Сакратарыя́т ЦК КПБ — партыйны орган, які выбіраўся пленумам ЦК КПБ для вядзення бягучай работы ЦК, або склад сакратароў, абраных пленумам ЦК КПБ для кіраўніцтва працай ЦК па выкананні рашэнняў партыі.
Гісторыя Упершыню як орган быў абраны 15 мая 1924 года на арганізацыйным пленуме ЦК пасля VIII з’езду КП(б)Б.
У 1924—32 у Сакратарыят абіраліся сакратары (іх было 2), загадчыкі арганізацыйна-інструктарскіх і агітацыйна-прапагандысцкіх аддзелаў ЦК КП(б)Б, з 1925 года і старшыня СНК БССР, а з 1932 года — толькі сакратары ЦК.
Па рашэнні XVII з’езда УКП(б) (1934) Сакратарыят, як орган, ліквідаваны. Пытанні, якія патрабуюць абмеркавання, сакратары ЦК выносілі на разгляд Бюро ЦК КП(б)Б.
Згодна Статуту, прынятым XIX з’ездам КПСС у 1952 годзе, Сакратарыят быў адноўлены, як выбарны орган для вядзення бягучай работы ЦК, галоўным чынам, арганізацыі праверкі выканання партыйных рашэнняў і падбору кадраў.
Склад
Абраны 15 мая 1924 года
адказны сакратар Аляксандр Мікалаевіч Асаткін-Уладзімірскі (вызвалены ад абавязкаў адказнага сакратара аб’яднаным пленумам ЦК і сакратароў акруговых камітэтаў, які адбываўся 27 — 29 верасня 1924 года) член Сакратарыята Васіль Уладзіміравіч Дзякаў член Сакратарыята Васіль Парфіравіч Трунтаеў (вызвалены ад абавязкаў члена Сакратарыята пашыраным пленумам 11 — 14 лістапада 1924 года) адказны сакратар Аляксандр Іванавіч Крыніцкі (абраны 29 верасня 1924 года аб’яднаным пленумам ЦК і сакратароў акруговых камітэтаў) член Сакратарыята Сяргей Міхайлавіч Гесэн (абраны 8 мая 1925 года пленумам)
Абраны 12 снежня 1925 года
1-ы сакратар Аляксандр Іванавіч Крыніцкі 2-і сакратар Мікалай Мацвеевіч Галадзед член Сакратарыята Язэп Аляксандравіч Адамовіч член Сакратарыята Уладзімір Аляксандравіч Валынскі член Сакратарыята Сяргей Міхайлавіч Гесэн (вызвалены ад абавязкаў члена Сакратарыята аб’яднаным пленумам 22 — 27 ліпеня 1926 года) член Сакратарыята Макар Паўлавіч Абрамчук (абраны 27 ліпеня 1926 года аб’яднаным пленумам)
Абраны 10 студзеня 1927 года
1-ы сакратар Аляксандр Іванавіч Крыніцкі (вызвалены ад абавязкаў 1-га сакратара пленумам 4 — 5 мая 1927 года) 2-і сакратар Мікалай Мацвеевіч Галадзед (абраны членам Сакратарыята пленумам 1927 года) член Сакратарыята Макар Паўлавіч Абрамчук член Сакратарыята Язэп Аляксандравіч Адамовіч (вызвалены ад абавязкаў члена Сакратарыята пленумам 4 — 5 мая 1927 года) член Сакратарыята Іван Паўлавіч Рыжоў 1-ы сакратар Вільгельм Георгіевіч Кнорын (абраны пленумам 5 мая 1927 года) 2-і сакратар Іван Антонавіч Васілевіч (абраны пленумам 30 верасня 1927 года)
Абраны 29 лістапада 1927 года
1-ы сакратар Вільгельм Георгіевіч Кнорын (вызвалены ад абавязкаў 1-га сакратара аб’яднаным пленуме 28 лістапада — 1 снежня 1928 года) 2-і сакратар Іван Антонавіч Васілевіч член Сакратарыята Макар Паўлавіч Абрамчук (вызвалены ад абавязкаў члена Сакратарыята пленумам 8 — 11 верасня 1928 года) член Сакратарыята Мікалай Мацвеевіч Галадзед член Сакратарыята Іван Паўлавіч Рыжоў (вызвалены ад абавязкаў члена Сакратарыята пленумам 8 — 11 верасня 1928 года) член Сакратарыята Веньямін Раманавіч Гантман (абраны пленумам 11 верасня 1928 года) член Сакратарыята Барыс Іванавіч Стасевіч (абраны пленумам 11 верасня 1928 года) 1-ы сакратар Ян Барысавіч Гамарнік (абраны аб’яднаным пленумам 1 снежня 1928 года)
