаратура
Лавриков С. В. Правомонархическое движение в Тверской губернии, 1905—1915 гг.: дисс. … канд. ист. наук : 07.00.02. — Тверь, 1996. — 204 с. Размолодин М. Л. Черносотенные организации губерний Верхнего Поволжья в 1905—1914 гг. (на материалах Ярославской, Костромской и Владимирской губерний. — Ярославль: изд-во Александр Рутман, 2001; Размолодин М. Л. О консервативной сущности чёрной сотни / Под ред. проф. Ю. Ю. Иерусалимского. — Ярославль: Нюанс, 2010. Размолодин М. Л. Русский вопрос в идеологии чёрной сотни / Под ред. проф. Ю. Ю. Иерусалимского. — Ярославль: Нюанс, 2010. Стогов Д. И. Черносотенцы: Жизнь и смерть за великую Россию / Отв. ред. О. А. Платонов. — М.: Ин-т рус. цивилизации, Алгоритм, 2012. — 672 с. — ISBN 978-5-4261-0004-6.
Спасылкт Молодцова М. С. Черносотенные союзы: на защите самодержавия Молодцова М. С. Черносотенцы в борьбе с революционным движением в 1905-1907 гг.. Уроки Первой русской революции". Молодцова М. С. Черносотенные союзы в сетях противоречий (1907-1913 гг.) Молодцова М. С. Черносотенцы: уход с политической арены Лебедев С. В. Идеология правого радикализма начала XX-го века Омельянчук И. В. Социальный состав черносотенных партий в начале XX века Алексеев И. Е. Чуваши-черносотенцы. «Постановочные» заметки о деятельности чувашских отделов русских право-монархических организаций Степанов С. А. «Черносотенный террор 1905—1907 гг.» Степанов С. И. РУССКОЕ ГРАЖДАНСКОЕ ОБЩЕСТВО — ОПРИЧНАЯ МОНАРХИЯ Ганелин Р. Царизм и черносотенство Ганелин Р. От черносотенства к фашизму // Ad hominem. Памяти Николая Гиренко. СПб.: МАЭ РАН, 2005, с. 243—272 Лебедев С. В. Идеология правого радикализма начала XX-го века Витухновская М. Чёрная сотня под финским судом Журнал «Нева» № 10 2006 Langer Jacob. CORRUPTION AND THE COUNTERREVOLUTION: THE RISE AND FALL OF THE BLACK HUNDRED Рецения на книгу С. А. Степанова «Чёрная сотня» в журнале «Народ Книги в мире книг»
Выданні пачатку XX стагоддзя Грингмут В. А. Руководство черносотенца-монархиста. Изд. 2-е. М., 1911. Майков А. А. Революционеры и черносотенцы. СПб., 1907. Образцов В. А. Доклад черносотенца о Государственной Думе 3-го созыва. Харьков, 1908. Соколовский С. А. «Революционеры» и «Чёрная сотня». Казань, 1906. Список отдельных патриотических организаций России. СПб., 1906. Третий Всероссийский съезд русских людей в Киеве. Киев, 1906.
Сайты сучасных чарнасоценных арганізацый Официальный портал общественно-патриотического движения «Чёрная Сотня» Официальный региональный портал ОПД «Чёрная Сотня» в Санкт-Петербурге Общество «Союз русского народа» Газета «Православная Русь» Издательство «Русская Идея»
Катэгорыя:Манархісты Катэгорыя:Антысемітызм у Расійскай імперыі