Абраны 16 лютага 1929 года
1-ы сакратар Ян Барысавіч Гамарнік (вызвалены ад абавязкаў 1-га сакратара IV пленумам 5 лістапада 1929 года) 2-і сакратар Іван Антонавіч Васілевіч член Сакратарыята Веньямін Раманавіч Гантман член Сакратарыята Мікалай Мацвеевіч Галадзед член Сакратарыята Барыс Іванавіч Стасевіч (вызвалены ад абавязкаў члена Сакратарыята III пленумам 5 - 8 верасня 1929 года) член Сакратарыята Аляксандр Антонавіч Сянкевіч (абраны III пленумам 8 верасня 1929 года) 1-ы сакратар Канстанцін Веньямінавіч Гей (абраны V пленумам 8 студзеня 1930 года)
Абраны 12 чэрвеня 1930 года
1-ы сакратар Канстанцін Веньямінавіч Гей (вызвалены ад абавязкаў 1-га сакратара пленумам 23 студзеня 1932 года) 2-і сакратар Іван Антонавіч Васілевіч (вызвалены ад абавязкаў 2-га сакратара пленумам 20 — 25 кастрычніка 1930 года) член Сакратарыята Веньямін Раманавіч Гантман член Сакратарыята Мікалай Мацвеевіч Галадзед член Сакратарыята Іван Паўлавіч Рыжоў член Сакратарыята Аляксандр Антонавіч Сянкевіч (вызвалены ад абавязкаў члена Сакратарыята пленумам 20 — 26 студзеня 1931 года) член Сакратарыята Адам Сямёнавіч Славінскі (вызвалены ад абавязкаў члена Сакратарыята 1930 года) 2-і сакратар Васіль Фаміч Шаранговіч (абраны пленумам 25 кастрычніка 1930 года) член Сакратарыята Аляксандр Анікеевіч Чарнушэвіч (абраны аб’яднаным пленумам 26 студзеня 1931 года) 16 лістапада 1931 года пленумам абраныя сакратарамі: па забеспячэнні Арон Барысавіч Рыськін па транспарце Іван Аляксандравіч Іваноў 1-ы сакратар Мікалай Фёдаравіч Гікала (абраны пленумам 23 студзеня 1932 года)
Абраны 29 студзеня 1932 года
1-ы сакратар Мікалай Фёдаравіч Гікала 2-і сакратар Васіль Фаміч Шаранговіч па забеспячэнні Арон Барысавіч Рыськін па транспарце Іван Аляксандравіч Іваноў (вызвалены ад абавязкаў сакратара па транспарце аб’яднаным пленумам 3 — 6 снежня 1933 года) член Сакратарыята Мікалай Мацвеевіч Галадзед (вызвалены ад абавязкаў кандыдата ў члены Сакратарыята аб’яднаным пленумам 26 - 28 сакавіка 1932 года) кандыдат у члены Сакратарыята Веньямін Раманавіч Гантман (вызвалены ад абавязкаў кандыдата ў члены Сакратарыята аб’яднаным пленумам 26 - 28 сакавіка 1932 года) кандыдат у члены Сакратарыята Захар Захаравіч Кавальчук (вызвалены ад абавязкаў кандыдата ў члены Сакратарыята аб’яднаным пленумам 26 - 28 сакавіка 1932 года) кандыдат у члены Сакратарыята Іван Паўлавіч Рыжоў (вызвалены ад абавязкаў кандыдата ў члены Сакратарыята аб’яднаным пленумам 26 - 28 сакавіка 1932 года) кандыдат у члены Сакратарыята Аляксандр Анікеевіч Чарнушэвіч (вызвалены ад абавязкаў кандыдата ў члены Сакратарыята аб’яднаным пленумам 26 - 28 сакавіка 1932 года) 28 сакавіка 1932 года аб’яднаным пленумам абраны: 3-і сакратар Вацлаў Юльянавіч Жэброўскі
Абраны 22 студзеня 1934 года
1-ы сакратар Мікалай Фёдаравіч Гікала (вызвалены ад абавязкаў 1-га сакратара пленумам 30 студзеня 1937 года) 2-і сакратар Васіль Фаміч Шаранговіч (вызвалены ад абавязкаў 2-га сакратара II пленумам 28 лютага — 1 сакавіка 1934 года) 3 жніўня 1934 года V пленумам абраны: 2-і сакратар Даніла Іванавіч Валковіч 18 сакавіка 1937 года пленумам абраны: 1-ы сакратар Васіль Фаміч Шаранговіч
Абраны 20 чэрвеня 1937 года
1-ы сакратар Васіль Фаміч Шаранговіч (вызвалены ад абавязкаў 1-га сакратара III пленумам 29 ліпеня 1937 года) 2-і сакратар Мікалай Міхайлавіч Дзеніскевіч (вызвалены ад абавязкаў 2-га сакратара III пленумам 29 ліпеня 1937 года) 3-і сакратар Уладзімір Дзмітрыевіч Патапейка (вызвалены ад абавязкаў 3-га сакратара пленумам 25 кастрычніка 1937 года) 29 ліпеня 1937 года III пленумам абраны: в. а. 1-га сакратара Якаў Аркадзьевіч Якаўлеў (Эпштейн) (вызвалены ад в. а. 1-га сакратара пленумам 11 жніўня 1937 года) 11 жніўня 1937 года пленумам абраныя: в. а. 1-га сакратара Аляксей Аляксеевіч Волкаў в. а. 2-га сакратара Аляксей Міхайлавіч Лявіцкі (вызвалены ад в. а. 2-га сакратара пленумам 28 — 30 сакавіка 1938 года) 25 кастрычніка 1937 года пленумам абраны: в. а. 3-га сакратара Марк Якаўлевіч Рэпінскі 30 сакавіка 1938 года пленумам абраны: 2-і сакратар Анатоль Андрэевіч Ананьеў
Абраны 19 чэрвеня 1938 года
1-ы сакратар Панцеляймон Кандратавіч Панамарэнка 2-і сакратар Анатоль Андрэевіч Ананьеў (вызвалены ад абавязкаў 2-га сакратара III пленумам 2 — 4 кастрычніка 1938 года) 25 ліпеня 1938 года II пленумам абраная: 3-і сакратар Надзея Рыгораўна Грэкава (Грэк) 27 студзеня 1939 года IV пленумам абраны: 2-і сакратар Пётр Аляксеевіч Кальцоў 6 чэрвеня 1939 года V пленумам абраныя сакратарамі: па кадрах Якім Аляксандравіч Жылянін (вызвалены ад абавязкаў сакратара па кадрах VI пленумам 15 — 16 лістапада 1939 года) па прапагандзе і агітацыі Уладзімір Нічыпаравіч Малін 16 лістапада 1939 года VI пленумам абраныя сакратарамі: 2-і сакратар Міхаіл Васілевіч Кулагін па кадрах Рыгор Мяфодзьевіч Байкачоў
Абраны 20 мая 1940 года
1-ы сакратар Панцеляймон Кандратавіч Панамарэнка (вызвалены ад абавязкаў 1-га сакратара XII пленумам 7 сакавіка 1947 года) 2-і сакратар Міхаіл Васілевіч Кулагін (вызвалены ад абавязкаў 2-га сакратара Пастановай Бюро мая 1941 года) 3-і сакратар Надзея Рыгораўна Грэкава (Грэк) (вызвалена ад абавязкаў 3-га сакратара III пленумам 20 — 22 снежня 1940 года) па кадрах Рыгор Мяфодзьевіч Байкачоў (вызвалены ад абавязкаў сакратара па кадрах III пленумам 20 — 22 снежня 1940 года) па прапагандзе і агітацыі Уладзімір Нічыпаравіч Малін 22 снежня 1940 года III пленумам абраныя сакратарамі: 3-і сакратар Рыгор Барысавіч Эйдзінаў (абраны сакратаром па авіяцыйнай прамысловасці IV пленумам 24 — 26 сакавіка 1941 года) па кадрах Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч (вызвалены ад абавязкаў сакратара па кадрах XIV пленумам 3 — 6 чэрвеня 1947 года) 26 сакавіка 1941 года IV пленумам абраныя сакратарамі: 3-і сакратар Уладзімір Рыгоравіч Ванееў па авіяцыйнай прамысловасці Рыгор Барысавіч Эйдзінаў (вызвалены ад абавязкаў сакратара па авіяцыйнай прамысловасці Пастановай Бюро № 179/1 26 жніўня 1943 года) па водным транспарце Мікалай Іванавіч Прохараў (вызвалены ад абавязкаў сакратара па водным транспарце Пастановай Бюро № 179/1 26 жніўня 1943 года) па чыгуначным транспарце Іван Пятровіч Тур (вызвалены ад абавязкаў сакратара па чыгуначным транспарце Пастановай Бюро № 179/1 26 жніўня 1943 года) па лясной прамысловасці Іосіф Іванавіч Рыжыкаў (вызвалены ад абавязкаў сакратара па лясной прамысловасці Пастановай Бюро № 179/1 26 жніўня 1943 года) па прамысловасці Уладзімір Нічыпаравіч Малін (прызначаны Пастановай Бюро № 179/2 3-м сакратаром 26 жніўня 1943 года) па прапагандзе і агітацыі Цімафей Сазонавіч Гарбуноў (вызвалены ад абавязкаў сакратара па прапагандзе і агітацыі XI-м пленумам 15 — 16 лютага 1947 года) па будаўніцтву Іван Пятровіч Ганенка (вызвалены ад абавязкаў сакратара па будаўніцтве Пастановай Бюро № 179/1 26 жніўня 1943 года) па тэкстыльнай і лёгкай прамысловасці Мікалай Іванавіч Радзіцелеў (вызвалены ад абавязкаў сакратара па тэкстыльнай і лёгкай прамысловасці Пастановай Бюро № 179/1 26 жніўня 1943 года) па паліўна-энергетычнай прамысловасці Васіль Якаўлевіч Уласаў (вызвалены ад абавязкаў сакратара па паліўна-энергетычнай прамысловасці Пастановай Бюро № 179/1 26 жніўня 1943 года) У маі 1941 года Пастановай Бюро прызначаны: 2-і сакратар Пётр Захаравіч Калінін (вызвалены ад абавязкаў 2-га сакратара Пастановай Бюро 2 верасня 1944 года) 26 жніўня 1943 года Пастановай Бюро № 179/2 прызначаны: 3-і сакратар Уладзімір Нічыпаравіч Малін (абраны сакратаром па прамысловасці XII пленумам 7 сакавіка 1947 года) 2 верасня 1944 года Пастановай Бюро прызначаны: 2-і сакратар Мікалай Васілевіч Кісялёў (вызвалены ад абавязкаў 2-га сакратара XII пленумам 7 сакавіка 1947 года) 7 сакавіка 1947 года XII пленумам абраныя сакратарамі: 1-ы сакратар Мікалай Іванавіч Гусараў па прамысловасці Уладзімір Нічыпаравіч Малін (вызвалены ад абавязкаў сакратара па прамысловасці XV пленумам 27 лістапада — 1 снежня 1947 года) па прапагандзе і агітацыі Міхаіл Трыфанавіч Іаўчук па сельскай гаспадарцы i нарыхтоўках Сямён Дзянісавіч Ігнацьеў (абраны 2-м сакратаром XVI пленумам 12 — 16 сакавіка 1948 года) 6 чэрвеня 1947 года XIV пленумам абраны сакратаром: па кадрах Міхаіл Васілевіч Зімянін 1 снежня 1947 года XV пленумам абраны сакратаром: па прамысловасці Іван Пятровіч Тур 16 сакавіка 1948 года XVI пленумам абраны: 2-і сакратар Сямён Дзянісавіч Ігнацьеў
Абраны 19 лютага 1949 года
1-ы сакратар Мікалай Іванавіч Гусараў (вызвалены ад абавязкаў 1-га сакратара V пленумам 31 мая — 3 чэрвеня 1950 года) 2-і сакратар Міхаіл Васілевіч Зімянін Пётр Міхайлавіч Брэнч (вызвалены ад абавязкаў сакратара V пленумам 31 мая — 3 чэрвеня 1950 года)